Θύελλα αντιδράσεων προκάλεσε στην Τουρκία μια φωτογραφία από τη συνάντηση του υπουργού Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ με τον Αμερικανό πρέσβη και ειδικό απεσταλμένο για τη Συρία Τομ Μπάρακ στην Άγκυρα, εν μέσω καταιγιστικών εξελίξεων στη βόρεια Συρία.

Στη φωτογραφία που έδωσε στη δημοσιότητα το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας, ο Μπάρακ κάθεται στο κέντρο, με την τετραμελή αμερικανική αντιπροσωπεία στα αριστερά και τον Γκιουλέρ με δύο ανώτατους αξιωματικούς στα δεξιά. Η εικόνα ήταν αρκετή για να ανάψει πολιτική φωτιά.

«Πρέσβης ή αποικιακός διοικητής;»

Η αντιπολίτευση μίλησε για πρωτοφανή προσβολή πρωτοκόλλου, με αιχμηρές αναφορές σε «αποικιακό διοικητή». Ο πρώην διπλωμάτης και στέλεχος του CHP Ναμίκ Ταν τόνισε ότι «το κρατικό πρωτόκολλο είναι ενιαίο και δεν αλλάζει κατά περίπτωση».

Ακόμη πιο σκληρός εμφανίστηκε ο βουλευτής του CHP Μουράτ Μπακάν, λέγοντας: «Όταν ο υπουργός Άμυνας φαίνεται παραγκωνισμένος στο ίδιο του το γραφείο, κάτω από τη σημαία του κράτους, αυτό δεν είναι απλώς κακή φωτογραφία. Είναι εικόνα που βλάπτει το κύρος του κράτους».

Από την πλευρά του, ο βουλευτής του Καλού Κόμματος Λουτφί Τουρκκάν διερωτήθηκε δηκτικά: «Αυτός ο άνθρωπος είναι πρέσβης ή αποικιακός διοικητής;»

Η απάντηση του Υπουργείου

Πηγές του Υπουργείου Άμυνας απάντησαν ότι το συγκεκριμένο πρωτόκολλο εφαρμόζεται εδώ και χρόνια και δεν αφορά ειδικά τον Μπάρακ. Μάλιστα, υπενθυμίζεται ότι ίδια διάταξη καθισμάτων είχε χρησιμοποιηθεί και σε συναντήσεις με τους αρχηγούς ΓΕΕΘΑ της Ιορδανίας και της Λιβύης, κάτι που –όπως υποστηρίζεται– αποδυναμώνει τους ισχυρισμούς περί «προνομιακής μεταχείρισης».

Πολιτικός καβγάς με φόντο τη Συρία

Παρά τις εξηγήσεις, η φωτογραφία συνεχίζει να τροφοδοτεί έντονη συζήτηση, με τα αντιπολιτευόμενα μέσα να μιλούν για συμβολισμό υποτέλειας, ενώ κυβερνητικοί κύκλοι κάνουν λόγο για τεχνητή κρίση.

Σε κλίμα ανοιχτού θριάμβου υποδέχθηκε η Άγκυρα τις καταιγιστικές εξελίξεις στη Συρία. Η αρχή έγινε με επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείο Εξωτερικών Τουρκίας, που χαιρετίζει τη συμφωνία για άμεση εκεχειρία και πλήρη ενσωμάτωση ως ιστορικό βήμα προς μια «ενιαία και ασφαλή Συρία», υιοθετώντας πλήρως το αφήγημα της τουρκικής πολιτικής.

Στην ανακοίνωση, το τουρκικό ΥΠΕΞ μιλά για τέλος στη διαίρεση και την τρομοκρατία, στέλνοντας μήνυμα ότι οι εξελίξεις κινούνται πλέον ακριβώς στη γραμμή που εδώ και χρόνια προωθεί η Άγκυρα.

Τηλεφώνημα Ερντογάν

Την ίδια ώρα ο Ταγίπ Ερντογάν επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Σύριο πρόεδρο Άχμεντ αλ-Σάρα, τονίζοντας ότι η πλήρης εκκαθάριση της Συρίας από τρομοκρατικές οργανώσεις αποτελεί προϋπόθεση για την ασφάλεια όχι μόνο της χώρας αλλά και ολόκληρης της περιοχής.

Σύμφωνα με τουρκικές πηγές, ο Ερντογάν διαβεβαίωσε ότι η Τουρκία θα συνεχίσει να στηρίζει τη Δαμασκό στην αντιτρομοκρατία και στην ανοικοδόμηση, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο της Άγκυρας ως βασικού παίκτη στη «νέα Συρία».

Στρατηγική δικαίωση

Στην τουρκική πρωτεύουσα, διπλωματικοί κύκλοι μιλούν χωρίς περιστροφές για στρατηγική νίκη, καθώς η συμφωνία οδηγεί στη διάλυση αυτόνομων δομών στη βορειοανατολική Συρία, στην απομάκρυνση ξένων PKK και στην επιστροφή πετρελαϊκών και φυσικού αερίου κοιτασμάτων στον έλεγχο της Δαμασκού

Τί έγινε

Ο συριακός στρατός, μετά το Χαλέπι, προχώρησε ανατολικά του Ευφράτη. Αραβικές φυλές ανέκτησαν περιοχές, ενώ Ντέιρ εζ-Ζορ πέρασε εκτός ελέγχου του SDG. Μαζί, και ο έλεγχος κομβικών πετρελαϊκών και φυσικού αερίου κοιτασμάτων.

Τηλεφώνημα-κλειδί

Τη συμφωνία προηγήθηκε επικοινωνία του Σύρου προέδρου με τον επικεφαλής του SDG Mazlum Abdi, ο οποίος δήλωσε ότι «αποσυρθήκαμε από την περιοχή».

Τί προβλέπει η συμφωνία

-εκεχειρία σε όλα τα μέτωπα και γραμμές επαφής

-αναδίπλωση όλων των μονάδων του SDG ανατολικά του Ευφράτη

-Ντέιρ εζ-Ζορ και Ράκα περνούν διοικητικά και στρατιωτικά στη Δαμασκό

-ενσωμάτωση πολιτικών θεσμών στη Χασάκα

-σύνορα, πετρέλαια και φυσικό αέριο στον έλεγχο της κυβέρνησης

-ατομική ένταξη μαχητών του SDG στα υπουργεία Άμυνας και Εσωτερικών μετά από ελέγχους

-εκκαθάριση ξένων PKK από τη βορειοανατολική Συρία

[αποστρατιωτικοποίηση βαρέων όπλων στο Αΐν αλ-Αράμπ (Κομπάνι) και ασφάλεια από τοπικές δυνάμεις

-λίστα υποψηφίων του SDG για ανώτερες κρατικές θέσεις

Σκιές στην αποχώρηση

Παρά την ανακοίνωση λήξης των επιχειρήσεων, καταγγελίες κάνουν λόγο για εκτελέσεις κρατουμένων κατά την αποχώρηση από την Τάμπκα και πυρά ελεύθερων σκοπευτών κατά αμάχων.

Ραγδαίες εξελίξεις καταγράφονται στη Συρία, με τα τουρκικά μέσα να μιλούν για κατάρρευση του ελέγχου της YPG/SDG (Κούρδοι Συρίας) σε κρίσιμες περιοχές και για μαζική εξέγερση κατοίκων και αραβικών φυλών.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η Ράκκα έχει τεθεί σε μεγάλο βαθμό εκτός ελέγχου της YPG/SDG, καθώς τοπικά στοιχεία και φυλές στράφηκαν εναντίον της οργάνωσης. Στο κέντρο της πόλης αναφέρεται ότι καταλήφθηκαν σημεία ασφαλείας και δημόσια κτίρια, ενώ η συριακή κυβέρνηση έδωσε εντολή άμεσης επαναλειτουργίας δημόσιων υπηρεσιών και τοπικών συμβουλίων.

Ντόμινο εξελίξεων από Ντέιρ εζ-ζορ έως Ταμπκά

Στο Ντέιρ εζ-Ζορ, φυλετικές δυνάμεις φέρονται να ανέκτησαν πλήρη έλεγχο της επαρχίας, καταλαμβάνοντας κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, όπως πετρελαϊκά και φυσικού αερίου κοιτάσματα. Οι ίδιες πηγές κάνουν λόγο για ταχεία προέλαση προς τα σύνορα Ράκκα–Χασάκα.

Ιδιαίτερη ένταση καταγράφεται και στην Ταμπκά, όπουδιασφαλίστηκε ο έλεγχος της πόλης και του φράγματος του Ευφράτη, κάτοικοι βγήκαν στους δρόμους πανηγυρίζοντας και οι συριακές δυνάμεις δήλωσαν ότι «η ασφάλεια αποκαταστάθηκε πλήρως».

Την ίδια ώρα, καταγγέλλεται ότι κατά την αποχώρηση δυνάμεων της YPG/SDG πραγματοποιήθηκαν εκτελέσεις κρατουμένων, καθώς και ανατινάξεις γεφυρών και υποδομών ύδρευσης.

Μάχες σε στρατηγικά σημεία – «Ζώνη πολέμου» η Ράκκα

Σφοδρές συγκρούσεις αναφέρονται γύρω από το φράγμα Τισρίν κοντά στη Μανμπίτζ, σε περιοχές δυτικά και ανατολικά του Ευφράτη καθώς και σε οικισμούς της Χασάκα, όπου φυλές φέρονται να εκδίωξαν δυνάμεις της YPG/SDG.

Η συριακή πλευρά φέρεται να κήρυξε τη Ράκκα και την Ταμπκά «ζώνη πολέμου», ενώ στρατιωτικές μονάδες πλησίασαν σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων από το κέντρο της Ράκκα.

Βαριές καταγγελίες και εικόνα χάους

Τοπικές αρχές καταγγέλλουν πυρά με ρουκέτες και όλμους σε κατοικημένες περιοχές, την ώρα που –όπως υποστηρίζεται– αραβικές φυλές δηλώνουν ότι εξεγέρθηκαν «για την ενότητα της Συρίας και την επιστροφή στα σπίτια τους».

Παράλληλα, ανακοινώθηκε ότι το αεροδρόμιο του Χαλεπίου επαναλειτουργεί, μετά από πολυήμερη διακοπή λόγω επιθέσεων.

Το σκηνικό που περιγράφεται από τον τουρκικό Τύπο είναι αυτό μιας ταχύτατης ανατροπής συσχετισμών, με τη Ράκκα, το Ντέιρ εζ-Ζορ και την Ταμπκά στο επίκεντρο μιας από τις πιο κρίσιμες φάσεις του πολέμου στη Συρία.

Σε συναγερμό βρίσκεται η τουρκική διπλωματία, καθώς ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν είχε δύο τηλεφωνικές επικοινωνίες μέσα σε 24 ώρες με τον Ιρανό ομόλογό του Αμπάς Αρακτσί, την ώρα που το Ιράν φλέγεται από διαδηλώσεις και η περιοχή ακροβατεί στο χείλος γενικευμένης σύγκρουσης.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλούνται τουρκικά μέσα ενημέρωσης, ο Φιντάν τόνισε την ανάγκη άμεσων διαπραγματεύσεων για την αποκλιμάκωση των περιφερειακών εντάσεων. Οι συνομιλίες έγιναν ενώ οι διαδηλώσεις στο Ιράν βρίσκονται στην 18η ημέρα, με εικόνες χάους και αιματηρής καταστολής να κάνουν τον γύρο του κόσμου.

Χιλιάδες νεκροί στους δρόμους

Η Iran Human Rights Activists News Agency (HRANA) αναφέρει ότι μέχρι τις 14 Ιανουαρίου οι νεκροί από τις διαδηλώσεις ανέρχονται σε 2.550, αριθμός που προκαλεί σοκ και έντονη ανησυχία στη διεθνή κοινότητα.

Αμερικανικός παράγοντας και μυστική διπλωματία

Λίγες ώρες πριν από το δεύτερο τηλεφώνημα με τον Αρακτσί, ο Φιντάν είχε δεχθεί στην Άγκυρα τον πρέσβη των ΗΠΑ και ειδικό απεσταλμένο για τη Συρία Τομ Μπάρακ, πρόσωπο με άμεση πρόσβαση στον Ντόναλντ Τραμπ. Οι επαφές αυτές πυροδοτούν σενάρια έντονης παρασκηνιακής διαμεσολάβησης της Τουρκίας ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη.

«Δεν θέλουμε αλλαγή καθεστώτος»

Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδονται στον τουρκικό Τύπο, οι ΗΠΑ δεν επιδιώκουν προς το παρόν αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν, θεωρώντας το μη ρεαλιστικό. Οι βασικές απαιτήσεις που φέρονται να τίθενται είναι:

-τερματισμός των πυρηνικών δραστηριοτήτων,

-παράδοση τυχόν εμπλουτισμένου ουρανίου,

-χαμηλότεροι τόνοι απέναντι στο Ισραήλ,

-τέλος στη βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων.

Φόβοι γενικευμένου πολέμου

Στον τουρκικό Τύπο εκφράζονται έντονοι φόβοι ότι, αν αποτύχει η διαμεσολάβηση, αεροπορικά πλήγματα και αποσταθεροποίηση θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και σε εμφύλιο πόλεμο στο Ιράν, με καταστροφικές συνέπειες για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή – και πρωτίστως για την Τουρκία.

Η Άγκυρα εμφανίζεται να παίζει αγώνα δρόμου με τον χρόνο, επιχειρώντας να αποτρέψει ένα σενάριο που θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα την περιοχή.