Aισιόδοξος για την πορεία των σχέσεων Τουρκίας–Ηνωμένων Πολιτειών το 2026, εμφανίστηκε ο Τούρκος ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν εκτιμώντας ότι το 2026 αναμένεται να αρχίσουν να αποδίδουν οι διπλωματικές προσπάθειες που καταβλήθηκαν το 202 στην υπόθεση Halkbank, στο καθεστώς κυρώσεων CAATSA, και σε άλλους τομείς όπου, σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν ήδη ξεκινήσει διαδικασίες επίλυσης.

Σε συνέντευξή του στο TRT Haber, ο Χακάν Φιντάν ανέφερε ακόμη ότι προβλέπει βελτίωση στο διμερές εμπόριο και υπογράμμισε τη σημασία της περιφερειακής σταθερότητας. 

Ο Τούρκος ΥΠΕΞ χαρακτήρισε κρίσιμη τη συνέχιση του εποικοδομητικού ρόλου των ΗΠΑ στη Γάζα, των πολιτικών της κυβέρνησης Τραμπ στη Συρία, καθώς και των πρωτοβουλιών που προωθούν την ειρήνη στην Ουκρανία.

Αναφερόμενος στον Καύκασο, σημείωσε ότι οι αμερικανικές πολιτικές που στηρίζουν την ειρήνη και ασκούν πίεση για συμφωνία στην περιοχή συμπίπτουν με τους στόχους της Άγκυρας.

Παράλληλα, προειδοποίησε ότι πέρα από τις διμερείς σχέσεις, η Τουρκία ενδέχεται να επηρεαστεί έμμεσα από διεθνείς εξελίξεις, κάνοντας αναφορά στο ζήτημα της Γροιλανδίας και τις επιπτώσεις του στην ευρωπαϊκή ασφάλεια και τις διατλαντικές σχέσεις, στην πολιτική της Κίνας και τις συνέπειες στο παγκόσμιο εμπόριο, καθώς και στις αποφάσεις των ΗΠΑ για το Ιράν.

Ο Χακάν Φιντάν ανέφερε ότι η Άγκυρα παρακολουθεί στενά όλες τις εξελίξεις και λαμβάνει προληπτικά διπλωματικά μέτρα, υπογραμμίζοντας πως το 2026 θα είναι μια χρονιά που απαιτεί έντονη προσπάθεια και συνεχή εργασία.

Οι S-400 παραμένουν στο οπλοστάσιο και θα χρησιμοποιηθούν «αν χρειαστεί», δηλώνει ο Τούρκος Υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ την ώρα που δημοσιεύματα κάνουν λόγο ακόμη και για παρασκηνιακό αίτημα του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν για επιστροφή των S-400, χωρίς ωστόσο να έχει υπάρξει επίσημη επιβεβαίωση.

Όπως αποκαλύπτει ρεπορτάζ του της αντιπολιτευόμενης εφημερίδας«Σοζτζού», απαντώντας σε κοινοβουλευτική ερώτηση του βουλευτή του CHP Ιλχάμι Οζτζάν Αϊγκούν, ο Τούρκος ΥΠΑΜ ανέφερε πως οι S400είναι απαραίτητοι για την αεράμυνα μεγάλης εμβέλειας. Υπενθυμίζεται ότι η αγορά του ρωσικού πυραυλικού συστήματος επηρέασε καθοριστικά τις σχέσεις της Τουρκίας με τις ΗΠΑ και οδήγησε στον αποκλεισμό της Άγκυρας από το πρόγραμμα των F-35

Παράλληλα, ο Τούρκος ΥΠΑΜ δηλώνει ότι οι συνομιλίες για τα F-35 συνεχίζονται, ενώ δίνεται έμφαση στην ανάπτυξη του εγχώριου συστήματος SİPER και στο φιλόδοξο σχέδιο της πολυεπίπεδης αεράμυνας «Ατσάλινος Θόλος», χωρίς όμως συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.

Στο μέτωπο της Πολεμικής Αεροπορίας, ο υπουργός παραδέχεται ότι η Άγκυρα προχωρά τόσο σε αγορά 20 νέων Eurofighter Typhoon, όσο και σε συζητήσεις για απόκτηση μεταχειρισμένων αεροσκαφών από Κατάρ και Ομάν. Παρά τις αιχμές περί «ιπτάμενων φέρετρων», η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι, με σωστή συντήρηση, τα μεταχειρισμένα δεν υστερούν επιχειρησιακά.

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στο εθνικό μαχητικό KAAN. Ο Γκιουλέρ επιβεβαιώνει ότι έχουν ήδη παραδοθεί 10 αμερικανικοί κινητήρες από τηGeneral Elektrics, ενώ για τους υπόλοιπους 80 οι διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ συνεχίζονται. Την ίδια ώρα, η Τουρκία επενδύει στον εγχώριο κινητήρα TF35000, ο οποίος όμως βρίσκεται ακόμη σε προκαταρκτικό στάδιο, με ορίζοντα το 2026.

Ο βουλευτής του CHP σχολιάζει καυστικά ότι χωρίς κινητήρα δεν μπορεί να υπάρξει KAAN, θέτοντας ανοιχτά ερωτήματα για το αν θα επιτευχθεί ο στόχος παράδοσης αεροσκαφών έως το 2028. Παράλληλα, καταγγέλλει σιωπή για τα χρήματα που έχουν ήδη καταβληθεί για τα F-35.

Στο φόντο όλων αυτών, η «Σοζτζού» συνδέει την υπόθεση με πρόσφατα ανησυχητικά περιστατικά: μη επανδρωμένα αεροσκάφη να φτάνουν στο εσωτερικό της χώρας, την αεροπορική συντριβή του αεροσκάφους που μετέφερε τον αρχηγό του στρατού της Λιβύη κοντά στην Άγκυρα και την απουσία σαφών εξηγήσεων ακόμη και μετά την ανεύρεση του «μαύρου κουτιού».

Το ερώτημα που αιωρείται, σύμφωνα με το δημοσίευμα, είναι σαφές:

Μπορεί η Τουρκία να στηρίξει τις αμυντικές της φιλοδοξίες με συστήματα που είτε δεν ενεργοποιούνται, είτε εξαρτώνται από ξένες εγκρίσεις;

Ανησυχία και ερωτήματα προκαλούν στην Άγκυρα τα αλλεπάλληλα περιστατικά με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (UAV) στην περιοχή της Τουρκίας . Ο αρθρογράφος του T24 Χασάν Γκιόους, μεταφέροντας την ανάλυση του ακαδημαϊκού Σιτκί Εγκέλι, σκιαγραφεί μια πραγματικότητα «κορεσμένου ουρανού» λόγω του πολέμου ανάμεσα στη Ρωσία και την Ουκρανία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, μέσα σε τέσσερα χρόνια η Ουκρανία παρήγαγε περίπου 4,5 εκατομμύρια UAV, ενώ η Ρωσία τουλάχιστον άλλα τόσα. Στο αποκορύφωμα των επιχειρήσεων, χρησιμοποιήθηκαν έως και 800.000 ντρόουν μέσα σε έναν μόνο μήνα. Η εκτίμηση είναι σοκαριστική: 30.000–40.000 UAV ενδέχεται να κινούνται καθημερινά «δίπλα στην πόρτα της Τουρκίας».

Την ίδια ώρα, πάνω από τη Μαύρη Θάλασσα διεξάγεται έντονος ηλεκτρονικός πόλεμος. Υπό αυτές τις συνθήκες, δεν θεωρείται παράξενο –όπως επισημαίνεται– πέντε ή έξι ντρόουν να χάνουν τον έλεγχο και να εισέρχονται στον εναέριο χώρο της Τουρκίας.

Τα UAV που εντοπίστηκαν την περασμένη εβδομάδα στην Νικομήδεια (Ιζμίτ) και στο Μπαλλίκεσιρ έφεραν, σύμφωνα με τις σημάνσεις τους, ρωσική προέλευση και εκτιμάται ότι ήταν «αδέσποτα» και εκτός ελέγχου. Ωστόσο, αφήνεται ανοιχτό –έστω και με μικρή πιθανότητα– το ενδεχόμενο να επρόκειτο για σκόπιμη κίνηση, ένα έμμεσο μήνυμα προς την Άγκυρα ότι «η αεράμυνά σας είναι αδύναμη».

Η Τουρκία, ως μέλος του ΝΑΤΟ, εφαρμόζει σε καιρό ειρήνης τους κανόνες εμπλοκής της Συμμαχίας, όπου η απόφαση κατάρριψης ανήκει στην πολιτική ηγεσία. Σε κρίση ή πόλεμο, ενεργοποιούνται οι εθνικοί κανόνες εμπλοκής και η αρμοδιότητα περνά στις στρατιωτικές αρχές, φτάνοντας έως και στους διοικητές μοιρών.

Υπενθυμίζεται ότι στα τέλη του 2015, ρωσικό μαχητικό που παραβίασε τον τουρκικό εναέριο χώρο στα σύνορα με τη Συρία καταρρίφθηκε βάσει αυτών των εθνικών κανόνων.

Ο αρθρογράφος θέτει καίρια ερωτήματα: Πότε εντοπίστηκε το UAV που καταρρίφθηκε κοντά στο Ελμαντάγ; Ποιος και πότε έδωσε την εντολή στα F-16; Τι ακριβώς συνέβη μέχρι την κατάρριψη; Με τις επίσημες ανακοινώσεις να περιορίζονται σε μία-δύο φράσεις, τα ερωτήματα παραμένουν – και τα σενάρια πληθαίνουν.

Με αιχμές για την αποτρεπτική ισχύ της Τουρκίας και σαφή μηνύματα προς πάσα κατεύθυνση μίλησε ο Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν από το Ναυπηγείο Κωνσταντινούπολης, σε τελετή καθέλκυσης, έπαρσης σημαίας και κοπής πρώτου χάλυβα νέων ναυτικών πλατφορμών.

Ο Τούρκος Πρόεδρος έκανε λόγο για «στιγμή εθνικής υπερηφάνειας» για τη ναυπηγική βιομηχανία και το Πολεμικό Ναυτικό, ευχαριστώντας το προσωπικό που –όπως είπε– «φυλάει μέρα και νύχτα τη Γαλάζια Πατρίδα».

Πλοία στο Πακιστάν και στενή συμμαχία

Ο Ερντογάν υπενθύμισε ότι στο πλαίσιο του προγράμματος MILGEM:

• το PNC Babur παραδόθηκε τον Μάιο του 2024,
• σήμερα παραδίδεται το PNC Hayber,
• το PNC Bedir θα ακολουθήσει το 2026,
• ενώ το PNC Tarık το 2027.

Μίλησε για «αδελφική σχέση» Τουρκίας–Πακιστάν και για πλοία τελευταίας τεχνολογίας που ενισχύουν τις ναυτικές δυνατότητες του Ισλαμαμπάντ.

Υποβρύχια, drones και νέες μονάδες

Στην τελετή παρουσιάστηκαν:

• το υποβρύχιο TCG Hızır Reis,
• το αποβατικό Ç159,
• το οπλισμένο μη επανδρωμένο σκάφος ULAQ,
• το περιπολικό TCG Koçhisar,

ενώ έγινε και η κοπή πρώτου χάλυβα για το Seferihisar.

«Η Τουρκία ανήκει στις λίγες χώρες που σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και ρίχνουν στο νερό τα δικά τους πολεμικά πλοία», τόνισε.

Εξαγωγές–ρεκόρ και μεγάλοι στόχοι

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις αμυντικές εξαγωγές, αποκαλύπτοντας ότι:

• η Τουρκία έχει ξεπεράσει τα 8,6 δισ. δολάρια,
• βρίσκεται ήδη στην 11η θέση παγκοσμίως,
• με στόχο την είσοδο στο top 10 έως το 2028.

Αναφέρθηκε επίσης σε προγράμματα όπως ο «Σιδερένιος Θόλος», το Kızılelma, το Bayraktar TB3 και στον σχεδιασμό νέου, μεγαλύτερου αεροπλανοφόρου από το TCG Anadolu.

«Δεν θέλουμε πόλεμο, αλλά δεν υποχωρούμε»

Κλείνοντας, ο Ερντογάν ξεκαθάρισε ότι οι επενδύσεις αυτές «δεν γίνονται για πόλεμο, αλλά για την προστασία της ειρήνης και της ανεξαρτησίας», υπογραμμίζοντας ότι η Τουρκία δεν επιδιώκει κρίσεις ή συγκρούσεις, αλλά «δεν θα επιτρέψει να παραβιαστούν δικαιώματα και κυριαρχία».

«Στη θάλασσα, στον αέρα και στη στεριά, η Τουρκία προχωρά με αυτοπεποίθηση», ήταν το μήνυμα που έστειλε.

Φουντώνει ξανά στην Τουρκία η συζήτηση για τους ρωσικούς S-400, με τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης να μιλούν ανοιχτά για «αδιέξοδο», αμερικανικές πιέσεις και δύσκολους ρωσικούς υπολογισμούς.

«Πώς θα ξεφύγει η Τουρκία από το αδιέξοδο;»

Η τουρκική υπηρεσία της DW γράφει ότι στην Άγκυρα εξετάζονται όλα τα σενάρια:

– πώληση των S-400 σε τρίτη χώρα με άδεια της Ρωσίας,

– επιστροφή τους στη Μόσχα,

– ακόμη και πλήρης αποσυναρμολόγηση και καταστροφή τους.

Ειδικοί επισημαίνουν ότι η τελευταία επιλογή είναι πολιτικά «τοξική», καθώς θα εγείρει το ερώτημα γιατί δαπανήθηκαν πάνω από 1 δισ. δολάρια για ένα σύστημα που θα καταστεί άχρηστο. Την ίδια ώρα, τονίζεται ότι οι ΗΠΑ δεν αρκούνται στο «να μην ενεργοποιηθούν» οι S-400, αλλά απαιτούν πλήρη τερματισμό κατοχής τους για να αρθούν οι κυρώσεις CAATSA και να ανοίξει ξανά η πόρτα των F-35.

Το ερώτημα που καίει: Γιατί F35 στην Ινδία και όχι στην Τουρκία;

Στα ρεπορτάζ τίθεται ανοιχτά το ερώτημα γιατί οι ΗΠΑ εμφανίζονται πρόθυμες να συζητήσουν F-35 με την Ινδία, η οποία επίσης διαθέτει S-400. Η απάντηση που δίνεται είναι γεωπολιτική: η Ουάσιγκτον δεν θέλει τα S-400 και τα F-35 να βρίσκονται στην ίδια γεωγραφική περιοχή.

Ρωσία: Μοχλός πίεσης ή ευκαιρία επιστροφής;

Αναλυτές σημειώνουν ότι οι S-400 αποτελούν για τη Μόσχα έναν πολύτιμο μοχλό πίεσης στο ΝΑΤΟ. Άλλοι, όμως, εκτιμούν πως λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, η Ρωσία μπορεί να δει θετικά την επιστροφή τους, είτε για να ενισχύσει την αεράμυνά της είτε για να τους διοχετεύσει αλλού, όπως στην Ινδία.

Στα πιθανά ανταλλάγματα που θα ζητούσε η Μόσχα περιλαμβάνονται περιορισμοί στη συνεργασία Τουρκίας-Ουκρανίας, κινήσεις στη Συρία και αυστηρή εφαρμογή της Συνθήκης του Μοντρέ.

Cumhuriyet: «Αν το ζητήσει ο Ερντογάν, θα τους πάρουν πίσω»

Η αντιπολιτευόμενη Cumhuriyet γράφει ότι, σύμφωνα με τον αναλυτή Αϊντίν Σεζέρ, οι S-400 έχουν ήδη «εκπληρώσει την αποστολή τους» για τη Ρωσία. Όπως υποστηρίζει, αν ο Ταγίπ Ερντογάν το ζητήσει, η Μόσχα θα μπορούσε να τους δεχτεί πίσω. Προειδοποιεί, ωστόσο, ότι μια τέτοια κίνηση θα συνιστούσε «βαριά απώλεια κύρους» για την τουρκική ηγεσία.

Αnadolu: «Δεν συζητήθηκαν οι S-400»

Την ίδια ώρα, το κρατικό πρακτορείο Anadolu μετέδωσε ότι, σύμφωνα με το Κρεμλίνο, το θέμα των S-400 δεν τέθηκε στη πρόσφατη συνάντηση Πούτιν-Ερντογάν, ρίχνοντας νερό στον μύλο της αβεβαιότητας.

Το συμπέρασμα των τουρκικών μέσων είναι σαφές: οι S-400 παραμένουν βαρίδι για την Τουρκία, οι ΗΠΑ κρατούν σκληρή γραμμή και η Ρωσία ζυγίζει αν και πώς θα αξιοποιήσει ένα όπλο που ήδη έχει αλλάξει τις ισορροπίες στο ΝΑΤΟ.

Αντίστροφη μέτρηση για την τύχη των έξι μαχητικών αεροσκαφών F-35 που ανήκουν στην Τουρκία και παραμένουν «παρκαρισμένα» στις Ηνωμένες Πολιτείες εδώ και επτά χρόνια, σύμφωνα με δημοσιεύματα της Σαμπάχ και του Α Χαμπέρ.

Όπως μεταδίδουν τα τουρκικά μέσα, η προσωπική διπλωματία ανάμεσα στον Πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν και τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει δώσει νέα ώθηση στις διαπραγματεύσεις, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται πλέον αποκλειστικά στην παράδοση των έξι F-35 που έχουν ήδη κατασκευαστεί για την Τουρκία.

Παρά την καταβολή περίπου 1,4 δισ. δολαρίων, τα αεροσκάφη δεν παραδόθηκαν ποτέ, λόγω των κυρώσεων CAATSA που επιβλήθηκαν μετά την αγορά των ρωσικών S-400 από την Άγκυρα. Τα έξι F-35 παραμένουν αποθηκευμένα σε αμερικανικές βάσεις, όπου υποβάλλονται σε συντήρηση, χωρίς όμως να πετούν με τουρκικά διακριτικά.

Σύμφωνα με τη Σαμπάχ, ο Πρέσβης των ΗΠΑ στην Άγκυρα, Τομ Μπάρακ, έκανε για πρώτη φορά λόγο για χρονικό ορίζοντα 4 έως 6 μηνών για την άρση των εμποδίων, τοποθετώντας τις εξελίξεις στο πρώτο εξάμηνο του 2026. Τουρκικά μέσα υποστηρίζουν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θεωρεί τις κυρώσεις κατά της Τουρκίας «χωρίς νόημα», ενώ αναζητούνται φόρμουλες για την εξαίρεση της Άγκυρας από το καθεστώς CAATSA.

Από αμερικανικής πλευράς, πάντως, η παρουσία των S-400 εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται ως το βασικό «αγκάθι». Η Άγκυρα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, εμφανίζεται έτοιμη να κινηθεί με «εποικοδομητική διάθεση», προκειμένου να ανοίξει ο δρόμος για την παράδοση των μαχητικών.

Οι επαφές φέρονται να εντάθηκαν μετά τη συνάντηση Ερντογάν-Τραμπ στον Λευκό Οίκο τον Σεπτέμβριο, με τα τουρκικά μέσα να μιλούν πλέον ανοιχτά για κρίσιμη καμπή στο ζήτημα των F-35 — χωρίς, ωστόσο, να υπάρχει ακόμη επίσημη συμφωνία.