Μεγάλη τιμή στον Αθανάσιο Μαρτίνο, έναν από τους σημαντικότερους σύγχρονους ευεργέτες της Ρωμιοσύνης, απέδωσαν στην Κωνσταντινούπολη ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος και ο Πρόεδρος της PeopleCert, Βύρων Νικολαΐδης, ο οποίος καθιέρωσε το Βραβείο «Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος» για την αναγνώριση της ανιδιοτελούς προσφοράς προς την Ομογένεια της Πόλης.

Η απονομή του Βραβείου για το 2026 πραγματοποιήθηκε στη Μαράσλειο Σχολή, σε μια κατάμεστη αίθουσα, παρουσία εκπροσώπων της Εκκλησίας, της διπλωματικής κοινότητας, των ομογενειακών θεσμών, γονέων και μαθητών.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης απένειμε προσωπικά τη διάκριση στον Άρχοντα Έξαρχο της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας Αθανάσιο Μαρτίνο, τιμώντας την πολυετή και καθοριστική προσφορά του προς το Φανάρι και τη Ρωμιοσύνη.

«Δεν δίνει μόνο, αλλά δίνεται πραγματικά»

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος μίλησε με ιδιαίτερα θερμά λόγια για τον Αθανάσιο Μαρτίνο, τον οποίο παρουσίασε ως συνεχιστή της μεγάλης παράδοσης των ευεργετών του Γένους.

«Δρα πάντοτε με ένθεο ζήλο. Δεν δίνει μόνον, αλλά δίνεται πραγματικά», τόνισε ο Οικουμενικός Πατριάρχης.

Όπως σημείωσε, η προσφορά του δεν είναι περιστασιακή, αλλά ουσιαστική, διαρκής και βαθιά συνδεδεμένη με την πίστη, την αγάπη και την ευθύνη απέναντι στη Ρωμιοσύνη.

«Οι δωρεές του και η προθυμία του να στηρίζει κοινωφελή έργα ξεπερνούν το ανθρώπινο μέτρο και αφήνουν έκπληκτους τους συγχρόνους μας», ανέφερε.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης χαρακτήρισε, μάλιστα, τον Αθανάσιο Μαρτίνο «προσωποποίηση του πολιτισμού της βοήθειας και της αλληλεγγύης».

Η μεγάλη είδηση για τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης

Η σημαντικότερη ανακοίνωση της βραδιάς αφορούσε τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης γνωστοποίησε ότι το εμβληματικό κτιριακό συγκρότημα της Σχολής θα παραδοθεί πλήρως ανακαινισμένο «το προσεχές διάστημα, πολύ σύντομα».

Η μεγάλης κλίμακας ανακαίνιση πραγματοποιείται με τη γενναιόδωρη δωρεά του Αθανασίου και της Μαρίνας Μαρτίνου.

Ο  Βαρθολομαίος ανέφερε ότι ο Αθανάσιος Μαρτίνος έλαβε τον τιμητικό χαρακτηρισμό «Νέος Παύλος Στεφάνοβικ», ως άξιος διάδοχος του ευεργέτη που χρηματοδότησε την εκ βάθρων ανοικοδόμηση της Σχολής μετά τον καταστρεπτικό σεισμό του 1894.

«Το όνομα Μαρτίνος θα μείνει ανεξίτηλα χαραγμένο στη μνήμη της Ομογένειάς μας», τόνισε ο Πατριάρχης.

Από τη Χάλκη μέχρι τα Ταταύλα και την Τένεδο

Η προσφορά του Αθανασίου Μαρτίνου δεν περιορίζεται στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης.

Με δική του χορηγία ανακαινίστηκαν η Αστική Σχολή Γαλατά, κοινοτικά κτίρια στην Πρίγκιπο, ο Ιερός Ναός Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στα Ταταύλα και ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Τένεδο.

Παράλληλα, επίκειται η έναρξη της ανακαίνισης του Ιερού Ναού Αγίου Αθανασίου στα Ταταύλα, επίσης με δαπάνη του τιμώμενου ευεργέτη.

Νικολαΐδης: «Ο σύγχρονος Χρηστάκης Ζωγράφος»

Ο Πρόεδρος της PeopleCert Βύρων Νικολαΐδης εξήγησε ότι το Βραβείο «Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος» καθιερώθηκε για να τιμά ανθρώπους που προσφέρουν διαχρονικά και ανιδιοτελώς στην Ομογένεια.

Αναφέρθηκε στη μακραίωνη παράδοση των ευεργετών της Κωνσταντινούπολης, τονίζοντας ότι η Ρωμιοσύνη κατόρθωσε να επιβιώσει επί αιώνες επειδή «οι έχοντες και οι δυνάμενοι βοηθούσαν τους μη έχοντες και τους μη δυνάμενους».

Ο Βύρων Νικολαΐδης χαρακτήρισε τον Αθανάσιο Μαρτίνο «σύγχρονο Χρηστάκη Ζωγράφο», παραλληλίζοντας την προσφορά του με εκείνη του μεγάλου ευεργέτη που συνέδεσε το όνομά του με το Ζωγράφειο.

«Η Ομογένεια σας είναι ευγνώμων και σας ευχαριστεί», ανέφερε απευθυνόμενος στον Αθανάσιο Μαρτίνο.

«Το μέλλον της Ρωμιοσύνης είναι εδώ»

Η μεγάλη εκδήλωση στη Μαράσλειο Σχολή ήταν αφιερωμένη και στα παιδιά της Ομογένειας.

Παράλληλα με τη βράβευση του Αθανασίου Μαρτίνου πραγματοποιήθηκε η τελετή αποφοίτησης του προγράμματος «Ενίσχυση Εκπαίδευσης στην Πόλη – Διδασκαλία Αγγλικής Γλώσσας 2025-2026».

Περισσότεροι από 130 μαθητές από την Κωνσταντινούπολη και την Ίμβρο συμμετείχαν στην πρώτη χρονιά του προγράμματος, παρακολουθώντας συνολικά περισσότερες από 600 ώρες διδασκαλίας.

Οι μαθητές παρέλαβαν τα διεθνώς αναγνωρισμένα πιστοποιητικά LANGUAGECERT, που επισφράγισαν την προσπάθεια και την πρόοδό τους.

«Το μέλλον της Ρωμιοσύνης είναι εδώ. Μην έχει κανείς καμία αμφιβολία», δήλωσε συγκινημένος ο Βύρων Νικολαΐδης, βλέποντας τη Μαράσλειο γεμάτη από παιδιά και γονείς.

«Τα κομπιούτερ μεταδίδουν πληροφορίες – Αξίες μεταδίδει μόνο ο δάσκαλος»

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης συνεχάρη τους μαθητές και υπογράμμισε ότι η παιδεία δεν είναι απλώς συσσώρευση γνώσεων και πληροφοριών, αλλά καλλιέργεια της ψυχής.

Αναφερόμενος στην τεχνολογική επανάσταση και στις νέες προκλήσεις της εκπαίδευσης, έστειλε ένα ηχηρό μήνυμα:

«Τα κομπιούτερ είναι καλοί μεταδότες πληροφοριών. Αξίες, όμως, μεταδίδει μόνον ο δάσκαλος».

Το μεγάλο σχέδιο για Ελληνικά, Τουρκικά και Τεχνητή Νοημοσύνη

Ο Βύρων Νικολαΐδης ανακοίνωσε ότι το πρόγραμμα των Αγγλικών θα συνεχιστεί και θα επεκταθεί σε ακόμη περισσότερα παιδιά της Ομογένειας.

Το επόμενο βήμα είναι η έναρξη μαθημάτων Ελληνικής Γλώσσας για παιδιά και γονείς στην Κωνσταντινούπολη, ώστε να διατηρηθεί ζωντανή η γλώσσα και η ταυτότητα της Ρωμιοσύνης.

Στην Ίμβρο θα προσφέρονται και μαθήματα Τουρκικών, ενώ στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται η δημιουργία προγραμμάτων STEM, με Μαθηματικά, Φυσική, Πληροφορική και Τεχνητή Νοημοσύνη.

Ο στόχος είναι ξεκάθαρος: τα παιδιά των ομογενειακών σχολείων να μην έχουν να ζηλέψουν τίποτα από τα καλύτερα ιδιωτικά σχολεία του κόσμου.

«Σταμάτησε η κατηφόρα της Ρωμιοσύνης»

Ο Πρόεδρος της PeopleCert αναφέρθηκε και στη δύσκολη δημογραφική πραγματικότητα της Ομογένειας.

Όπως είπε, για την αναβίωση του Ελληνισμού στην Κωνσταντινούπολη απαιτούνται τρεις προϋποθέσεις: ενεργή στήριξη από την τουρκική πολιτεία, ενεργή στήριξη από την ελληνική πολιτεία και ουσιαστική εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα.

Αποκάλυψε ότι έχει ήδη εκπονηθεί κοινή μελέτη στην Ελλάδα και την Τουρκία, η οποία βρίσκεται στα χέρια των πολιτικών ηγεσιών των δύο χωρών και έχει λάβει κατ’ αρχήν θετική ανταπόκριση.

«Την τελευταία τριετία έχει σταματήσει η κατηφόρα. Υπάρχει σταθεροποίηση», τόνισε.

Το μήνυμα που εξέπεμψε η κατάμεστη Μαράσλειος ήταν δυνατό: η Ρωμιοσύνη της Κωνσταντινούπολης είναι παρούσα, επενδύει στα παιδιά της και παλεύει για το μέλλον της.

Σημαντική εξέλιξη στο ζήτημα της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης καταγράφει η φιλοκυβερνητική Χουριέτ η οποία αποκαλύπτει ότι ο Ταγίπ Ερντογάν φέρεται να έδωσε το «πράσινο φως» για την προώθηση της διαδικασίας επαναλειτουργίας της Σχολής που παραμένει κλειστή από το 1971.

Στο βασικό της πρωτοσέλιδό με τίτλο «Η συνέντευξη επιτάχυνε τις εξελίξεις» η Χουριέτ , αναφέρει ότι σύμφωνα με  κύκλους του Οικουμενικού Πατριαρχείου όπως μεταφέρθηκαν στον ελληνικό Τύπο, ο Τούρκος Πρόεδρος κατά τη συνάντησή του με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Άγκυρα έδωσε εντολή να προχωρήσουν οι σχετικές διαδικασίες.

Η συνάντηση διήρκεσε περίπου 40 λεπτά και πραγματοποιήθηκε παρουσία του Μητροπολίτη Γέροντος Χαλκηδόνος Εμμανουήλ και του Ηγουμένου της Μονής Αγίας Τριάδος Χάλκης, Επισκόπου Αραβισσού Κασσιανού.

«Το νερό μπήκε στ’ αυλάκι»

Η Χουριέτ αναφέρει ότι στο Φανάρι επικρατεί κλίμα συγκρατημένης αισιοδοξίας και ότι πολλοί θεωρούν πως πρόκειται για το πιο ουσιαστικό βήμα που έχει γίνει μέχρι σήμερα για τη Χάλκη.

Χαρακτηριστική είναι η φράση που αποδίδεται σε εκκλησιαστικές πηγές:

«Το νερό μπήκε στ’ αυλάκι», μια έκφραση που χρησιμοποιείται για να περιγράψει την αίσθηση ότι η διαδικασία έχει πλέον μπει σε τροχιά υλοποίησης.

Ρόλο έπαιξε η συνέντευξη του Πατριάρχη

Η τουρκική εφημερίδα συνδέει άμεσα τις εξελίξεις με τη συνέντευξη που παραχώρησε ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος στη Χουριέτ την περασμένη εβδομάδα.

Στο δημοσίευμα σημειώνεται ότι ο Πατριάρχης είχε ευχαριστήσει τον Ερντογάν για τα βήματα που έγιναν τα τελευταία χρόνια σε ζητήματα μειονοτήτων, ενώ είχε απευθύνει και μήνυμα, υποστηρίζοντας ότι οι μειονότητες δεν πρέπει να μετατρέπονται σε αντικείμενο πολιτικών αντιπαραθέσεων.

Κατά την Χουριέτ, η συγκεκριμένη συνέντευξη συνέβαλε στην επιτάχυνση των εξελίξεων γύρω από τη Χάλκη.

Στο τραπέζι νέο μοντέλο λειτουργίας

Το δημοσίευμα αποκαλύπτει ακόμη ότι στη συνάντηση συζητήθηκε όχι μόνο το άνοιγμα της Σχολής αλλά και ο τρόπος λειτουργίας της.

Σύμφωνα με πηγές του Πατριαρχείου, ο Οικουμενικός Πατριάρχης πρότεινε τη δημιουργία διετούς μεταπτυχιακού προγράμματος θεολογικών σπουδών στη Χάλκη.

Η Χουριέτ αναφέρει ότι, σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιεύτηκαν στον ελληνικό Τύπο, ο Ταγίπ Ερντογάν αντιμετώπισε θετικά την πρόταση.

Δύσκολα από τον Σεπτέμβριο

Παρά το θετικό κλίμα, η εφημερίδα σημειώνει ότι η επαναλειτουργία της Σχολής τον προσεχή Σεπτέμβριο θεωρείται δύσκολη.

Ωστόσο, οι ίδιες πηγές εκτιμούν ότι η διαδικασία βρίσκεται πλέον πιο κοντά από ποτέ στην ολοκλήρωσή της και ότι η λύση για τη Χάλκη δεν ήταν ποτέ τόσο κοντά όσο σήμερα.

Σημαντική εξέλιξη στο ζήτημα της επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης φαίνεται να έφερε η συνάντηση του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου με τον Τούρκο Πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑΝΤ1 από πηγές του Φαναρίου, ο Ερντογάν αποδέχθηκε όλα τα αιτήματα που έθεσε ο Παναγιώτατος για τη Χάλκη και έδωσε εντολή να προχωρήσουν οι διαδικασίες για την επαναλειτουργία της.

«Μπήκε το νερό στ’ αυλάκι», ανέφεραν χαρακτηριστικά οι ίδιες πηγές, εκφράζοντας αισιοδοξία ότι το ιστορικό ζήτημα βρίσκεται πλέον ένα βήμα πριν από τη λύση του.

Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι η επαναλειτουργία της Σχολής από τον προσεχή Σεπτέμβριο θεωρείται ακόμη δύσκολη, ωστόσο η προοπτική της βρίσκεται πλέον πιο κοντά από ποτέ.

Κατά τις ίδιες πηγές, ο Οικουμενικός Πατριάρχης ζήτησε επίσης τη δημιουργία διετούς μεταπτυχιακού προγράμματος στη Χάλκη, πρόταση που έγινε αποδεκτή από τον Τούρκο Πρόεδρο.

Στο Φανάρι κάνουν λόγο για μια συνάντηση με ουσιαστικά αποτελέσματα, εκτιμώντας ότι για πρώτη φορά μετά από χρόνια υπάρχουν απτές ενδείξεις ότι η διαδικασία επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής έχει εισέλθει στην τελική ευθεία.

Ανακοίνωση από Φανάρι: Συζητήσαμε Χάλκη

Ο Πατριάρχης μετέβη στην τουρκική πρωτεύουσα έπειτα από πρόσκληση του Τούρκου Προέδρου και συναντήθηκε μαζί του στο Προεδρικό Μέγαρο, συνοδευόμενος από τον Μητροπολίτη Χαλκηδόνος Εμμανουήλ και τον Επίσκοπο Αραβισσού Κασσιανό, Ηγούμενο της Μονής Αγίας Τριάδος Χάλκης.

Όπως αναφέρει το Πατριαρχείο, οι δύο πλευρές συζήτησαν θέματα που αφορούν το Οικουμενικό Πατριαρχείο και τη Ρωμιοσύνη της Τουρκίας, με ιδιαίτερη έμφαση στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης.

Στην ανακοίνωση σημειώνεται ότι το ζήτημα εξετάζεται στο πλαίσιο των επαφών που βρίσκονται σε εξέλιξη μεταξύ του τουρκικού Υπουργείου Παιδείας, του Ανώτατου Συμβουλίου Εκπαίδευσης (YÖK) και του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε εγκάρδιο κλίμα, ενώ ο Πατριάρχης και η συνοδεία του επέστρεψαν αυθημερόν στην Κωνσταντινούπολη.

Ανακοίνωση τουρκικής προεδρίας

Νωρίτερα είχε εκδώσει ανακοίνωση και η τουρκική προεδρία η οποία δεν προχώρησε σε οποιαδήποτε ενημέρωση για το περιεχόμενο των συνομιλιών, δίνοντας στη δημοσιότητα μόνο φωτογραφίες από τη συνάντηση.

Υπενθυμίζεται ότι το θέμα της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης εξακολουθεί να βρίσκεται στην ατζέντα των επαφών του Οικουμενικού Πατριαρχείου με την τουρκική ηγεσία, ενώ ο Ταγίπ Ερντογάν είχε δεσμευθεί έναντι του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να συναντηθεί με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο και να συζητήσει το ζήτημα.

Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης παραμένει κλειστή από το 1971 και η επαναλειτουργία της αποτελεί πάγιο αίτημα του Οικουμενικού Πατριαρχείου και αντικείμενο συζητήσεων στις επαφές με την τουρκική κυβέρνηση.

Την επιθυμία του να πραγματοποιήσει μαζί με τον Τούρκο Πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν τα εγκαίνια της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, εφόσον επιτραπεί η επαναλειτουργία της, εξέφρασε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος σε συνέντευξή του στην τουρκική εφημερίδα Χουριέτ.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης αποκάλυψε ότι οι εργασίες αποκατάστασης, ενίσχυσης και ανακαίνισης της Σχολής αναμένεται να ολοκληρωθούν τον Σεπτέμβριο, εκφράζοντας την ελπίδα ότι οι τουρκικές αρχές θα δώσουν το πράσινο φως για την επαναλειτουργία της.

Όπως ανέφερε, ο Τούρκος Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν είχε δώσει το 2024 οδηγία στον Υπουργό Παιδείας Γιουσούφ Τεκίν να εξετάσει τις δυνατότητες επαναλειτουργίας της Σχολής, ενώ έκτοτε βρίσκεται σε εξέλιξη διάλογος μεταξύ του τουρκικού Υπουργείου Παιδείας, του Συμβουλίου Ανώτατης Εκπαίδευσης (YÖK) και του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

«Αν επιτραπεί η λειτουργία της, θα θέλαμε να πραγματοποιήσουμε τα εγκαίνιά της με τη συμμετοχή του Προέδρου μας», δήλωσε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος.

Αναφερόμενος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ο Οικουμενικός Πατριάρχης υποστήριξε ότι ο διάλογος αποτελεί τη μοναδική οδό για την επίλυση των διαφορών μεταξύ κρατών και λαών, χαιρετίζοντας τη βούληση Αθήνας και Άγκυρας να διατηρήσουν ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος έκανε επίσης ιδιαίτερη αναφορά στα δικαιώματα των μειονοτήτων, τονίζοντας ότι δεν είναι δίκαιο η θέση τους να επηρεάζεται από την πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

«Δεν είμαστε εκπρόσωποι της μίας χώρας στην άλλη. Κανείς δεν πρέπει να μας μετατρέπει σε ομήρους πολιτικών αντιπαραθέσεων και υπολογισμών», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, εξέφρασε την ικανοποίησή του για τα βήματα που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια υπέρ των μη μουσουλμανικών μειονοτήτων στην Τουρκία, αποδίδοντας ιδιαίτερη σημασία στις πρωτοβουλίες που, όπως είπε, βελτίωσαν τις συνθήκες ζωής της ελληνορθόδοξης κοινότητας και συνέβαλαν στην αποκατάσταση αδικιών του παρελθόντος.

Κλείνοντας τη συνέντευξή του, ο Οικουμενικός Πατριάρχης επανέλαβε την έκκλησή του υπέρ της ειρήνης, χαρακτηρίζοντας τον πόλεμο «μεγάλη αμαρτία» και υπογραμμίζοντας ότι «η λύση κάθε διαφοράς πρέπει να είναι ο διάλογος και μόνο ο διάλογος».

Σημαντική ανακοίνωση για το μέλλον του ιστορικού Ορφανοτροφείου της Πριγκήπου έκανε ο Βαρθολομαίος Α΄, αποκαλύπτοντας ότι το εμβληματικό ξύλινο κτίριο θα μετατραπεί τελικά σε ξενοδοχείο.

Μιλώντας στα εγκαίνια έκθεσης για την ιστορία του Ορφανοτροφείου, ο Οικουμενικός Πατριάρχης παραδέχθηκε ότι απέτυχαν όλες οι προσπάθειες του Πατριαρχείου να εξασφαλίσει τα τεράστια κονδύλια που απαιτούνται για τη διάσωση και αναστήλωση του κτιρίου, το οποίο έχει υποστεί σοβαρές καταρρεύσεις.

«Η εκκλησία, μη έχοντας άλλη λύση, απεφάσισε να το μετατρέψει σε ξενοδοχείο», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Παναγιώτατος, τονίζοντας ότι η απόφαση ήταν δύσκολη συναισθηματικά, αλλά αναγκαία «προτού το κτίριο γίνει ένα με τη γη».

Ο Πατριάρχης αποκάλυψε ακόμη ότι το έργο θα υλοποιηθεί από τουρκική εταιρεία σε συνεργασία με ελληνική εταιρεία, κάνοντας λόγο για «σύμβολο ενότητας, συνεργασίας και φιλίας μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας».

Ο ίδιος ανέφερε ότι αρχικός στόχος ήταν η μετατροπή του Ορφανοτροφείου σε διεθνές κέντρο διαθρησκειακού διαλόγου και οικολογικών μελετών, ωστόσο όλες οι σχετικές προσπάθειες απέτυχαν.

Στην ομιλία του, ο Παναγιώτατος μίλησε με συγκίνηση και για τις προσωπικές του αναμνήσεις από το Ορφανοτροφείο, όταν ως μαθητής της Χάλκης επισκεπτόταν τον χώρο και έπαιζε με τα ορφανά παιδιά της ομογένειας.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Μουσείο της Πριγκήπου, παρουσία του Μητροπολίτη Γέροντος Πριγκηποννήσων Δημητρίου, επιστημόνων, κατοίκων της Πόλης και των Πριγκηποννήσων, ενώ χαιρετισμούς απηύθυναν ο δήμαρχος των Νήσων Αλί Ερτζάν Ακπολάτ και ο Λάκης Βίγκας, ο οποίος ασχολείται εδώ και χρόνια με την υπόθεση του Ορφανοτροφείου.

Μέσα σε έναν ναό που μετά το 1922 είχε μετατραπεί ακόμη και σε φυλακή, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος στάθηκε συγκινημένος μπροστά στους προσκυνητές στην Καππαδοκία, βλέποντας να πραγματοποιείται ένα όνειρο χρόνων: να ακουστεί ξανά προσευχή στην ιστορική Παναγία της Νεάπολης.

Ο εσπερινός που τελέστηκε στον ανακαινισμένο Ιερό Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στη Νεάπολη Καππαδοκίας (Nevşehir), χοροστατούντος του Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Ιωάννη, αποτέλεσε μία από τις πιο συγκινητικές στιγμές του φετινού προσκυνήματος του Οικουμενικού Πατριάρχη στην Αγιοτόκο Καππαδοκία.

Ο περικαλλής ναός, που σήμερα λειτουργεί ως χώρος τέχνης, κουβαλά μία δραματική ιστορία. Μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών και την αποχώρηση των Ελλήνων της Καππαδοκίας το 1922, μετατράπηκε σε φυλακή και για δεκαετίες εγκαταλείφθηκε στην τύχη του.

Σύμφωνα με πληροφορίες, όταν ο Οικουμενικός Πατριάρχης επισκέφθηκε τον ναό πριν από περίπου πέντε χρόνια, η εικόνα ήταν σοκαριστική. Το κτήριο βρισκόταν σε άθλια κατάσταση, ενώ ακόμη και μέσα στο ιερό είχε εγκατασταθεί τουαλέτα.

Μάλιστα, ο ναός κινδύνευσε να καταρρεύσει όταν τηλεοπτικό συνεργείο που πραγματοποιούσε γύρισμα στον χώρο έκοψε δύο πασσάλους για καλύτερο πλάνο. Καππαδόκες κινητοποιήθηκαν άμεσα και, μέσω του Οικουμενικού Πατριάρχη, ζητήθηκε παρέμβαση των τουρκικών αρχών, οι οποίες τελικά ανταποκρίθηκαν και προχώρησαν στην ανακαίνιση του ιστορικού μνημείου.

Έτσι, το όνειρο του Πατριάρχη να τελεστεί ξανά ακολουθία στην Παναγία της Νεάπολης έγινε πραγματικότητα.

Μετά τον εσπερινό, ο Οικουμενικός Πατριάρχης μίλησε με βαθιά συγκίνηση στους προσκυνητές:

«Στον Ιερό Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου Νεαπόλεως καταθέτουμε και εμείς αυτήν την εσπέραν τον απεριόριστο σεβασμό μας προς την Παναγία και τις ελπίδες μας, όπως και οι πρόγονοί μας εδώ, στον αγιασμένο αυτόν τόπο».

Και πρόσθεσε:

«Κι αν δεν συναντούμε σήμερα στην αγιοτόκο Μικρασιατική γη τις ακμάζουσες κοινότητες των Ρωμιών, βρίσκουμε παντού το αποτύπωμα της Ρωμιοσύνης, την ανεξίτηλη σφραγίδα της».

Ο Πατριάρχης υπογράμμισε ότι τα μνημεία της Καππαδοκίας αποτελούν ζωντανή θεολογική και πολιτισμική παρακαταθήκη και μίλησε για την παράδοση ειρηνικής συνύπαρξης που χαρακτήριζε επί αιώνες την περιοχή.

Μάλιστα, απηύθυνε σύντομο χαιρετισμό και στα τουρκικά, ευχαριστώντας τις αρχές για την άδεια και συγχαίροντας για την ανακαίνιση του ναού.

Το «Χριστός Ανέστη» στον Άγιο Θεόδωρο μετά από πέντε χρόνια

Το αποκορύφωμα του προσκυνήματος ήταν το πασχαλινό συλλείτουργο που τελέστηκε στον παλαιό Ιερό Ναό του Αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος στη Μαλακοπή (Derinkuyu), παρουσία περισσότερων από 100 προσκυνητών από την Ελλάδα, την Κωνσταντινούπολη, την Άγκυρα και το εξωτερικό.

Ο ναός, που μετά το 1922 είχε εγκαταλειφθεί και μετατραπεί ακόμη και σε στάβλο, λειτούργησε ξανά έπειτα από πέντε χρόνια κατά τα οποία οι τουρκικές αρχές δεν είχαν δώσει άδεια για τις ετήσιες λειτουργίες.

Μέσα στον γυμνό ναό, χωρίς εικόνες και με εμφανή τα σημάδια της εγκατάλειψης, ο Οικουμενικός Πατριάρχης είπε συγκινημένος:

«Μετά από διακοπήν ολίγων ετών, η χάρις του Θεού μάς χαρίζει την ευλογίαν να τελέσωμεν Πασχάλιον Θείαν Λειτουργίαν εις τα ερημωμένα σεβάσματά μας. Να είπωμεν το “Χριστός Ανέστη” εις τα εδώ αναπαυόμενα οστά των προγόνων μας».

Ο Πατριάρχης χαρακτήρισε την Καππαδοκία τόπο αγιασμένο από τους Μεγάλους Πατέρες, τους μάρτυρες και τις προσευχές αιώνων.

«Όλα εδώ ευωδιάζουν μοσχολίβανον, όλα φέρουν κατάνυξιν, όλα αποπνέουν χάριν», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Μετά τη λειτουργία τελέστηκε Τρισάγιο για όλους τους αναπαυόμενους της Καππαδοκίας, «τους τε ειρηνικώς κοιμηθέντας και τους μαρτυρικώς τελειωθέντας».

Η επιστροφή των προσκυνημάτων

Από το 2000 και μετά, ο Οικουμενικός Πατριάρχης είχε καταφέρει να λαμβάνει σχεδόν κάθε χρόνο άδεια για λειτουργίες σε ιστορικούς ναούς της Καππαδοκίας, συνεχίζοντας ένα συμβολικό προσκύνημα μνήμης στις χαμένες πατρίδες της Μικράς Ασίας.

Τα τελευταία πέντε χρόνια, όμως, οι άδειες δεν δίνονταν.

Η φετινή επανέναρξη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, ενώ ο Πατριάρχης εξέφρασε την ελπίδα να συνεχιστούν πλέον κανονικά οι ετήσιες λειτουργίες.

Οι εκδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν χωρίς προβλήματα και υπό διακριτική παρουσία της τουρκικής αστυνομίας.

Η εικόνα ήταν εντελώς διαφορετική σε σχέση με το 2000, όταν στην πρώτη λειτουργία που είχε τελέσει τότε ο Πατριάρχης είχαν συγκεντρωθεί έξω από τον ναό μέλη των «Γκρίζων Λύκων», προκαλώντας ένταση.

Στο φετινό προσκύνημα συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης, ο βουλευτής της ΝΔ Μάξιμος Χαρακόπουλος, η αντιπεριφερειάρχης Αθηνών Αλεξάνδρα Πάλλη – Γιαννακοπούλου, εκπρόσωποι καππαδοκικών σωματείων και πλήθος προσκυνητών από την Ελλάδα, την Πόλη και το εξωτερικό.

Σε μια εκκλησία χωρίς εικόνες, με γυμνούς τοίχους και βαριά μνήμη, ακούστηκε ξανά σήμερα το «Χριστός Ανέστη» στην καρδιά της Καππαδοκίας.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος τέλεσε πασχαλινή Θεία Λειτουργία στον ανακαινισμένο ναό των Αγίων Θεοδώρων, έπειτα από ειδική άδεια των τουρκικών αρχών, παρουσία περισσότερων από 100 προσκυνητών από την Ελλάδα, την Κωνσταντινούπολη και την Άγκυρα.

Ο ναός, που μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών και την αποχώρηση των Ελλήνων της Καππαδοκίας είχε εγκαταλειφθεί και μετατραπεί ακόμη και σε στάβλο, λειτούργησε ξανά μέσα σε ένα κλίμα βαθιάς συγκίνησης.

«Να τελέσωμεν Πασχάλιον Θεία Λειτουργία στα ερειπωμένα σεβάσματά μας. Να είπωμεν το Χριστός Ανέστη εις τα εδώ αναπαυόμενα οστά των προγόνων μας, να θυμιάσουμε τας ψυχάς των», ανέφερε συγκινημένος ο Οικουμενικός Πατριάρχης.

Οι πρώτες λειτουργίες σε ιστορικές εκκλησίες της Καππαδοκίας άρχισαν να τελούνται ξανά μετά το 2000, ωστόσο τα τελευταία πέντε χρόνια δεν είχε δοθεί σχετική άδεια από τις τουρκικές αρχές. Τον υπόλοιπο χρόνο οι ναοί παραμένουν κλειστοί.

Στη σημερινή λειτουργία παρέστησαν ο βουλευτής της ΝΔ Μάξιμος Χαρακόπουλος, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης, η αντιπεριφερειάρχης Αθηνών Αλεξάνδρα Πάλλη, καθώς και πολλοί Καππαδόκες, ανάμεσά τους ο άρχων Γρηγόριος Χατζηελευθερίου.