Από τα συνθήματα αλληλεγγύης στην ψυχραιμία. Η Άγκυρα αλλάζει στάση απέναντι στη Βενεζουέλα και τον Νικολάς Μαδούρο μετά την απαγωγή του από αμερικανικές δυνάμεις, περνώντας από τη σκληρή ρητορική στις εκκλήσεις για αυτοσυγκράτηση.

Όπως σημειώνει ο αρθρογράφος της εφημερίδας Νεφές Ντενίζ Ζεϊρέκστη Νεφές, όταν το 2018 ο Ταγίπ Ερντογάν εξέφραζε ανοιχτά τη στήριξή του στον Μαδούρο, οι σχέσεις Τουρκίας–ΗΠΑ βρίσκονταν σε άλλο σημείο. Σήμερα όμως, όλα έχουν αλλάξει.

Τι άλλαξε στο παιχνίδι:

-      Ο πόλεμος Ρωσίας–Ουκρανίας το 2022 τίναξε στον αέρα την πολιτική «ισορροπιών» της Άγκυρας με τη Μόσχα, υπό αυξημένη δυτική πίεση.

-      Η Τουρκία «κόλλησε» στα F-16, την ώρα που η Ελλάδα εντάσσει F-35, δημιουργώντας σοβαρό αεροπορικό μειονέκτημα.

-      Ο πόλεμος στη Γάζα και στον Λίβανο και η πυραυλική αντιπαράθεση Ισραήλ–Ιράν με αμερικανική στήριξη άλλαξαν τις περιφερειακές ισορροπίες.

-      Η ανατροπή του Μπασάρ αλ-Άσαντ στη Συρία και η ανάδυση νέας δομής εξουσίας με δυτική στήριξη αναδιαμόρφωσαν το σκηνικό στα νότια σύνορα.

Την ίδια στιγμή, η τουρκική οικονομία πιέζεται, ενώ η υπόθεση της κρατικής Halkbank στις ΗΠΑ αιωρείται πάνω από την Άγκυρα σαν «Δαμόκλειος σπάθη».

Τα μεγάλα διακυβεύματα για την Άγκυρα:

-Πράσινο φως για F-16, λύση στο θέμα των S-400 και –στο βάθος– επιστροφή στο πρόγραμμα F-35.

-Το αγκάθι των Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) και το μοντέλο «ευέλικτης ομοσπονδίας» που στηρίζουν οι ΗΠΑ στη Συρία, με κίνδυνο σοβαρής στρατιωτικής έντασης.

-Ο φόβος σύγκρουσης με μια διοίκηση Ντόναλντ Τραμπ που, όπως τονίζεται, δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει συντριπτική στρατιωτική ισχύ.

Με τόσες προσδοκίες από την Ουάσιγκτον και εξίσου σοβαρές ανησυχίες, δεν ήταν ρεαλιστικό –λέει ο αρθρογράφος– να περιμένει κανείς ότι η Άγκυρα θα συγκρουστεί με τις ΗΠΑ «για χάρη του Μαδούρο». Μπορεί η στάση αυτή να μοιάζει πολιτικά άπιστη, όμως κρίνεται αναγκαία υπό τις παρούσες συνθήκες και με γνώμονα τα εθνικά συμφέροντα της Τουρκίας.

Σφοδρή επίθεση κατά του Τούρκου Προέδρου Ταγίπ Ερτογάν εξαπέλυσε ο ηγέτης της τουρκικής αντιπολίτευσης Οζγκιούρ Οζέλ, με αφορμή φωτογραφία και τις εξελίξεις γύρω από τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Οζέλ υπενθυμίζει ότι ο Τούρκος πρόεδρος στο παρελθόν χαρακτήριζε τον Μαδούρο «αδελφό», τον στήριζε δημόσια και επικαλείτο τη μεταξύ τους φιλία, ακόμη και μετά από εκλογικές διαδικασίες στη Βενεζουέλα που, όπως σημειώνει, θεωρήθηκαν άδικες για τον λαό της χώρας.

Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης κατηγορεί τον Ερντογάν ότι σήμερα σιωπά, ενώ –όπως αναφέρει– ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ «καταπάτησε το διεθνές δίκαιο» και συνέλαβε τον Μαδούρο μαζί με τη σύζυγό του, μεταφέροντάς τους εκτός Βενεζουέλας.

«Όταν έπρεπε να υπερασπιστείς τη δημοκρατία, υπερασπιζόσουν τον Μαδούρο. Τώρα που πρέπει να υπερασπιστείς την παγκόσμια τάξη, με τη σιωπή σου υπερασπίζεσαι το πραξικόπημα του Τραμπ σε μια άλλη χώρα», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Οζέλ, κατηγορώντας τον Τούρκο πρόεδρο ότι φοβάται τον Αμερικανό ομόλογό του.

Η παρέμβαση του αρχηγού της αντιπολίτευσης έρχεται σε μια περίοδο έντονων διεθνών αντιδράσεων για τις εξελίξεις στη Βενεζουέλα και αναμένεται να προκαλέσει νέο κύκλο πολιτικής αντιπαράθεσης στο εσωτερικό της Τουρκίας.

Σφοδρές αντιδράσεις προκαλεί στην Τουρκία η απόφαση του Ισραήλ να γίνει η πρώτη χώρα που αναγνωρίζει επισήμως τη Σομάλιλαντ, η οποία έχει ανακηρύξει μονομερώς την ανεξαρτησία της από τη Σομαλία.

Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών έκανε λόγο για ανοιχτή παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της Σομαλίας. Ο εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ, Οντζού Κετσελί, τόνισε ότι η κίνηση αυτή αποτελεί ακόμη ένα παράδειγμα «παράνομων ενεργειών» του πρωθυπουργού του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου που –όπως υποστήριξε– εντείνουν την αστάθεια τόσο σε περιφερειακό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η εφημερίδα «Χουριέτ» εκτιμά ότι το Ισραήλ επιχειρεί να περιορίσει την τουρκική επιρροή στο Κέρας της Αφρικής, μια περιοχή όπου η Άγκυρα θεωρείται στρατηγικός εταίρος της κυβέρνησης της Σομαλίας, με ισχυρή στρατιωτική και πολιτική παρουσία.

Ακόμη πιο αιχμηρή εμφανίζεται η «Τουρκίγε», η οποία μεταδίδει ισχυρισμούς Σομαλού ερευνητή ότι το Ισραήλ άσκησε πιέσεις και εκβιασμούς προς τη Μογκαντίσου, χρησιμοποιώντας ως μοχλό την Τουρκία. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, η Τουρκία διατηρεί τη μεγαλύτερη στρατιωτική της βάση στο εξωτερικό στη Σομαλία, ενώ φέρεται να διατυπώθηκαν απειλές για υποκίνηση εμφύλιας σύγκρουσης, σε περίπτωση που δεν αποχωρήσουν τα τουρκικά στρατεύματα.

Τα τουρκικά μέσα ερμηνεύουν την αναγνώριση της Σομάλιλαντ ως γεωπολιτική κίνηση υψηλού ρίσκου, που απειλεί να ανοίξει νέο μέτωπο αστάθειας στο Κέρας της Αφρικής και να οξύνει τον ανταγωνισμό επιρροής μεταξύ περιφερειακών και διεθνών δυνάμεων.

Σοβαρές γεωπολιτικές προεκτάσεις βλέπει ο τουρκικός Τύπος πίσω από τη συντριβή του ιδιωτικού τζετ που μετέφερε τον αρχηγό του γενικού επιτελείου της Λιβύης, Μοχάμεντ Άλι Άχμεντ αλ-Χαντάντ, και την αποστολή του στην Τουρξια

Σύμφωνα με ανάλυση του απόστρατου Τούρκου αξιωματικού Ουνάλ Αταμπάι, την οποία μεταφέρει ο αρθρογράφος της «Σοζτζού» Σαγί Κεμάλ Οζτούρκ, εάν το δυστύχημα δεν ήταν ατύχημα αλλά πράξη σαμποτάζ, τότε πρόκειται για ένα καλά υπολογισμένο, «σιωπηλό» πλήγμα κατά της κυβέρνησης της Τρίπολης, την οποία στηρίζει η Άγκυρα.

Η Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας που ήδη λειτουργεί μέσα σε ένα εύθραυστο και διχασμένο πολιτικό σύστημα, κινδυνεύει –όπως εκτιμάται– να βρεθεί αντιμέτωπη με νέες εσωτερικές ρωγμές. Το περιστατικό θα μπορούσε να πυροδοτήσει ακόμα και εσωτερική σύγκρουση, επηρεάζοντας αρνητικά και τις σχέσεις Τουρκίας – Λιβύης..

Στο επίκεντρο των σεναρίων βρίσκεται ένα ευρύτερο σχέδιο: η αποσταθεροποίηση της Τρίπολης, ώστε να ενισχυθεί η διοίκηση τουσυντριβή τζέτ Τομπρούκ και να τεθεί η Τουρκία εκτός «λιβυκής εξίσωσης». Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα άνοιγε τον δρόμο για την ακύρωση στην πράξη της τουρκο-λιβυκής συμφωνίας θαλάσσιας δικαιοδοσίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο Αταμπάι δεν αποκλείει, μάλιστα, το χτύπημα να στόχευε και στην υπονόμευση των πρόσφατων προσπαθειών της Άγκυρας να αναπτύξει διαύλους επικοινωνίας ακόμη και με το στρατόπεδο του Τομπρούκ, εκμεταλλευόμενο το κλίμα αστάθειας.

Κατά τον ίδιο, η απάντηση της Τουρκίας θα πρέπει να είναι άμεση και πολιτική: ενοποίηση των δύο λιβυκών διοικήσεων κάτω από ένα κοινό πλαίσιο, σύμφωνα με το ψήφισμα 2510 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ώστε να μπλοκαριστούν οι παρεμβάσεις τρίτων παικτών στην Ανατολική Μεσόγειο και να αφαιρεθεί κάθε περιθώριο αποσταθεροποιητικών κινήσεων.