O Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν προειδοποίησετην Τεχεράνη ότι ακολουθεί μια στρατηγική «καμένης γης», καθώς δέχεται αυξανόμενη στρατιωτική πίεση. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών χαρακτήρισε «εξαιρετικά λανθασμένη στρατηγική» το γεγονός ότι το Ιράν «βομβάρδισε» χώρες του Κόλπου, υποστηρίζοντας ότι αρκετές από αυτές «δούλεψαν πολύ» για να μη ξεσπάσει πόλεμος. 

Σε συνέντευξή του στην τουρκική κρατική τηλεόραση, οΧακάν Φιντάν κατηγόρησε το Ιράν ότι, μπροστά σε ενδεχόμενη υπαρξιακή απειλή για το καθεστώς, επιλέγει να κλιμακώνει πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές της ευρύτερης περιοχής, επιχειρώντας να μετατρέψει την κρίση σε γενικευμένη αποσταθεροποίηση.

«Αν πέσω, θα πάρω την περιοχή μαζί μου»

Σύμφωνα με τον Τούρκο ΥΠΕΞ, η Τεχεράνη έχει υπολογίσει πως οποιαδήποτε απειλή κατά της επιβίωσης του καθεστώτος πρέπει να απαντηθεί με μέγιστη περιφερειακή ζημιά.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, το Ιράν «ακολουθεί μια στρατηγική του τύπου “αν πέσω, θα πάρω την περιοχή μαζί μου” και στοχοποιεί ενεργειακές υποδομές άλλων χωρών, ιδιαίτερα κρίσιμες». Υπογράμμισε δε ότι η ιρανική ηγεσία γνωρίζει πολύ καλά πόσο κομβικές είναι οι ενεργειακές εγκαταστάσεις των γειτονικών χωρών για την παγκόσμια οικονομία και αξιοποιεί αυτή την ευαλωτότητα ως μέσο πίεσης.

Κατά τον ίδιο, όσο εντείνονται τα στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν, τόσο η Τεχεράνη κλιμακώνει επιθέσεις σε ενεργειακά δίκτυα της περιοχής, μετατρέποντας ουσιαστικά το διασυνδεδεμένο σύστημα πετρελαίου και φυσικού αερίου του Κόλπου σε εργαλείο αποτροπής.

Ο πόλεμος ξεπερνά τα σύνορα του Ιράν

Ο Φιντάν περιέγραψε τη συγκυρία ως «εξαιρετικά κρίσιμη» για τη Μέση Ανατολή, σημειώνοντας ότι η περιοχή έχει ήδη βιώσει δύο δεκαετίες καταστροφικών συγκρούσεων.

«Όταν εξετάζουμε τις επιπτώσεις του πολέμου, δεν περιορίζονται στο Ιράν. Όπως είχαμε προβλέψει εδώ και καιρό, εξαπλώνονται σε ολόκληρη την περιοχή», τόνισε.

Οι επιπτώσεις, σύμφωνα με την τουρκική εκτίμηση, δεν αφορούν μόνο στρατιωτικά πλήγματα, αλλά και κινδύνους για την ενεργειακή ασφάλεια, τις θαλάσσιες μεταφορές, καθώς και ενδεχόμενες μεταναστευτικές ροές.

Δύο σενάρια, δύο διαφορετικοί κίνδυνοι

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών έκανε σαφή διάκριση ανάμεσα σε δύο πιθανά σενάρια ως προς τους στόχους της στρατιωτικής εκστρατείας κατά του Ιράν:

1. Περιορισμένος στρατιωτικός στόχος, δηλαδή η εξουδετέρωση των αμυντικών δυνατοτήτων της χώρας.
2. Αλλαγή καθεστώτος, μέσω πλήρους ανατροπής της ιρανικής ηγεσίας.

Όπως επισήμανε, «ανάλογα με το ποιος από τους δύο στόχους επιδιώκεται, αλλάζει η διάρκεια του πολέμου, αλλάζει ο χαρακτήρας του, αλλάζει και ο τρόπος που εξαπλώνεται, καθώς πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικές έννοιες».

Ένα σενάριο αλλαγής καθεστώτος, προειδοποίησε, θα ήταν σαφώς πιο μακροχρόνιο και απρόβλεπτο, αυξάνοντας δραματικά τον κίνδυνο γενικευμένης αποσταθεροποίησης.

Κινητικότητα της Άγκυρας

Ο Φιντάν επιβεβαίωσε ότι η Τουρκία βρίσκεται ήδη σε εντατική διπλωματική κινητοποίηση με σειρά χωρών, επιδιώκοντας τη διαμόρφωση κοινής στάσης για την αποτροπή περαιτέρω κλιμάκωσης.

Η γεωγραφική θέση της Τουρκίας — με σύνορα με Ιράν, Ιράκ και Συρία και κομβικό ρόλο ως ενεργειακός διάδρομος προς την Ευρώπη — την καθιστά ιδιαίτερα εκτεθειμένη τόσο σε ζητήματα ασφάλειας όσο και σε οικονομικούς κινδύνους.

Με τη δημόσια αυτή παρέμβαση, η Άγκυρα διαμηνύει ότι δεν σκοπεύει να παρακολουθεί παθητικά τις εξελίξεις, αλλά επιδιώκει ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση της διπλωματικής απάντησης σε μια κρίση με ευρύτερες περιφερειακές και διεθνείς προεκτάσεις.

Στο «λόμπι των σιωνιστών» απέδωσε την αεροπορική επιχείρηση εναντίον του Ιράν ο Τούρκος Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν, κάνοντας λόγο για επικίνδυνη κλιμάκωση που απειλεί να επεκτείνει το κύμα αστάθειας σε ολόκληρη την περιοχή.

Σε ομιλία του σε εκδήλωση στο προεδρικό στην Άγκυρα, ο Τούρκος Πρόεδρος είπε ότι «δυστυχώς, μέρα με τη μέρα το κύμα εντάσεων στην περιοχή μας δείχνει τάση εξάπλωσης», υπενθυμίζοντας ότι την περασμένη εβδομάδα στις συγκρούσεις μεταξύ Αφγανιστάν και Πακιστάν προστέθηκε και η επιχείρηση κατά του Ιράν, η οποία, όπως ανέφερε, πραγματοποιήθηκε με υποκίνηση του σιωνιστικού λόμπι.

Παράλληλα, ανέφερε ότι οι επιθέσεις με πυραύλους και καμικάζι drones εναντίον «αδελφικών χωρών του Κόλπου» εντείνουν περαιτέρω το κλίμα αστάθειας, υπογραμμίζοντας ότι «σε αυτές τις ευλογημένες ημέρες, τα εδάφη σε διάφορα σημεία της περιοχής μας συνεχίζουν να ποτίζονται με αίμα και δάκρυα».

Ο Τούρκος Πρόεδρος είπε ότι, ενώ η γεωγραφία της περιοχής βιώνει αλλεπάλληλες κρίσεις, «ως Τουρκία συνεχίζουμε με αποφασιστικότητα τις προσπάθειές μας με επίκεντρο την ειρήνη, τη γαλήνη και τη σταθερότητα».

Σύμφωνα με τον Ταγίπ Ερντογάν, η Άγκυρα έχει λάβει και συνεχίζει να λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα ώστε να διατηρήσει τη χώρα και τον λαό της μακριά από τους κινδύνους που απορρέουν από την περιφερειακή ένταση.

«Με τη διπλωματία που διεξάγουμε, η οποία εστιάζεται στην ειρήνη, καταβάλλουμε έντονες προσπάθειες για τη δίκαιη και αμερόληπτη επίλυση των προβλημάτων μέσω του διαλόγου και των διαπραγματεύσεων», υπογράμμισε.

Καταλήγοντας, επισήμανε ότι η Τουρκία έχει κινητοποιήσει όλες τις δυνατότητές της ώστε η περιοχή να απαλλαγεί το συντομότερο δυνατόν από τη δύσκολη αυτή κατάσταση, «χωρίς να χυθεί περισσότερο αίμα, χωρίς να εξαπλωθεί περαιτέρω η φωτιά και χωρίς να δημιουργηθούν περισσότερες εχθρότητες μεταξύ των αδελφικών χωρών».

Η Άγκυρα σηκώνει τους τόνους απέναντι στο Ισραήλ και τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, αλλά κρατά χαμηλά τη ρητορική απέναντι στις ΗΠΑ και τον Ντόναλντ Τραμπ. Η στρατηγική είναι σαφής: Σκληρή καταγγελία του Τελ Αβίβ, χωρίς μετωπική σύγκρουση με την Ουάσιγκτον.

Αυτό αποτυπώνεται ξεκάθαρα στο σημερινό πρωτοσέλιδο της Σαμπάχ που εκφράζει την κυβερνητική γραμμή: «Η φωτιά των σιωνιστών θα κάψει τον κόσμο». Το μήνυμα είναι ευθύ, για την κλιμάκωση ευθύνεται το Ισραήλ. Στο ίδιο μοτίβο και ο Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος θεωρεί το Ισραήλ υπεύθυνο για τις εξελίξεις και υποστηρίζει ότι «παρέσυρε» τις ΗΠΑ. Όμως αποφεύγει να στοχοποιήσει προσωπικά τον Τραμπ ή να ανοίξει μέτωπο με την αμερικανική ηγεσία.

Αντίθετα, η αντιπολιτευόμενη Σοζτζού δεν χαρίζεται. Με τίτλο «Ο καουμπόη ζορίζεται», ρίχνει ευθεία βολή, κατά την επικρατούσα ανάγνωση, στον Ντόναλντ Τραμπ. Η Σοζτζού βάζει στο κάδρο και τις ΗΠΑ, κατηγορώντας ανοιχτά την Ουάσιγκτον για την πορεία της κρίσης. Εδώ φαίνεται καθαρά το πολιτικό ρήγμα: η κυβέρνηση στοχεύει αποκλειστικά το Ισραήλ, η αντιπολίτευση χτυπά και Αμερικανούς.

Την ίδια ώρα, η ακραία ισλαμική Γενί Ακίτ ανεβάζει τον πήχη της ρητορικής: «Τον πόλεμο μόνο ο Ρέις μπορεί να τον σταματήσει». «Ρέις» – δηλαδή «αρχηγός» – είναι ο Ερντογάν. Το αφήγημα είναι ξεκάθαρο: η Τουρκία είναι το κλειδί της ειρήνης και ο δρόμος της αποκλιμάκωσης περνά από την Κωνσταντινούπολη.

Η Άγκυρα επιλέγει να «χτυπήσει» το Ισραήλ, να κρατήσει ανοιχτό δίαυλο με τις ΗΠΑ και να προβάλλει τον εαυτό της ως τον μοναδικό παίκτη που μπορεί να φέρει τις πλευρές στο ίδιο τραπέζι. Σε μια περιοχή που φλέγεται, το τουρκικό μήνυμα είναι διπλό: καταγγελία – αλλά και διαμεσολάβηση.

Καταιγιστικός εμφανίστηκε ο πρόεδρος του MHP, Ντέβλετ Μπαχτσελί, από το βήμα της κοινοβουλευτικής ομάδας του κόμματός του, εξαπολύοντας σφοδρή επίθεση Ισραήλ για τα πλήγματα στο Ιράν κατηγορώντας το μάλιστα ότι έσπρωξε τις ΗΠΑ στον πόλεμο. Όπως και ο Τούρκος Πρόεδρος τήρησε χαμηλούς τόνους εναντίον των ΗΠΑ.

«Η επίθεση είναι παράνομη, εκτός δικαίου και ανήθικη», δήλωσε με έμφαση, υποστηρίζοντας ότι «η Σιωνιστική πρόκληση έσπρωξε, δέρνοντας και πιέζοντας, τις Ηνωμένες Πολιτείες να επιτεθούν στο Ιράν».

«Παγίδα με πρόσχημα τις διαπραγματεύσεις»

Ο Μπαχτσελί αναφέρθηκε στις συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα, λέγοντας πως ενώ υπήρχαν μηνύματα προόδου από τις διαβουλεύσεις της Γενεύης, τελικά «με το πρόσχημα των διαπραγματεύσεων στήθηκε παγίδα».

Έκανε λόγο για οργανωμένη επιχείρηση και για διείσδυση πρακτόρων σε «κρίσιμα και απόρρητα» κέντρα του ιρανικού κράτους.

«Η δολοφονία του Χαμενεΐ είναι αθλιότητα»

Σε ιδιαίτερα φορτισμένο τόνο, χαρακτήρισε «αθλιότητα» τη δολοφονία του Αλί Χαμενεΐ, υποστηρίζοντας ότι η επίθεση κατά τη διάρκεια σύσκεψης στην Τεχεράνη συνιστά «ωμή επιθετικότητα».

Μήνυμα για εθνική συσπείρωση

Ο ηγέτης του MHP συνέδεσε τις εξελίξεις με το εσωτερικό της Τουρκίας, λέγοντας πως τα γεγονότα στο Ιράν αποδεικνύουν πόσο κρίσιμη είναι η εθνική ενότητα.

«Αν κλονιστεί το εσωτερικό μας μέτωπο, οι κίνδυνοι θα πολλαπλασιαστούν», τόνισε, στέλνοντας μήνυμα προς το πολιτικό σύστημα ότι «δεν είναι ώρα για διχασμούς».

Με φόντο την κλιμάκωση στην περιοχή, ο Μπαχτσελί ξεκαθάρισε πως «όποιος έρθει πάνω μας θα δει το μεγαλείο και τη σφοδρότητα της Τουρκίας», ανεβάζοντας τους τόνους και εντός και εκτός συνόρων.

«Σαφή παραβίαση του διεθνούς δικαίου», χαρακτήρισε τις επιθέσεις εναντίον του Ιράν ο Τούρκος Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν και απέδωσε την κλιμάκωση σε «υποκίνηση του Ισραήλ, που τρέφεται από το αίμα και το χάος».

Μιλώντας σε πρόγραμμα ιφτάρ στο Συνεδριακό Κέντρο του ΑΚΡ, ο Τούρκος Πρόεδρος είπε: «Προσεύχομαι ο Θεός να αναπαύσει τις ψυχές των Ιρανών αδελφών μας που έχασαν τη ζωή τους, ιδίως του εκλιπόντος Χαμενεΐ, και εκφράζω τα συλλυπητήριά μου στον ιρανικό λαό εκ μέρους της χώρας και του έθνους μου», τονίζοντας ότι η Τουρκία «μοιράζεται τον πόνο» του Ιράν ως γειτονική χώρα.

Ο Ταγίπ Ερντογάν υποστήριξε ότι, παρά τις διπλωματικές προσπάθειες, «το επιθυμητό αποτέλεσμα δεν επετεύχθη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων» και απέδωσε την κλιμάκωση σε «υποκίνηση του Ισραήλ, που τρέφεται από το αίμα και το χάος», όπως χαρακτηριστικά είπε. Σύμφωνα με τον ίδιο, η διαφορά εξελίχθηκε σε «θερμή σύγκρουση», με αρνητικές επιπτώσεις και για χώρες του Κόλπου.

Ο Τούρκος Πρόεδρος αποκάλυψε ότι από το Σάββατο είχε εκτενείς τηλεφωνικές επικοινωνίες με διεθνείς ηγέτες, μεταξύ των οποίων ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο Καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς και ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, καθώς και ηγέτες χωρών του Κόλπου.

Όπως είπε, στις συνομιλίες αυτές συζητήθηκαν τρόποι άμεσης αποκλιμάκωσης και τερματισμού των εχθροπραξιών, ενώ η Άγκυρα θα συνεχίσει να εντείνει τις επαφές «μέχρι να επιτευχθεί κατάπαυση του πυρός και να αποκατασταθεί η ηρεμία στην περιοχή».

Ο Ερντογάν επανέλαβε ότι η Τουρκία επιδιώκει «για τους γείτονές της ό,τι θέλει και για τον εαυτό της» και ακολουθεί μια πολιτική με επίκεντρο την ανθρώπινη ζωή. Προειδοποίησε ότι εάν δεν υπάρξει έγκαιρη παρέμβαση, η σύγκρουση θα έχει σοβαρές συνέπειες για την περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια, προκαλώντας οικονομικές και γεωπολιτικές αβεβαιότητες.

«Η φωτιά πρέπει να σβήσει πριν εξαπλωθεί περισσότερο», τόνισε, υπογραμμίζοντας ότι προτεραιότητα της Άγκυρας είναι η άμεση κατάπαυση του πυρός και η επιστροφή στον διάλογο, ενώ παράλληλα λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ασφάλεια της χώρας και των πολιτών της.

Ο εκπρόσωπος του ΑΚΡ, Ομέρ Τσελίκ, χαρακτήρισε «παράνομη» και «άδικη» ην επίθεση κατά του Ιράν από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι πραγματοποιήθηκε ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα και άλλα ζητήματα.

Σε δηλώσεις του μετά τη συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του ΑΚΡ  υπό τον Τούρκο Πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν, ο Τσελίκ ανέφερε ότι μια τέτοια κίνηση «δείχνει πως μπαίνουμε σε περίοδο όπου η στρατηγική επίλυσης μέσω διπλωματίας υπονομεύεται πλήρως», προσθέτοντας πως «η διπλωματία δεν μπορεί να είναι τακτικό κάλυμμα ή μέσο καθυστέρησης μιας ήδη προαποφασισμένης επίθεσης».

Αναφορά στο «μοντέλο του 2010» και κριτική στη Δύση

Ο Ομέρ Τσελίκ υπενθύμισε ότι, όπως είπε, όταν ο Πρόεδρος Ερντογάν ήταν πρωθυπουργός, η Τουρκία και η Βραζιλία είχαν αναλάβει πρωτοβουλία στο Ιράν για να προχωρήσουν οι πυρηνικές συνομιλίες, σημειώνοντας ότι τότε πρόεδρος της Βραζιλίας ήταν ο Λούλα και του Ιράν ο Αχμαντινετζάντ. Κατά τον ίδιο, εάν εκείνη η συμφωνία είχε συνεχιστεί, «δεν θα υπήρχαν τα σημερινά προβλήματα», προσθέτοντας ότι «δυτικές χώρες» δεν έδειξαν την ίδια προθυμία να τη στηρίξουν.

«εΕίμαστε δίπλα στον ιρανικό λαό» – Αναφορά σε απώλειες αμάχων

Ο Τσελίκ εξέφρασε συλλυπητήρια για τις απώλειες στο Ιράν, κάνοντας λόγο για αμάχους, μαθητές και υψηλόβαθμους θρησκευτικούς, στρατιωτικούς και πολιτικούς αξιωματούχους που έχασαν τη ζωή τους. Δήλωσε ότι η Τουρκία μεταφέρει μήνυμα «αλληλεγγύης» προς τον «αδελφό ιρανικό λαό» και ότι προτεραιότητα είναι «να ξαναστηθεί το τραπέζι» των συνομιλιών, ώστε η διαδικασία να προχωρήσει «ουσιαστικά».

Παράλληλα, είπε ότι ο Ταγίπ Ερντογάν είχε επικοινωνίες με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, με τον πρόεδρο του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιγιάν, και με άλλες πλευρές, στο πλαίσιο προσπάθειας να διατηρηθεί ή να επανεκκινήσει ο δίαυλος της διπλωματίας.

«Δεν μπορεί να χρησιμοποιείται το ‘καθεστώς’ ως πρόσχημα για επίθεση»

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Τσελίκ στην άποψη ότι «δεν μπορεί να χρησιμοποιείται το καθεστώς μιας χώρας ως πρόσχημα για επίθεση», λέγοντας ότι η επίθεση σε «εδαφική ακεραιότητα, κρατικό μηχανισμό και ηγεσία» ενός κυρίαρχου κράτους-μέλους του ΟΗΕ δείχνει «μετάβαση σε εντελώς άλλη φάση» για τη διεθνή τάξη.

Κατά τον ίδιο, αν η επίκληση του «καθεστώτος» γίνει αποδεκτή ως αιτιολογία, τότε «κάθε δρων που διαθέτει ισχύ» μπορεί να επικαλείται «υποκειμενικά κριτήρια» για να παρεμβαίνει όπου επιθυμεί.

Τη λήψη άμεσων μέτρων για την ενίσχυση της αεράμυνας στα κατεχόμενα ζητά η τουρκική αντιπολίτευση, επικαλούμενη τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τον κίνδυνο «παράπλευρων απωλειών» από επιθέσεις με UAV ή βαλλιστικούς πυραύλους στην ευρύτερη περιοχή.

Ο Αντιπρόεδρος του CHP και απόστρατος ναύαρχος Γιανκί Μπαγτζίογλου, με αναρτήσεις του στην πλατφόρμα Χ, υποστηρίζει ότι η ασφάλεια του ψευδοκράτους  πρέπει να διασφαλιστεί ακόμη και εάν εκτιμάται πως δεν αποτελεί άμεσο στόχο.

Ανάπτυξη φρεγατών και αεροσκαφών στο νησί

Συγκεκριμένα, ζητεί να ληφθούν μέτρα έναντι της απειλής ανεξέλεγκτων UAV και βαλλιστικών πυραύλων. Υποστηρίζει ότι εφόσον κριθεί αναγκαίο, να αναπτυχθούν τουρκικές φρεγάτες και αεροσκάφη στο νησί, ώστε να παρέχουν «προωθημένη άμυνα».

Ο ίδιος συνδέει τις επισημάνσεις του με τις επιθέσεις του Ιράν σε βρετανικές βάσεις που βρίσκονται στην Κυπριακή Δημοκρατία, κάνοντας λόγο για ανάγκη ενίσχυσης της αντιαεροπορικής προστασίας στα κατεχόμενα, ακόμη και σε περίπτωση που δεν αποτελούν σκόπιμο στόχο αλλά υπάρχει κίνδυνος παράπλευρων πληγμάτων.

Αναφορά στο πρόγραμμα TF-2000

Παράλληλα, ο Μπαγτσίογλου επαναφέρει την κριτική του για την καθυστέρηση στην κατασκευή του αντιτορπιλικού αεράμυνας περιοχής TF-2000 Air Defense Destroyer, υποστηρίζοντας ότι οι τρέχουσες εξελίξεις επιβεβαιώνουν τη σημασία του προγράμματος για την παροχή «προωθημένης άμυνας».

Όπως σημειώνει, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε κρίσιμα αμυντικά έργα που επηρεάζουν την εθνική ασφάλεια και την «ύπαρξη», με διάθεση όλων των απαραίτητων πόρων προς αυτή την κατεύθυνση.