Της Άννας Ανδρέου

Η περιφερειακή κλιμάκωση φέρνει την Άγκυρα σε μία από τις πιο σύνθετες και ευαίσθητες θέσεις των τελευταίων ετών. O Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν πραγματοποίησε διαδοχικές τηλεφωνικές επαφές με οκτώ ομολόγους του στην περιοχή, μεταξύ αυτών και με τον Ιρανό ΥΠΕΞ, σε μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης και διαχείρισης των συνεπειών.

Η πρώτη επίσημη στάση της Άγκυρας διατυπώνεται ως «αυτοσυγκράτηση». Ωστόσο, στο παρασκήνιο επικρατεί αυξημένη επιφυλακή.

Στρατηγικό δίλημμα: Νατοϊκές υποχρεώσεις και ιρανική ευαισθησία

Η Τουρκία βρίσκεται σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση. Ως μέλος του ΝΑΤΟ, διατηρεί στενή στρατιωτική συνεργασία με τις ΗΠΑ. Ταυτόχρονα, όμως, διατηρεί σύνθετες αλλά κρίσιμες σχέσεις με το Ιράν σε ζητήματα ασφάλειας, ενέργειας και περιφερειακής ισορροπίας.

Η ανακοίνωση ότι δεν παραχωρεί τον εναέριο χώρο της για επιθέσεις κατά του Ιράν ερμηνεύεται ως μήνυμα προς την Τεχεράνη ότι η Άγκυρα δεν επιθυμεί να καταστεί μέρος της σύγκρουσης.

Δεν περνά απαρατήρητο το γεγονός ότι μέχρι στιγμής η Τουρκία ενώ  φιλοξενεί αμερικανικές βάσεις είναι η μόνη χώρα της περιοχής, μαζί με την Συρία, που δεν έχει βρεθεί στο στόχαστρο ιρανικών αντιποίνων.

Κεντρικός στόχος της τουρκικής ηγεσίας φαίνεται να είναι ένας:

Να αποφευχθεί η άμεση εμπλοκή και οποιοδήποτε πλήγμα σε τουρκικό έδαφος.

Ιντσιρλίκ: Το περιστατικό με το ΑΝΚΑ και τα μηνύματα

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε το περιστατικό με το αντιπολιτευόμενο ειδησεογραφικό πρακτορείο ANKA, το οποίο μετέδωσε ζωντανά εικόνα από την αμερικανική βάση της Ίντσιρλικ στα Άδανα.

Η μετάδοση διήρκεσε περίπου μία ώρα και δεκαπέντε λεπτά, με προφανή στόχο την καταγραφή ενδεχόμενων απογειώσεων αμερικανικών αεροσκαφών. Η παρέμβαση των τουρκικών αρχών ήταν άμεση και ακολούθησε έναρξη έρευνας σε βάρος του πρακτορείου.

Το περιστατικό αναδεικνύει τη νευρικότητα που επικρατεί σε ό,τι αφορά τη διαχείριση ευαίσθητων στρατιωτικών πληροφοριών σε περίοδο έντασης.

Η Άγκυρα επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα:

-Στις συμμαχικές της δεσμεύσεις

-Στην ανάγκη διατήρησης διαύλων με το Ιράν

-Στην αποφυγή στρατιωτικής στοχοποίησης

Οι εξελίξεις δείχνουν ότι η Τουρκία βρίσκεται κυριολεκτικά δίπλα σε έναν διευρυνόμενο κύκλο έντασης. Το ζητούμενο για την τουρκική ηγεσία είναι να παραμείνει εκτός του πυρήνα της σύγκρουσης,  σε μια συγκυρία όπου οι ισορροπίες είναι εξαιρετικά λεπτές.

Η Άγκυρα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις ραγδαίες εξελίξεις στην περιοχή μετά τις επιθέσεις του Ισραήλ και των ΗΠΑ κατά του Ιράν και τη συνέχιση της έντασης με εμπλοκή και άλλων χωρών.

Με επίσημη ανακοίνωση, το Τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών εκφράζει βαθιά ανησυχία για την κλιμάκωση, προειδοποιώντας ότι οι εξελίξεις αυτές απειλούν όχι μόνο το μέλλον της περιοχής αλλά και τη διεθνή σταθερότητα.

Η Άγκυρα καταδικάζει κάθε ενέργεια που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και θέτει σε κίνδυνο αμάχους, καλώντας όλες τις πλευρές να σταματήσουν άμεσα τις επιθέσεις και να αποφύγουν νέα κλιμάκωση.

Παράλληλα, τονίζεται ότι τα προβλήματα πρέπει να λυθούν με ειρηνικά μέσα, ενώ η Τουρκία δηλώνει έτοιμη να στηρίξει κάθε πρωτοβουλία διαμεσολάβησης.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην ασφάλεια των Τούρκων πολιτών στις εμπλεκόμενες χώρες, με το υπουργείο να διαβεβαιώνει ότι λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα.

Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών τοποθετήθηκε για τις τελευταίες εξελίξεις στην περιοχή, μετά τις επιθέσεις του Ισραήλ και των ΗΠΑ κατά του Ιράν και τη συνέχεια των γεγονότων με την εμπλοκή τρίτων χωρών, προειδοποιώντας για σοβαρούς κινδύνους τόσο για το μέλλον της περιοχής όσο και για τη διεθνή σταθερότητα.

Σε πυρετό τηλεφωνικών επαφών βρέθηκε ο Υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, μετά τη ραγδαία κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με πηγές του τουρκικού ΥΠΕΞ, ο Φιντάν επικοινώνησε με τους ομολόγους του από Ιράν, Ιράκ, Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Συρία, Αίγυπτο και Ινδονησία, σε μια προσπάθεια να υπάρξει συντονισμός απέναντι στις εξελίξεις.

Στο επίκεντρο των συνομιλιών:

-Η αμερικανική επίθεση στο Ιράν και τα ιρανικά αντίποινα

-Οι κίνδυνοι γενικευμένης ανάφλεξης στην περιοχή

-Πιθανά βήματα για να σταματήσει ο κύκλος των επιθέσεων

Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι εξετάστηκαν τρόποι αποκλιμάκωσης πριν η ένταση ξεφύγει από κάθε έλεγχο.

Η Άγκυρα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, καθώς η κρίση απειλεί να αλλάξει τις ισορροπίες σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή

Με φόντο τη μεγάλης κλίμακας επιχείρηση ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν, η Μιλλιέτ αναδεικνύει κυρίως τη στάση της Άγκυρας, η οποία –όπως σημειώνεται– κινείται σε γραμμή αυξημένης επιφυλακής αλλά και έντονης διπλωματικής κινητικότητας.

«Ο πόλεμος ξεκίνησε» – Ανησυχία για το αύριο

Μιλώντας στη Μιλλιέτ, ο Mesut Hakkı Caşın εκτιμά ότι «ο πόλεμος ουσιαστικά ξεκίνησε» και υπογραμμίζει πως η αποσταθεροποίηση του Ιράν δεν είναι εξέλιξη που μπορεί να αφήσει ανεπηρέαστη την Τουρκία. Όπως τονίζει, η διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας του Ιράν αποτελεί παράγοντα ισορροπίας για την περιοχή.

Στο ίδιο πλαίσιο, η Emete Gözügüzelli κάνει λόγο για σοβαρό κίνδυνο περιφερειακής αποσταθεροποίησης και επισημαίνει ότι η Τουρκία καλείται να διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο διαμεσολαβητή.

Διπλωματία και ασφάλεια σε παράλληλη τροχιά

Σύμφωνα με τη Μιλλιέτ, στην Άγκυρα εξετάζονται όλα τα σενάρια: ενεργειακή αναταραχή, πιθανή επέκταση της σύγκρουσης και ενδεχόμενο νέου μεταναστευτικού κύματος. Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η Τουρκία παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, διατηρώντας παράλληλα ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον ρόλο της τουρκικής διπλωματίας, με αναφορές στην ανάγκη αποτροπής ενός «φαινομένου ντόμινο» που θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τη χώρα.

Στο επίκεντρο η σταθερότητα

Το δημοσίευμα της Μιλλιέτ καταλήγει ότι η Άγκυρα βρίσκεται σε λεπτή ισορροπία: από τη μία, η ανάγκη προστασίας της εθνικής ασφάλειας· από την άλλη, η επιδίωξη σταθερότητας σε μια περιοχή που εισέρχεται σε περίοδο υψηλής έντασης και αβεβαιότητας.

Οι Τουρκικές Αερογραμμές βάζει φρένο σε πτήσεις προς τη Μέση Ανατολή, καθώς η ένταση με το Ιράν και το κλείσιμο εναέριων χώρων προκαλούν αλυσιδωτές αναταράξεις.

Ο εκπρόσωπος της εταιρείας, Γιάχια Ουστούν, ανακοίνωσε ότι οι πτήσεις προς Λίβανο, Συρία, Ιράκ, Ιράν και Ιορδανία ακυρώνονται έως τις 2 Μαρτίου 2026.

Παράλληλα, «στοπ» μπαίνει για σήμερα και για τα δρομολόγια προς Κατάρ, Κουβέιτ, Μπαχρέιν, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Ομάν.

«Οι εξελίξεις παρακολουθούνται λεπτό προς λεπτό»

Όπως τόνισε ο Γιάχια Ουστούν, οι εξελίξεις στον εναέριο χώρο παρακολουθούνται σε πραγματικό χρόνο και δεν αποκλείονται νέες ακυρώσεις αν η κατάσταση κλιμακωθεί.

Οι επιβάτες καλούνται να επικοινωνούν με την αεροπορική εταιρεία για αλλαγές εισιτηρίων και νεότερες πληροφορίες.

Η Άγκυρα έχει αρχίσει να προετοιμάζεται όχι πλέον για το αν θα υπάρξει σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν, αλλά για το «επόμενο πρωί» μιας τέτοιας εξέλιξης, σύμφωνα με τον γνωστό Τούρκο αναλυτή Μουράτ Γετκίν.

Όπως επισημαίνει ο Γετκίν στο YetkinReport, οι διπλωματικές ελπίδες που συνδέονταν με τις συνομιλίες της 26ης Φεβρουαρίου στη Γενεύη εξασθενούν, ενώ η στρατιωτική κινητικότητα των ΗΠΑ στην περιοχή εντείνεται.

Κομβικό ρόλο στις εξελίξεις φαίνεται να παίζει ο Αμερικανός πρέσβης στην Άγκυρα και ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία Τομ Μπάρακ, ο οποίος τις τελευταίες ημέρες βρέθηκε στο Ιράκ, και μάλιστα κοντά στα σύνορα με το Ιράν.

Διπλωματικός «πυρετός» σε Ιράκ και κουρδικές περιοχές

Σύμφωνα με τον Γετκίν, μέσα σε δύο ημέρες ο Μπάρακ:

-Συναντήθηκε με τον Ιρακινό πρωθυπουργό Σία αλ-Σουντανί.

-Παρέστη στη μεταβίβαση του πετρελαϊκού πεδίου Κούρνα-2 στην Chevron.

-Είχε επαφές με τον πρόεδρο της Περιφερειακής Κυβέρνησης Κουρδιστάν Νετσιρβάν Μπαρζανί και τον ηγέτη του KDP Μεσούτ Μπαρζανί.

-Μετέβη στη Σουλεϊμανίγια για συνάντηση με τον ηγέτη της PUK Μπαφίλ Ταλαμπανί, όπου παρών ήταν και ο διοικητής των SDF Μαζλούμ Αμπντί.

Ο Γετκίν υπογραμμίζει ότι είναι δύσκολο να θεωρηθεί πως οι επαφές αυτές αφορούσαν αποκλειστικά τη Συρία. Το ευρύτερο πλαίσιο παραπέμπει, κατά την ανάλυσή του, σε προετοιμασία για πιθανή σύγκρουση με το Ιράν και αναζήτηση ερεισμάτων σε κουρδικές ένοπλες δυνάμεις.

Στρατιωτική συγκέντρωση δυνάμεων

Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει δύο αεροπλανοφόρα, περίπου 20 πολεμικά πλοία και 40.000 στρατιώτες στην περιοχή, ενώ περί τα 300 μαχητικά αεροσκάφη βρίσκονται σε βάσεις στο Ισραήλ, την Ιορδανία, τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα ΗΑΕ.

Κατά τον Γετκίν, η Άγκυρα έχει αποφύγει να ανοίξει τον εναέριο χώρο και τα λιμάνια της για την αμερικανική συγκέντρωση δυνάμεων και έχει διαψεύσει σενάρια εμπλοκής στο Ιράν. Ωστόσο, η τουρκική ανησυχία επικεντρώνεται στο ενδεχόμενο αποσταθεροποίησης ή και διάσπασης του Ιράν, εξέλιξη που θεωρείται πιο επικίνδυνη ακόμη και από ένα νέο μεταναστευτικό κύμα.

Το «κρυφό υποκείμενο»: Ισραήλ

Ο Γετκίν επισημαίνει ότι στο παρασκήνιο βρίσκεται και το Ισραήλ, το οποίο διαχρονικά θεωρεί το Ιράν υπαρξιακή απειλή και επιδιώκει σκληρή γραμμή από την Ουάσιγκτον.

Η εικόνα που σκιαγραφείται, σύμφωνα με τον Τούρκο αναλυτή, είναι ότι η περιοχή εισέρχεται σε εξαιρετικά εύθραυστη φάση. Η Άγκυρα μπορεί να αντιτίθεται σε μια πολεμική ανάφλεξη, αλλά προετοιμάζεται πλέον για τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις που θα ακολουθήσουν, εφόσον οι ΗΠΑ κινηθούν στρατιωτικά κατά της Τεχεράνης.