Σε πλήρη επιφυλακή βρίσκεται η Άγκυρα για τις εξελίξεις στη Συρία. Σύμφωνα με πηγές ασφαλείας, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έδωσε σαφείς οδηγίες στη ΜΙΤ να παρακολουθεί τις εξελίξεις στο πεδίο σε 24ωρη βάση και να προχωρά σε όλες τις απαραίτητες κινήσεις συντονισμού.

Η ένταση στο Χαλέπι, με συγκρούσεις μεταξύ του συριακού στρατού και των Κούρδων της Συρίας SDG, προκαλεί ανησυχία στην Τουρκία, που δηλώνει ότι βασικός της στόχος παραμένει η διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας και της πολιτικής ενότητας της Συρίας, αλλά και η αποτροπή νέων προσφυγικών ροών προς τα σύνορά της.

Συγκρούσεις και εκτοπισμοί

Οι μάχες επικεντρώνονται κυρίως στις συνοικίες Σέιχ Μακσούντ, Εσραφιγιέ και Μπένι Ζέιντ, με πηγές ασφαλείας να κάνουν λόγο για απώλειες αμάχων και εκτοπισμό δεκάδων χιλιάδων κατοίκων. Η κατάσταση χαρακτηρίζεται «εύθραυστη», με τον κίνδυνο περαιτέρω αποσταθεροποίησης να παραμένει ορατός.

Διάδρομος ασφαλείας και εκεχειρία

Μετά τις επιχειρήσεις του συριακού στρατού, μεγάλο μέρος των περιοχών αυτών πέρασε υπό τον έλεγχο της κεντρικής διοίκησης, ενώ δημιουργήθηκε διάδρομος ασφαλείας για την αποχώρηση δυνάμεων των SDG προς ανατολικά του Ευφράτη. Παράλληλα, ανακοινώθηκε μονομερής εκεχειρία από τις 03.00, με στόχο να αποφευχθεί νέα κλιμάκωση σε κατοικημένες περιοχές.

Συνεχείς επαφές και μηνύματα

Η ΜΙΤ, κατόπιν εντολής Ερντογάν, βρίσκεται σε διαρκή επικοινωνία με τη Δαμασκό και τις ΗΠΑ, ενώ μέσω «κατάλληλων διαύλων» μεταφέρονται μηνύματα και προς τις SDG. Όλες οι εξελίξεις φτάνουν σε πραγματικό χρόνο στο προεδρικό μέγαρο, με την Τουρκία να τονίζει ότι επιδιώκει «μόνιμη ειρήνη και σταθερότητα» στη Συρία.

Ευθείες βολές κατά των Κούρδων της Συρίας (Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων - SDF) εξαπέλυσε ο Τούρκος ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν, κατηγορώντας τες ότι «παίζουν και με τις δύο πλευρές» και λειτουργούν προς όφελος του Ισραήλ, υπονομεύοντας την ενότητα και τη σταθερότητα της Συρίας.

Οι δηλώσεις έγιναν στην Άγκυρα, μετά τη συνάντησή του με τον ΥΠΕΞ του Ομάν Μπαντρ μπιν Χαμάντ αλ Μπουσαϊντί. Ο Φιντάν υποστήριξε ότι η μοναδική επιδίωξη της Τουρκίας είναι η περιφερειακή ειρήνη, ενώ κατηγόρησε το Ισραήλ για πολιτικές «διαίρει και βασίλευε».

Στο επίκεντρο το Χαλέπι: ο Τούρκος υπουργός ζήτησε την άμεση αποχώρηση των SDF και την αποστρατιωτικοποίηση περιοχών, τονίζοντας ότι «κανένα κυρίαρχο κράτος δεν δέχεται παράλληλες δομές εξουσίας». Υποστήριξε ότι αν οι SDF είχαν επιλέξει την ενσωμάτωση στη Συρία, «τα πρόσφατα γεγονότα δεν θα είχαν συμβεί».

Ο Φιντάν ανέφερε εντατικές επαφές με Συρία και ΗΠΑ για να αποφευχθεί νέα αιματοχυσία και κατηγόρησε τις SDF ότι αγνοούν μηνύματα ακόμη και από τον φυλακισμένο ηγέτη του PKK Αμπντουλάχ Οτσαλάν.

Τουρκικό ΥΠΑΜ: «Θα βοηθήσουμε αν ζητηθεί»

Την ίδια ώρα, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας ανέφερε ότι συγκρούσεις αναζωπυρώθηκαν στις 6 Ιανουαρίου σε συνοικίες του Χαλεπίου με πλειοψηφικά κουρδικό πληθυσμό, στο πλαίσιο επιχείρησης της συριακής κυβέρνησης για την αποκατάσταση της δημόσιας τάξης. Η Άγκυρα δηλώνει ότι παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και είναι έτοιμη να παράσχει στήριξη στον συριακό στρατό, εφόσον ζητηθεί.

Το τουρκικό υπουργείο επανέλαβε τη στήριξή του στην εδαφική ακεραιότητα της Συρίας και στην αρχή «ένα κράτος, ένας στρατός», υπογραμμίζοντας ότι δεν αποδέχεται παράλληλες ένοπλες δομές.

Ανάλυση: «Λύση» με επίκεντρο τη Συρία

Σε ανάλυσή του στο T24, ο αρθρογράφος Γκιοκτσέρ Ταχιντζιόγλου επισημαίνει ότι η λεγόμενη «διαδικασία λύσης» του Κουρδικού στην Τουρκία συνδέεται άμεσα με τις εξελίξεις στη Συρία. Όπως σημειώνει, η ένταση μεταξύ Δαμασκού και SDF πλησιάζει σε οριακό σημείο, ενώ η παρουσία των ΗΠΑ περιορίζει προς το παρόν την κλιμάκωση.

Σύμφωνα με την ανάλυση, η Άγκυρα αντιτίθεται κατηγορηματικά σε οποιαδήποτε μορφή αυτονομίας και επιμένει στην πλήρη ενσωμάτωση των YPG/SDF στον συριακό στρατό. Παράλληλα, εξετάζεται το ενδεχόμενο ενεργότερης τουρκικής στήριξης σε ενδεχόμενη στρατιωτική επιχείρηση της Δαμασκού, με την αντίδραση του Ισραήλ να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα.

Ο αναλυτής καταλήγει ότι η ρητορική περί «παρέμβασης εάν χρειαστεί» παύει να είναι θεωρητική και συζητείται πλέον ως συγκεκριμένη πολιτική επιλογή, με τις εξελίξεις στη Συρία να καθορίζουν τις επόμενες κινήσεις.

Η τουρκική κρατική εταιρεία ενέργειας TPAO υπέγραψε μνημόνιο συνεργασίας με την ExxonMobil για κοινές έρευνες πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Μαύρη Θάλασσα και την Ανατολική Μεσόγειος, όπως μεταδίδουν τουρκικά μέσα ενημέρωσης.

Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι το μνημόνιο υπεγράφη στην Κωνσταντινούπολη από τον γενικό διευθυντή της TPAO, Τζεμ Ερντέμ, και τον αντιπρόεδρο της ExxonMobil, Τζον Άρντιλ, και προβλέπει επίσης τη δυνατότητα δημιουργίας κοινών σχημάτων (joint ventures) και σε άλλες διεθνείς περιοχές.

Σε δηλώσεις του, ο Τούρκος Υπουργός Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ ανέφερε ότι στόχος είναι ο συνδυασμός της τεχνικής εμπειρίας της TPAO στις έρευνες και γεωτρήσεις σε βαθιά νερά με τη διεθνή τεχνογνωσία της ExxonMobil, προκειμένου να ενισχυθούν οι επιχειρησιακές δυνατότητες και να ανοίξει ο δρόμος για νέες ανακαλύψεις.

Όπως μεταδίδεται, η Τουρκία τα τελευταία χρόνια εντείνει τη δραστηριότητά της στις υπεράκτιες έρευνες. Στη Μαύρη Θάλασσα, η παραγωγή από το κοίτασμα Σακαριά, που ανακαλύφθηκε το 2020 και εκτιμάται ότι διαθέτει αποθέματα 710 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου, φτάνει σήμερα τα 9,5 εκατ. κυβικά μέτρα ημερησίως, με στόχο την αύξηση στα 40 εκατ. έως το 2028. Στην Ανατολική Μεσόγειο συνεχίζονται σεισμικές έρευνες και διερευνητικές δραστηριότητες σε διάφορες θαλάσσιες ζώνες.

Η ExxonMobil, με έδρα το Τέξας, αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους ενεργειακούς ομίλους παγκοσμίως, με δραστηριότητα σε όλο το φάσμα της αλυσίδας πετρελαίου και φυσικού αερίου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν, το 2024 κατέγραψε έσοδα ύψους 349,6 δισ. δολαρίων.

Παράλληλα, το 2025 η συνολική παραγωγή πετρελαίου της Τουρκίας αυξήθηκε κατά 26% σε ετήσια βάση, φτάνοντας τα 47,9 εκατ. βαρέλια, ενώ η παραγωγή φυσικού αερίου ενισχύθηκε κατά 39%, στα 3,2 δισ. κυβικά μέτρα.

Έντονο παρασκήνιο γύρω από το ερώτημα αν χρυσός από τη Βενεζουέλα κατέληξε στο διυλιστήριο χρυσού στο Τσορούμ της Τουρκίας φέρνει στο φως η εφημερίδα Σοζτζού, μέσα από ρεπορτάζ του δημοσιογράφου Σαγί Σαγί Οζτούρκ.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο επιχειρηματίας Αχμέτ Αχλατζί είχε ιδρύσει διυλιστήριο χρυσού στη γενέτειρά του, το Τσορούμ. Το ερώτημα ήταν σαφές: Επεξεργάστηκε ποτέ το διυλιστήριο χρυσό από τη Βενεζουέλα;

Ο διάλογος Ερντογάν – Μαδούρο

Ο Αχλατζί περιγράφει ότι ο πρόεδρος της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο είχε μεταφέρει στον Ταγίπ Ερντογάν πως η χώρα του παράγει περίπου 270 τόνους χρυσού ετησίως, οι οποίοι αποστέλλονται σε ΗΠΑ, Ελβετία και Βρετανία για κατεργασία, χωρίς, όπως ισχυρίστηκε, να λαμβάνει τα αντίστοιχα έσοδα.

Ο Μαδούρο φέρεται να πρότεινε τη δημιουργία διυλιστηρίου, ώστε η Βενεζουέλα να παράγει ράβδους χρυσού και να τις πουλά, ανταλλάσσοντας τα έσοδα με όσπρια και οικοδομικά υλικά από την Τουρκία.

Η πρόταση της Άγκυρας

Κατά τον Αχλατζί, ο Ερντογάν απάντησε ότι ο χρυσός που θα κατεργαζόταν εντός Βενεζουέλας δεν θα είχε διεθνή αποδοχή και πρότεινε να σταλεί στην Τουρκία, να κατεργαστεί στο διυλιστήριο του Τσορούμ και τα έσοδα να κατατεθούν ως προκαταβολικά έσοδα εξαγωγών στην Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας, με συμψηφισμό για τα τουρκικά προϊόντα. Ο Μαδούρο, σύμφωνα με την αφήγηση, εμφανίστηκε θετικός.

Επίσκεψη–μήνυμα, αλλά χωρίς χρυσό

Περίπου 45 ημέρες αργότερα, το διυλιστήριο επισκέφθηκε ο τότε αντιπρόεδρος της Βενεζουέλας Ταρέκ Ελ Αϊσάμι, προκειμένου να πραγματοποιήσει επιτόπιο έλεγχο.

Ωστόσο, η κατάληξη είναι κατηγορηματική:

«Δεν ήρθε ούτε ένα γραμμάριο χρυσού από τη Βενεζουέλα στο διυλιστήριό μας, ούτε έφυγε χρυσός από εδώ προς τη Βενεζουέλα», δηλώνει ο Αχλατζί.

Ο ίδιος ξεκαθαρίζει ότι δεν είχε καμία συναλλαγή με Βενεζουέλα, Ιράν ή Σουδάν, τονίζοντας πως δεν εμπλέκεται σε υποθέσεις που σχετίζονται με διεθνείς κυρώσεις.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, συζητήσεις έγιναν, επισκέψεις πραγματοποιήθηκαν, αλλά ο “χρυσός της Βενεζουέλας” δεν πέρασε ποτέ από το Τσορούμ. Το παρασκήνιο όμως παραμένει πολιτικά εκρηκτικό και συνεχίζει να τροφοδοτεί ερωτήματα για τις διεθνείς ισορροπίες της Άγκυρας.

Σε λεπτή πολιτική ισορροπία κινείται ο Ταγίπ Ερντογάν, καθώς το αντι-αμερικανικό και αντι-ιμπεριαλιστικό κλίμα ενισχύεται τόσο στο εσωτερικό της Τουρκίας όσο και διεθνώς. Ανάλυση του T24 περιγράφει τον δύσκολο ελιγμό της Άγκυρας, με φόντο τις εξελίξεις στη Βενεζουέλα και τη σχέση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ.

Ο Τούρκος πρόεδρος επέλεξε χαμηλούς τόνους, δηλώνοντας ότι «δεν αποδεχόμαστε καμία ενέργεια που παραβιάζει την πολιτική νομιμότητα και το διεθνές δίκαιο, όπου κι αν συμβαίνει». Η στάση αυτή ήρθε σε έντονη αντίθεση με τη σκληρή ρητορική του αρχηγού του MHP, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, ο οποίος παρομοίασε τις διεθνείς εξελίξεις με σκηνές από ταινία πειρατών.

Το μεγάλο ερώτημα: Τραμπ ή αποστάσεις;

Σύμφωνα με τον αρθρογράφο Μουράτ Σαμπούντζου, το κρίσιμο ζήτημα για την τουρκική κυβέρνηση είναι πώς θα διαχειριστεί τη σχέση της με τον Ντόναλντ Τραμπ, την ώρα που η δυσπιστία απέναντι στις ΗΠΑ αυξάνεται. Ο Ερντογάν μπορεί να αξιοποιήσει πολιτικά την αντι-αμερικανική ρητορική, όμως η στενή σχέση με τον Τραμπ συνεπάγεται σοβαρό πολιτικό και ηθικό κόστος.

Με τις εκλογές στον ορίζοντα, ο σκληρός πυρήνας της εκλογικής βάσης του Τούρκου προέδρου –περίπου 28–30%– παραμένει συμπαγής. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, η προσέλκυση νέων ψηφοφόρων γίνεται όλο και δυσκολότερη όσο η εικόνα της «συμμαχίας» με τον Τραμπ παραμένει ορατή.

Δοκιμάζεται το προφίλ του “ηγέτη ασφάλειας”

Η ανάλυση τονίζει ότι το προφίλ του Ερντογάν ως ηγέτη που αποδίδει σε περιόδους αυξημένων απειλών για την ασφάλεια δοκιμάζεται από την εγγύτητά του με έναν παράγοντα που εντείνει τη διεθνή αβεβαιότητα. Παρά ταύτα, η διατήρηση καλών σχέσεων με μια «ανεξέλεγκτη και επιθετική δύναμη» μπορεί να του προσφέρει πρόσκαιρα περιθώρια ελιγμών στο εσωτερικό και την περιοχή.

Σύμφωνα με τον αρθρογράφο του T24, η τρέχουσα φάση αναμένεται να είναι μεταβατική, όμως οι σημερινές επιλογές και συμμαχίες θα αφήσουν βαθύ αποτύπωμα στη μελλοντική πορεία της Τουρκίας.

Σε κλοιό έντασης παραμένει το Χαλέπι, με τις συγκρούσεις να συνεχίζονται καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας και τις εκρήξεις να ακούγονται αδιάκοπα. Σύμφωνα με ανταπόκριση του CNN Türk από το πεδίο, η κατάσταση «δεν έχει αλλάξει καθόλου από χθες», με τον συναγερμό να παραμένει στο κόκκινο γύρω από δύο συνοικίες που ελέγχονται από τις δυνάμεις των YPG/SDG.

Ο ανταποκριτής του CNN Türk, Σινάν Άγτζα, μετέδωσε ότι οι συριακές κυβερνητικές δυνάμεις έχουν λάβει ισχυρά μέτρα ασφαλείας στις εισόδους των δύο συνοικιών. Η είσοδος απαγορεύεται σε πολίτες, επιτρέπεται μόνο σε μέλη του συριακού στρατού, ενώ οι άμαχοι μπορούν να αποχωρήσουν από την περιοχή.

«Από χθες τα χέρια είναι στη σκανδάλη»

Όπως περιγράφεται στην ανταπόκριση, από τη νύχτα της Δευτέρας οι δυνάμεις ασφαλείας βρίσκονται σε συνεχή ετοιμότητα. «Ακούγονται συνεχώς εκρήξεις, ασθενοφόρα βγαίνουν από τις συνοικίες, ενώ άλλα περιμένουν για να εισέλθουν», ανέφερε ο δημοσιογράφος από το σημείο.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, οι επιθέσεις που αποδίδονται σε YPG στις 6 Ιανουαρίου εναντίον αμάχων αποτέλεσαν «την τελευταία σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι». Παρότι άνοιξαν δύο διάδρομοι για την αποχώρηση πολιτών, φέρεται να σημειώθηκαν πυρά εναντίον όσων προσπάθησαν να φύγουν, με αποτέλεσμα αρκετοί να παραμείνουν εγκλωβισμένοι.

Εκρήξεις όλη τη νύχτα – Βαριά όπλα και άρματα στο Χαλέπι

Κατά τη διάρκεια της νύχτας καταγράφηκαν αλλεπάλληλες εκρήξεις, οι οποίες υποχώρησαν προσωρινά τα ξημερώματα, για να ενταθούν ξανά το πρωί. Στην περιοχή έχουν σταλεί ενισχύσεις, βαρέα όπλα και άρματα μάχης, ενώ –σύμφωνα με το ρεπορτάζ– στόχος είναι ο πλήρης έλεγχος των δύο συνοικιών.

Το υπουργείο Άμυνας της Συρίας ανακοίνωσε ότι ενεργοποίησε «περιορισμένη στρατιωτική επιχείρηση», ενώ τοπικές πηγές προειδοποιούν για πιθανές παγιδεύσεις στις εισόδους των συνοικιών, γεγονός που επιβάλλει ιδιαίτερη προσοχή στις κινήσεις των δυνάμεων.

Ανησυχεί η Άγκυρα

Η κλιμάκωση, σύμφωνα με αναλύσεις που προβάλλονται στην τουρκική δημόσια συζήτηση, δεν αποσυνδέεται από τη διαδικασία για το κουρδικό που βρίσκεται σε εξέλιξη στην Τουρκία. Σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα επιχειρεί να διαμορφώσει νέο πολιτικό πλαίσιο και να «κλείσει μέτωπα», οι εξελίξεις στη βόρεια Συρία αποκτούν πρόσθετο βάρος: κάθε μετακίνηση των YPG/SDG στο Χαλέπι διαβάζεται ως δοκιμή ισορροπιών και ως μήνυμα προς την τουρκική πλευρά.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και τα ανοιχτά ερωτήματα για την ενσωμάτωση των SDG στον συριακό στρατό, αλλά και για τον ρόλο των βαρέων όπλων που διαθέτουν. Το πεδίο στο Χαλέπι παραμένει «καυτό», την ώρα που οι πολιτικές διεργασίες γύρω από το κουρδικό επιχειρούν να προχωρήσουν — με τη σκιά των συγκρούσεων να βαραίνει κάθε επόμενο βήμα.

Κατηγορηματική διάψευση έδωσε ο Ταγίπ Ερντογάν στους ισχυρισμούς που κυκλοφόρησαν διεθνώς, σύμφωνα με τους οποίους φέρεται να είχε προταθεί στον πρόεδρο της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο να μεταβεί στην Τουρκία, στο πλαίσιο αμερικανικού σχεδίου πριν από στρατιωτική επιχείρηση.

Απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων μετά τη συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του AKP, ο Τούρκος πρόεδρος ξεκαθάρισε:

«Δεν υπάρχει κάτι τέτοιο. Δεν μας έχει φτάσει καμία τέτοια πληροφορία», απορρίπτοντας πλήρως το σχετικό σενάριο.

Tι προηγήθηκε

Οι ισχυρισμοί βασίστηκαν σε δημοσίευμα της The New York Times, το οποίο, επικαλούμενο αμερικανικές και βενεζουελανικές πηγές, ανέφερε ότι η Ουάσιγκτον φέρεται να είχε απευθύνει τελεσίγραφο στον Μαδούρο, ζητώντας του να αποχωρήσει από την εξουσία και να μεταβεί στην Τουρκία, με αντάλλαγμα «ασφαλή και άνετη διαβίωση» στο εξωτερικό.

Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, η άρνηση του Μαδούρο φέρεται να οδήγησε τον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να δώσει εντολή για στρατιωτική επιχείρηση λίγες ημέρες αργότερα.

Δηλώσεις στις ΗΠΑ

Τους ισχυρισμούς αυτούς είχε ενισχύσει δημόσια ο Αμερικανός γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκρέιαμ, ο οποίος είχε δηλώσει ότι «ο Μαδούρο θα μπορούσε σήμερα να βρίσκεται στην Τουρκία, αλλά βρίσκεται στη Νέα Υόρκη», προσθέτοντας πως «του είχε δοθεί διέξοδος».

Ωστόσο, η τουρκική πλευρά, διά στόματος Ερντογάν, διαψεύδει κάθε εμπλοκή ή επίσημη ενημέρωση της Άγκυρας για οποιαδήποτε τέτοια πρόταση, αποδίδοντας τα δημοσιεύματα σε ανυπόστατες πληροφορίες.