Της Μαρίας Δήμου

Μια καταπληκτική βραδιά μας χάρισε η Κοινότητα της Αγίας Κυριακής στο Κοντοσκάλι. Στην ιστορική αυτή περιοχή της Πόλης, δίπλα στο λιμάνι του Θεοδοσίου και πάνω από το λιμάνι που οι Οθωμανοί ονόμαζαν Kadırga Limanı, Λιμάνι των Γαλερών, στη θάλασσα του Μαρμαρά, οι Ρωμαίικες Κοινότητες στην περίοδο της ακμής τους ανήγειραν θαυμάσιες εκκλησίες, όπως η Παναγία Ελπίδα και η Αγία Κυριακή. 

Αυτήν την πολύτιμη κληρονομιά σήμερα οι εναπομείναντες Ρωμιοί προσπαθούν να τη διατηρήσουν και να της δώσουν νέα πνοή, ανοίγοντάς την όχι μόνο στους πιστούς αλλά στο ευρύ κοινωνικό σύνολο.

Mουσική και Χριστούγεννα στην Αγία Κυριακή

Έτσι η Επιτροπή, με την Πρόεδρο Μαρία Τσιτσέκογλου και τον Πατριαρχικό Επόπτη Μητροπολίτη Σηλυβρίας Μάξιμο, οργάνωσαν μια χριστουγεννιάτικη συναυλία με άριες από το παγκόσμιο ρεπερτόριο, που απέδωσε η σοπράνο Günay Acar, παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη.

Άνθρωποι που καινοτομούν χωρίς να χάνουν τις ρίζες τους

Για πολλούς όλα αυτά μπορεί να είναι πρωτόγνωρα, ίσως και να τους ξενίζουν. Στην Πόλη όμως πάντα οι άνθρωποι έκαναν υπερβάσεις χωρίς να χάνουν την ταυτότητά τους. Καινοτομούσαν χωρίς να ξεχνούν την παράδοσή τους. Και στις καμπές της ιστορίας τους μπορούσαν να προσαρμόζονται στα νέα δεδομένα, να προχωρούν ανανεωμένοι αλλά και πιστοί στις ρίζες τους. Δύσκολα εγχειρήματα που όμως τους κράτησαν ζωντανούς.

Στην Αγία Κυριακή, που δε μοιάζει με τις υπόλοιπες εκκλησίες της Πόλης, οι άνθρωποί της μας χάρισαν μια υπέροχη χριστουγεννιάτικη βραδιά με τη ζεστή φιλοξενία τους και την καλλιτεχνική επιλογή τους.

Μαρίου Δήμου

Μια πολύ ενδιαφέρουσα είδηση έρχεται από την Κιουτάχεια. Η πόλη που εγκαταλείφθηκε από τους χριστιανούς κατοίκους της με την πτώση του μετώπου κι αργότερα κατά την Ανταλλαγή των Πληθυσμών το 1923. 

Οι εκκλησίες και τα σπίτια τους μαρτυρούν μέχρι σήμερα την παρουσία τους. Η εγκατάλειψη όμως και το ιδιοκτησιακό καθεστώς ειδικά της εκκλησίας των Ταξιαρχών την οδήγησε στην ερείπωση. Κάποιες προσπάθειες που είχαν γίνει για αποκατάσταση οδηγήθηκαν σε αδιέξοδο.

Μεγάλο ενδιαφέρον έχει δείξει για την αποκατάσταση του ναού ο Μουχτάρης της συνοικίας, ο Mustafa Tavalıoğlu. Ο αγώνας του για την εύρεση μια λύσης στο πρόβλημα κρατά χρόνια. Όμως πριν λίγες μέρες ο Βαλής της πόλης ανακοίνωσε ένα νέο πρόγραμμα ανάπλασης και αποκατάστασης που περιλαμβάνει τόσο των αρχαιολογικό χώρο των Αιζανών, με τον ναό, το θέατρο και το στάδιο, όσο και την εκκλησία των Ταξιαρχών μέσα στην πόλη της Κιουτάχειας.

Ο Βαλής, κ. Musa Işın δήλωσε πως θα γίνουν προσπάθειας εξαγοράς ή ανταλλαγής της εκκλησίας από το Kızılay, την Ερυθρά Ημισέληνο, το σημερινό ιδιοκτήτη του χώρου και συμπλήρωσε εμφατικά:

«Η αποκατάσταση θα πραγματοποιηθεί από την Ορθόδοξη Εκκλησία μετά τη μεταφορά της στο όνομά μας, λέγοντας: «Αφού μας παραδοθεί, θα υποβάλω αίτημα στην Ορθόδοξη Ελληνική Εκκλησία στην Κωνσταντινούπολη. Θα πάω προσωπικά να συναντηθώ μαζί τους. Θα πω: "Έλα, αδελφέ. Η εκκλησία σου είναι έτοιμη. Σου τη δίνουμε. Χτίσε την εκκλησία σου". Ας ελπίσουμε ότι θα κερδίσουμε και την εκκλησία εδώ. Αν προκύψει η ευκαιρία. Από ό,τι ακούω, η Ορθόδοξη Εκκλησία στην Κωνσταντινούπολη είναι επίσης πρόθυμη να το κάνει αυτό. Η εκκλησία θα προσθέσει μεγάλη αξία στην Κιουτάχεια, ειδικά για τους ξένους»

Ας ελπίσουμε ότι αυτήν την φορά όλα θα πάνε καλά

Της Μαρίας Δήμου

Για τέταρτη συνεχή χρονιά διοργανώνεται στην Πόλη το Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου από τον ιστορικό ρωμαίικο εκδοτικό οίκο «Ιστός» και την Πολιτιστική Συλλογικότητα EMEIS από την Ελλάδα. Από τις 2 έως τις 7 Δεκεμβρίου στην αίθουσα του Μουσείου του Πέρα, στο Pera Müzesi, στην καρδιά της Πόλης θα προβάλλονται καθημερινά πρωτότυπες και βραβευμένες ταινίες από δημιουργούς του ελληνικού κινηματογράφου. Φέτος η είσοδος είναι δωρεάν, ένα πραγματικό δώρο για τους κινηματογραφόφιλους της Πόλης.

Ο ιστορικός  «Ιστός» αναγεννημένος to 2011 από νέους ανθρώπους,, που είτε γεννήθηκαν είτε επέλεξαν την Πόλη ως τόπο διαβίωσης και δραστηριοποίησης, πάντα πρωτοτυπεί και πρωτοστατεί όχι μόνο με το εκδοτικό του έργο αλλά και με τα τμήματα χορού, εκμάθησης ελληνικών, χορωδίας, μουσικής, θεάτρου και κινηματογράφου, που έχει ιδρύσει και τις εκδηλώσεις που διοργανώνει μέσα από αυτά.  

Κι όλα αυτά απευθυνόμενοι στο ευρύ κοινό κάνοντας ένα άνοιγμα του ρωμαίικου στοιχείου στην κοινωνία της Πόλης, συστήνοντάς του την πολιτιστική παράδοση αιώνων. 

Η αφίσα με το πρόγραμμα προβολών βοηθά στην επιλογή. 

Της Μαρίας Δήμου

Ήταν τέτοιες μέρες το 2023 όταν η πόρτα του Μπαλίνου άνοιξε και δέχτηκε πιστούς, φίλους, ταξιδιώτες, ακόμα και περαστικούς για τα θυρανοίξια μετά τα πρώτα έργα αποκατάστασης της εκκλησίας και των κτισμάτων του αυλόγυρου. 

Από τότε κύλησε πολύ νερό στ’ αυλάκι, έγιναν πολλά, είπαμε πολλά, γράψαμε και δημοσιεύσαμε αρκετά, και σχεδιάσαμε ακόμα περισσότερα. 

Στα δύο αυτά χρόνια βλάστησε και ο σπόρος που έπεσε  με την ιδέα του κ. Βύρωνα Νικολαΐδη για ένα νέο project. Η αγάπη του για την Πόλη, την γενέθλιά του γη, και η έννοια του για τη Ρωμιοσύνη κι ό,τι αυτή αντιπροσωπεύει στο μυαλό και κυρίως στην καρδιά των απανταχού Ρωμιών της Πόλης, τον οδήγησαν να αναλάβει πολλές πρωτοβουλίες. Η διατήρηση της ταυτότητας και της πολιτιστικής κληρονομιάς όμως ήταν και είναι ένα από τα ζητήματα που μας προβληματίζουν όλους και απαιτούν άμεσα κινήσεις και δράσεις προς την κατεύθυνση της διατήρησης και της αναγέννησης της Ρωμαίικης Κοινότητας και την ανασύστασή της μέσα στην παγκόσμια κοινότητα. 

Η δημιουργία του χορού και η ηχογράφηση

Με αυτό το σκεπτικό  συστάθηκε αρχικά ο χορός, η dreamteam των ιεροψαλτών όπως συνηθίζει να λέει ο κ. Νικολαΐδης, που ακολουθούν και διατηρούν το ύφος του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Και μη νομίζεται πως αυτό ήταν μια εύκολη υπόθεση! Ο συντονισμός, η συνεργασία, οι κοινές πρόβες, οι ιδιαιτερότητες που θα έπρεπε να ξεπεραστούν για να στηθεί μια ομάδα που θα έδινε το καλύτερο δυνατόν εαυτό της χρειάστηκε κοινές υποχωρήσεις, πολλή δουλειά και μεγάλη προσπάθεια από όλους. Και ω! του θαύματος αυτό έγινε πραγματικότητα κάτω από την καθοδήγηση του χοράρχη κ. Νταραβάνογλου. Επιλέχθηκαν οι ψαλμοί, αποδόθηκαν με άψογο τρόπο, ηχογραφήθηκαν στο καλύτερο στούντιο της Αθήνας και παραδόθηκε ένα πλούσιο ηχητικό υλικό. 

Η συνεργασία με το Stanford και η εφαρμογή στο Μπαλίνο

Κατόπιν ήρθε η ώρα της επεξεργασίας και της συνεργασίας με το Πανεπιστήμιο του Stanford και το Εργαστήριο Center for Computer Research in Music and Acoustics, που είχε μελετήσει και καταγράψει την ακουστική της Αγίας Σοφίας. Έτσι λοιπόν όλο αυτό το ηχητικό υλικό πέρασε από τα χέρια των επιστημόνων του Εργαστηρίου και το πρόγραμμα που είχαν εκπονήσει. 

Κι εδώ έρχεται η σειρά του Μπαλίνου. Ο κ. Νικολαΐδης αποφάσισε όλο αυτό το εγχείρημα να βρει εφαρμογή στο υιοθετημένο παιδί του, στην Παναγία Μπαλίνου. Κι αφού αποκατέστησε την κτιριακή υποδομή αποφάσισε να αποκαταστήσει και τη φήμη της ιστορικής αυτής Κοινότητας. Έτσι εγκατέστησε ένα υπερσύγχρονο ηχητικό σύστημα, έφερε τους ανθρώπους του Stanford καμιά δεκαριά φορές στο Μπαλίνο, έστειλε και καμιά εκατοστή φορές τους ανθρώπους της εταιρείας του που ανέλαβαν το συντονισμό και φυσικά ήταν σε απόλυτη συνεννόηση και συνεχή συνεργασία με τον Πρόεδρο της Κοινότητας, τον Συμεών Σολταρίδη, για ό,τι χρειαστεί. 

Δε είναι ανάγκη να σας πω πόσες ώρες περάσαμε όλοι εμείς αυτά τα δύο χρόνια στο Μπαλίνο. Πόσα πήγαιν’  έλα, πόσα τηλέφωνα, πόσες αλλαγές και διορθώσεις, πόσα γραφειοκρατικά και  πόσα διαδικαστικά ζητήματα έπρεπε να λυθούν, πόσος κόπος, πόση κούραση, πόση αγωνία αλλά και πόση χαρά, ενθουσιασμός και ικανοποίηση νιώσαμε όλον αυτόν τον καιρό. 

Η πρώτη παγκόσμια παρουσίαση και η μυσταγωγία της εμπειρίας

Και ήρθε επιτέλους η στιγμή της ολοκλήρωσης και της παρουσίασης του έργου αυτού, το Σάββατο 15 Νοεμβρίου 2025, στις 5 το απόγευμα, στην εκκλησία του Μπαλίνου. Θα άκουγαν για πρώτη φορά ολοκληρωμένα ο Οικουμενικού Πατριάρχη και μόνο μερικές δεκάδες καλεσμένων, κι αυτό λόγω στενότητας χώρου,  βυζαντινούς ψαλμούς, όπως  θα τους άκουγε ο Ιουστινιανός μέσα στην Αγία Σοφία. Το ηχητικό υλικό συνοδεύεται κι από την προβολή σχετικού βίντεο, με όλες τις πληροφορίες σχετικά με κάθε ηχητικό που θα ακουστεί. 

Δεν μπορώ να σας περιγράψω τη συγκίνηση όλων είχαμε τη χαρά να παρακολουθήσουμε αυτήν την πρώτη  παρουσίαση! Η καταγραφή και η αποτύπωση της υλικής και της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς μας είναι καθήκον της κάθε γενιάς. Όταν ο κόσμος γύρω μας αλλάζει με αυτούς τους φρενήρεις ρυθμούς είναι φυσικό μεγάλα κομμάτια της κουλτούρας και της παράδοσης να χάνονται ή και να αλλοιώνονται. Όταν όμως μιλάμε για παράδοση αιώνων θα πρέπει η καταγραφή να είναι συνεχής. Και σ’ αυτό πια ένας μεγάλο σύμμαχός μας είναι η τεχνολογία.

 Και οι δυνατότητες του project δεν σταματούν εδώ. Η τεχνολογία που έχει χρησιμοποιηθεί επιτρέπει να αποδίδεται και η κάθε λειτουργία που θα τελείται στον ναό με την ακουστική της Αγίας Σοφίας ακόμα και χωρίς μικρόφωνα. 

Η Παναγία Μπαλίνου είναι έτοιμη πια να δεχτεί όποιον επιθυμεί να γίνει μέτοχος αυτής της μυσταγωγίας. Να συμμετέχει με όλες του τις αισθήσεις σ’ αυτή τη μοναδική εμπειρία. Μπορεί η ακοή να είναι η πρώτη αίσθηση αναφοράς, όμως και η όραση, και η αφή και όσφρηση θα ικανοποιηθούν. Ακόμα και για τη γεύση θα φροντίσουμε να μη μείνει παραπονεμένη! 

Το Μπαλίνο και η εκκλησία της Παναγίας σας περιμένουν όλους για μια μοναδική εμπειρία ζωής μέσα από το πρόγραμμα «Αναγέννηση της Ακουστικής της Αγίας Σοφίας»!

Της Μαρίας Δήμου

Όσο οι μέρες περνούν μέσα στην Πόλη τόσο η ανάγκη για φυσικό τοπίο γίνεται μεγαλύτερη. Καλό το ανθρωπογενέςπεριβάλλον αλλά ακόμα καλύτερο το φυσικό. Κι όταν τοημερολόγιο δείχνει πια Νοέμβριο, μια βόλτα στο δάσος είναι αναγκαία για να βρει σώμα και μυαλό τις ισορροπίες που κλυδωνίζονται στο τέλος της εβδομάδας. Πήραμε το δρόμοπρος το βορρά κι αυτός μας έβγαλε στο δάσος του Βελιγραδίου.

Όχι, δεν περάσαμε σύνορα, δεν ταξιδέψαμε δα και τόσομακριά. Καμιά εικοσαριά χιλιόμετρα κάναμε και βρεθήκαμεστον πνεύμονα και τον υδροδότη της Πόλης. Ένα δάσος που το σεβάστηκαν και το φύλαξαν ως κόρη οφθαλμού αυτοκράτορες και σουλτάνοι και αποτελεί ακόμα και σήμερα, κι ίσως περισσότερο από ποτέ, πολύτιμο στοιχείο για τηνεπιβίωση των εκατομμυρίων κατοίκων του μεγαθηρίου που αγαπάμε να ονομάζουμε Πόλη. 

Από τους Ρωμαίους ως τον Σουλεϊμάν

Λέγεται πως ο Σουλεϊμάν ο Κανουνί είχε δηλώσει πως όποιοςκόψει ένα δέντρο θα του κόψει το κεφάλι. Ο ίδιος είναι ηαιτία για το όνομα του δάσους, όταν έφερε τους Σέρβουςαιχμαλώτους μετά από την κατάκτηση του Βελιγραδίου και τους εγκατέστησε στο χωριό που μέχρι τότε ονομαζότανΠέτρα. Κι ο ίδιος πάλι ανάγκασε τους κατοίκους σεμετοίκηση, όταν διαπίστωσε πως ρυπαίναν τα νερά τηςπεριοχής. 

Από την ύστερη ρωμαϊκή εποχή που γίνονται τα πρώτα έργα συλλογής και μεταφοράς νερού μέχρι τον Σουλεϊμάν τονΜεγαλοπρεπή που δίνει εντολή στον Σινάν να κατασκευάσει φράγματα και υδραγωγεία το νερό της Πόλης έρχεται από εδώ. Εδώ στόχευσαν κι οι Σταυροφόροι για να δημιουργήσουν πρόβλημα νερού στους πολιορκημένουςκαταστρέφοντας τις υποδομές. Εδώ στράφηκε και ο Φατήχγια να αποκαταστήσει τις ζημιές

Της Μαρίας Δήμου

Πριν λίγες μέρες έφτασε στα χέρια μου σε ψηφιοποιημένη μορφή η μελέτη του Τζαννή (Ιωάννη) Παπαδόπουλου, καθηγητής της Μεγάλης του Γένους Σχολής και στη συνέχεια του Πανεπιστημίου της Αθήνας, γνωστού βυζαντινολόγου, τελευταίου προέδρου του ιστορικού και πολύπαθου Ελληνικού Φιλολογικού Συλλόγου της Πόλης. Θέμα της μελέτης του οι ανοιχτές κινστένρες. Την ίδια μέρα ο  αρχαιολόγος Kerim Altug δημοσιεύει στη σελίδα του στο fbμια φωτογραφία για τα έργα που ξεκίνησαν στην κινστέρνα του Αέτιου, στο Karagümrük Çukurbostanı. 

Οι ανοιχτές κινστένρες αποτελούν μέχρι σήμερα ένα μυστήριο για τους αρχαιολόγους και τους ιστορικούς. Οι θεωρίες που έχουν αναπτυχθεί άλλοτε τις θεωρούν ως αποθήκες νερού σε περιόδους πολιορκίας ή ταμιευτήρες σε περιόδους ξηρασίας. Ο Τζαννής Παπαδόπουλος όμως στη μελέτη του παρουσιάζει μια άλλη άποψη. Μετά από επιτόπια μελέτη σε συνδυασμό με τις πηγές ο Παπαδόπουλος καταλήγει στο συμπέρασμα πως οι ανοιχτές δεξαμενές νερού των βυζαντινών χρόνων ήταν αποθήκες νερού που γέμιζαν σε περίπτωση πολιορκίας την τάφρο των τειχών. 

Η μελέτη είναι γραμμένη στα γαλλικά το 1919, εποχή που η εικόνα που παρουσίαζαν οι κινστέρνες ήταν πολύ διαφορετική από σήμερα. Ο καθηγητής είχε πάθος με τα βυζαντινά μνημεία και αφιέρωσε τη ζωή του και το έργο του στη μελέτη τους. 

Κι ερχόμαστε στο σήμερα και τη φωτογραφία από την Κινστέρνα του Αέτιου με τα βαριά μηχανήματα να σκάβουν τον πυθμένα της, να απομακρύνουν το χώμα κι ό,τι αυτό μπορεί να κρύβει από προηγούμενες εποχές. Ένα καινούριο, μοντέρνο, λαμπερό στάδιο θα κατασκευαστεί στη θέση της δεξαμενής, των μπαχτσέδων, των χαμόσπιτων των κηπουρών και του παλιού σταδίου της ομάδας της περιοχής. 

Η ιστορία χάνεται και μαζί της η μνήμη. 

Της Μαρίας Δήμου

Είπαμε να πάρουμε την ανηφόρα από τον Τοπχανά στην ακτή του Βοσπόρου για την κορυφή του λόφου στο Πέρα. Γλυκιά φθινοπωρινή μέρα με ένα αεράκι που δε σε άφηνε να ιδρώνεις καθώς η ανηφοριά θα δυσκόλευε τα βήματα κι θα απαιτούσε μεγαλύτερη προσπάθεια. Ο χρόνος υπήρχε για μία ακόμα βόλτα και γιατί όχι και για ένα ακόμα τσάι στη διαδρομή. Είχαμε αφήσει πίσω το παλιό ρωμαίικο σχολείο του Γαλατά κι αφού περπατήσαμε παράλληλα με τη γραμμή του τραμ στρίψαμε στον κάθετο δρόμο. Πάνω στη στροφή του δρόμου στο δεξί μας χέρι το Tophane-i Âmire. Πού να ήξερε ο Πορθητής πως εδώ που φτιάχνονταν οι μπάλες για τα κανόνια της αυτοκρατορίας του μετά από αιώνες θα σπούδαζαν τα νέα παιδιά καλές τέχνες στη Σχολή Mimar Sinan. O tempora o mores θα μου πείτε!

Ευτυχώς θα σας πω κι εγώ και θα συνεχίσω την ανοδική μου πορεία.

Η σιδερένια πόρτα που οδηγεί στην ιστορία

Λίγα μέτρα πιο πάνω μας περίμενε αυτή η ευκαιρία για το τσάι. Εύκολα θα μπορούσε κανείς να προσπεράσει τη σιδερένια πόρτα του Γαλλικού Ορφανοτροφείου αν και είναι διάπλατα ανοιχτή.  Ένα από τα πολλά ιστορικά κτίρια της περιοχής που ζωντανεύει την ιστορία του μωσαϊκού  των εθνοτικών και θρησκευτικών κοινοτήτων που έδιναν τη μοναδική μορφή στην πόλη αυτή. Περάσαμε την είσοδο και μπήκαμε σε έναν μεγάλο κήπο επιμελώς ατημέλητο. Το επικλινές της πλαγιάς του λόφου του Πέρα δημιουργούσε διαφορετικά επίπεδα και χάριζε μια αρχική πανοραμική εικόνα του χώρου με την είσοδό μας στο πρώτο επίπεδο που έμοιαζε με μπαλκόνι. Μια ανθισμένη μπουκαμβίλια μας υποδέχτηκε.

Το ορφανοτροφείο των Κορών της Φιλανθρωπίας

Κατεβήκαμε τη διπλή σκάλα και περπατήσαμε ανάμεσα στα παλιά κτίρια. Εγκαταλελειμμένα εδώ και δεκαετίες μένουν άδεια και ρημάζουν. Κάποτε εδώ φιλοξενήθηκαν ορφανά παιδιά από τις Κόρες της Φιλανθρωπίας του Αγίου Βικεντίου του Παύλου. Το Ορφανοτροφείο έμεινε γνωστό ως S. Josef Fransiz Yetimhanesi. Τα χρόνια των πολλών και συνεχών πολέμων η ανάγκη για περίθαλψη των ορφανών παιδιών οδήγησε όλες της κοινότητες της Αυτοκρατορίας να ιδρύσουν ιδρύματα φροντίδας και περίθαλψης των θυμάτων και κυρίως των αμάχων. Τα παιδιά που έχαναν τους γονείς τους ή οι επιζώντες δεν μπορούσαν να τα θρέψουν έβρισκαν καταφύγιο στα ορφανοτροφεία.

Το οικόπεδο για το Γαλλικό Ορφανοτροφείο παραχωρήθηκε από τον Σουλτάνο Abdülaziz to 1866 αλλά μετά τη μεγάλη φωτιά στο Πέρα το 1870 ολοκληρώθηκε το κτίριο που ήταν γνωστό ως Saint Eugene Sarayı. Μέχρι το 1957 οι παιδικές φωνές κυριαρχούσαν στους χώρους του.

 Η σιωπή και η τέχνη στη σκιά της εγκατάλειψης

Σήμερα σπασμένα παράθυρα, άδεια δωμάτια, σάπιες στέγες. Μόνο η αυλή του που μένει ανοιχτή και ζωντανή σπάει την ερημιά με τις εικαστικές εγκαταστάσεις της φετινής Biennale. Το κόκκινο της ζωής και της δύναμης των βαρελιών με τις πορτοκαλιές, λεμονιές, ελιές και τα κλήματα που είναι φυτεμένα σ’ αυτά, σε πόσο μεγάλη αντίθεση έρχονται με τα κενά κτίρια, με την ερήμωση και τους άδειους χώρους.

Καθίσαμε για το τσάι μας σε ένα από τα τραπεζάκια που είναι διάσπαρτα στην αυλή αποκομμένοι από τον έξω κόσμο, ανάμεσα στα ψηλά κτίρια. Εξάλλου οι ευκαιρίες για υπαίθριες απολαύσεις όσο πάει και λιγοστεύουν. Το φθινόπωρο προχωρά ακάθεκτο.

Της Μαρίας Δήμου

Ο Οκτώβριος μπήκε πολύ δυναμικά! Με την επιστροφή των παραθεριστών και των αδειούχων από τις καλοκαιρινές διακοπές από τη μια και την αύξηση των τουριστών από την άλλη, η Πόλη μοιάζει να μπαίνει πια στη χειμερινή περίοδο και στη ρουτίνα της ζωής της. 

Την περίοδο αυτή τρέχουν αμέτρητες εκδηλώσεις τριών τουλάχιστον διοργανώσεων. 

-Του Avrupa Miras Günleri (Ημέρες Ευρωπαϊκής Κληρονομιάς), μια πανευρωπαϊκής διοργάνωσης που σκοπό έχει να αναδείξει σημεία που συνδέουν την πόλη με την παρουσία των Ευρωπαΐων σ’ αυτήν.

-Του Kültür Yolu Festivali (Φεστιβάλ των δρόμων του Πολιτισμού) με συναυλίες, εκθέσεις, ομιλίες, θεατρικές παραστάσεις κι ό,τι άλλο μπορεί να φανταστεί κανείς.

-Και της Biennale με εικαστικές εγκαταστάσεις σε κτίρια που σηματοδοτούν την Πόλη.

Δεν ξέρει κανείς τι να διαλέξει και που πρώτα να δηλώσει συμμετοχή καθώς οι θέσεις τις περισσότερες φορές είναι περιορισμένες. Πρόλαβα μόνο σε τρεις!

Στην ξενάγηση στην έδρα του Πολιτιστικού Ιδρύματος SALT της τράπεζας Garanti, στο κτίριο της πάλαι ποτέ Osmanlı Bankası, της Οθωμανικής Τράπεζας που ιδρύθηκε το  1856 με αγγλικά και γαλλικά κεφάλαια και με τη συνδρομή του Γεωργίου Ζαρίφη. Το κτίριο βρίσκεται στην Bankalar caddesi, στην Οδό των Τραπεζών, απέναντι από τη γνωστή σκάλα Kamondo. Το επιβλητικό κτίριο που χρησίμευσε ως έδρα της Τράπεζας χτίσθηκε μεταξύ 1890-1892, σχεδιασμένο από τον Γάλλο-Λεβαντίνο αρχιτέκτονα Alexandre Vallaury. Η πλευρά που βλέπει προς την περιοχή του Γάλατά / Βόσπορο έχει νεοκλασικά ευρωπαϊκά στοιχεία.  Η πλευρά που βλέπει προς τον Κεράτιο έχει νεο-οριενταλιστικά χαρακτηριστικά, τζούμπες,  καφασωτά παράθυρα κι έντονα στολισμένα στοιχεία. Περιηγηθήκαμε στις αίθουσες που λειτουργούν ως βιβλιοθήκες κι αναγνωστήρια, στο αρχείο και στα παλιά θησαυροφυλάκια στα υπόγεια που λειτουργούν ως μουσειακοί κι εκθεσιακοί χώροι!

Δεύτερη συμμετοχή στη νυχτερινή ξενάγηση στο Μουσείο Τεχνολογίας του Rahmi Koç, που βρίσκεται πάνω στον Κεράτιο, στην περιοχή των οθωμανικών ναυπηγείων. Ένα μουσείο με υπαίθριους και κλειστούς χώρους κι άπειρα εκθέματα. Ο επιλεκτικός όμως φωτισμός και η περιήγηση σε επιλεγμένους χώρους δημιουργούσαν μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα. Το εστιατόριο Divan εντός του χώρου του Μουσείου και πάνω στον κεράτιο προσφέρει μοναδική θέα και χαρίζει όμορφες βαρδιές.

Τέλος το πρωί του Σαββάτου, στο MetroHan, πάνω από το Tünel, το δεύτερο υπόγειο μετρό στον κόσμο, ξεκίνησε με μια προβολή και συνεχίστηκε στα σοκάκια του Πέρα η αναζήτηση της παρουσίας των Ούγγρων στην Πόλη. Από το πρώτο ουγγρικό πολιτιστικό ινστιτούτο και το μοναδικό την περίοδο του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου στην Πόλη, στο σπίτι που φιλοξένησε τον French List μετά από πρόσκληση του Abdül Mescit το 1847, στο ξενοδοχείο Tokatlyan πάνω στη Μεγάλη Οδό του Πέρα, που αποτελούσε χώρο συγκέντρωσης των Ούγγρων λογίων και καλλιτεχνών και στο μίνι γλυπτό του  Mihály (Mykhailo) Kolodko, γνωστού Ούγγρου γλύπτη «μικρο-γλυπτών» (mini bronzes), που απεικονίζει χαρακτήρα από το βιβλίο A Pál utcai fiúk (Pal Sokağı Çocukları).

Τέλος στο πέρασμα από την πλατεία Taksim και μπροστά από το Atatürk Kültür Merkezi εντυπωσιάζουν τα σύγχρονα γλυπτά, που εκτίθενται στο μπροστά στο κτίριο. Τα έργα κατασκευάστηκαν εξ ολοκλήρου από απόβλητα από την #aselsan ((Βιομηχανίa Στρατιωτικής Ηλεκτρονικής) στο πλαίσιο του Şıfır Atık (Έργου Μηδενικών Αποβλήτων). Λίγο τρομακτικά μεν, εντυπωσιακά δε! 

Κι έπεται συνέχεια με τα εικαστικά που ευτυχώς θα διαρκέσουν για πολύ καιρό και θα υπάρχει η άνεση για προγραμματισμό επίσκεψης σε μερικά από αυτά!