Η κλιμάκωση μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν και τα αντίποινα της Τεχεράνης, που –σύμφωνα με τις τουρκικές αναφορές– επεκτάθηκαν και σε «τρίτες χώρες», έχει θέσει την Άγκυρα σε τροχιά εντατικών επαφών με περιφερειακούς και διεθνείς συνομιλητές, με πρώτο ζητούμενο την εγκαθίδρυση κατάπαυσης πυρός και την επιστροφή στη διπλωματία.  

Σύμφωνα με το τουρκικό αφήγημα, ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν πραγματοποίησε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, με αντικείμενο τις εξελίξεις σε Ιράν και Κόλπο, ενώ έγιναν επαφές και με ηγέτες χωρών της περιοχής.  

«Πρώτα κατάπαυση πυρός, μετά επιστροφή στο τραπέζι»

Σε δηλώσεις του ο Ταγίπ Ερντογάν ανέφερε ότι η Τουρκία θα επιταχύνει τις διπλωματικές προσπάθειες ώστε να υπάρξει «πρώτα η κατάπαυση πυρός και στη συνέχεια επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων».  

Στο ίδιο πλαίσιο, καταδίκασε τις επιθέσεις κατά του Ιράν, αλλά και τα ιρανικά πλήγματα προς χώρες του Κόλπου, τα οποία χαρακτήρισε «απαράδεκτα», σύμφωνα με τα τουρκικά μέσα και τις επίσημες αναφορές.  

Τηλεφωνικός μαραθώνιος Φιντάν: επαφές με Ιράν, αραβικές χώρες και ευρωπαϊκή ένωση

Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν είχε –κατά τις τουρκικές πηγές– διαδοχικές συνομιλίες με ομολόγους του από σειρά χωρών, μεταξύ των οποίων και με τον Ιρανό ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί, με στόχο να συζητηθούν βήματα για αποκλιμάκωση και τερματισμό των επιθέσεων.  

Στις επαφές περιλαμβάνεται και επικοινωνία με την Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ Κάγια Κάλας, στο πλαίσιο ανταλλαγής απόψεων για την κρίση και τις δυνατότητες διπλωματικών κινήσεων.  

«Έτοιμη για διαμεσολάβηση» η Τουρκία – Στο επίκεντρο και η ασφάλεια πολιτών

Τουρκικά δημοσιεύματα και αναπαραγωγές ανακοινώσεων αναφέρουν ότι η Άγκυρα δηλώνει έτοιμη να προσφέρει υποστήριξη για διαμεσολάβηση, ενώ υπογραμμίζεται ότι προτεραιότητα αποτελεί και η ασφάλεια Τούρκων πολιτών στην περιοχή, με τις αρμόδιες υπηρεσίες να παρακολουθούν στενά την κατάσταση.  

Σε πυρετό διπλωματικών επαφών βρίσκεται η Άγκυρα, καθώς ο Πρόεδρος της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν είχε κρίσιμη τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, με φόντο τις ραγδαίες εξελίξεις στο Ιράν και τις χώρες του Κόλπου.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της τουρκικής προεδρίας, στο επίκεντρο της συνομιλίας βρέθηκαν «η τελευταία κατάσταση στο Ιράν και οι τρέχουσες εξελίξεις στην περιοχή», την ώρα που η ένταση ανεβαίνει επικίνδυνα.

Διπλωματικός μαραθώνιος με Εμιράτα και Καταρ

Ο Ερντογάν δεν έμεινε εκεί. Ακολούθησε μπαράζ τηλεφωνημάτων με τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ Αλ Ναχιάν και τον Εμίρη του Κατάρ Ταμίμ μπιν Χαμάντ Αλ Θάνι.

Κατά τις συνομιλίες, εξέφρασε ευχές για ταχεία εξομάλυνση της κατάστασης μετά τις επιθέσεις και ζήτησε πλήρη ενημέρωση για τις τελευταίες εξελίξεις.

Τις πρώτες του δηλώσεις για την κλιμάκωση στην περιοχή έκανε ο Πρόεδρος της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν, εκφράζοντας «βαθιά λύπη και ανησυχία» για τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις κατά του γειτονικού Ιράν.

Σε ομιλία του σε ιφτάρ ο Ταγίπ Ερντογάν ανέφερε ότι οι επιθέσεις «ξεκίνησαν με τις υποκινήσεις του Νετανιάχου», υπογραμμίζοντας ότι η εξέλιξη προκαλεί ανησυχία στην Άγκυρα.

Σημείωσε επίσης ότι «για μεγάλο χρονικό διάστημα καταβάλαμε πολύ σοβαρή προσπάθεια ώστε οι διαφωνίες να επιλυθούν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, μέσω διαλόγου».

Της Άννας Ανδρέου

Η περιφερειακή κλιμάκωση φέρνει την Άγκυρα σε μία από τις πιο σύνθετες και ευαίσθητες θέσεις των τελευταίων ετών. O Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν πραγματοποίησε διαδοχικές τηλεφωνικές επαφές με οκτώ ομολόγους του στην περιοχή, μεταξύ αυτών και με τον Ιρανό ΥΠΕΞ, σε μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης και διαχείρισης των συνεπειών.

Η πρώτη επίσημη στάση της Άγκυρας διατυπώνεται ως «αυτοσυγκράτηση». Ωστόσο, στο παρασκήνιο επικρατεί αυξημένη επιφυλακή.

Στρατηγικό δίλημμα: Νατοϊκές υποχρεώσεις και ιρανική ευαισθησία

Η Τουρκία βρίσκεται σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση. Ως μέλος του ΝΑΤΟ, διατηρεί στενή στρατιωτική συνεργασία με τις ΗΠΑ. Ταυτόχρονα, όμως, διατηρεί σύνθετες αλλά κρίσιμες σχέσεις με το Ιράν σε ζητήματα ασφάλειας, ενέργειας και περιφερειακής ισορροπίας.

Η ανακοίνωση ότι δεν παραχωρεί τον εναέριο χώρο της για επιθέσεις κατά του Ιράν ερμηνεύεται ως μήνυμα προς την Τεχεράνη ότι η Άγκυρα δεν επιθυμεί να καταστεί μέρος της σύγκρουσης.

Δεν περνά απαρατήρητο το γεγονός ότι μέχρι στιγμής η Τουρκία ενώ  φιλοξενεί αμερικανικές βάσεις είναι η μόνη χώρα της περιοχής, μαζί με την Συρία, που δεν έχει βρεθεί στο στόχαστρο ιρανικών αντιποίνων.

Κεντρικός στόχος της τουρκικής ηγεσίας φαίνεται να είναι ένας:

Να αποφευχθεί η άμεση εμπλοκή και οποιοδήποτε πλήγμα σε τουρκικό έδαφος.

Ιντσιρλίκ: Το περιστατικό με το ΑΝΚΑ και τα μηνύματα

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε το περιστατικό με το αντιπολιτευόμενο ειδησεογραφικό πρακτορείο ANKA, το οποίο μετέδωσε ζωντανά εικόνα από την αμερικανική βάση της Ίντσιρλικ στα Άδανα.

Η μετάδοση διήρκεσε περίπου μία ώρα και δεκαπέντε λεπτά, με προφανή στόχο την καταγραφή ενδεχόμενων απογειώσεων αμερικανικών αεροσκαφών. Η παρέμβαση των τουρκικών αρχών ήταν άμεση και ακολούθησε έναρξη έρευνας σε βάρος του πρακτορείου.

Το περιστατικό αναδεικνύει τη νευρικότητα που επικρατεί σε ό,τι αφορά τη διαχείριση ευαίσθητων στρατιωτικών πληροφοριών σε περίοδο έντασης.

Η Άγκυρα επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα:

-Στις συμμαχικές της δεσμεύσεις

-Στην ανάγκη διατήρησης διαύλων με το Ιράν

-Στην αποφυγή στρατιωτικής στοχοποίησης

Οι εξελίξεις δείχνουν ότι η Τουρκία βρίσκεται κυριολεκτικά δίπλα σε έναν διευρυνόμενο κύκλο έντασης. Το ζητούμενο για την τουρκική ηγεσία είναι να παραμείνει εκτός του πυρήνα της σύγκρουσης,  σε μια συγκυρία όπου οι ισορροπίες είναι εξαιρετικά λεπτές.

Η Άγκυρα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις ραγδαίες εξελίξεις στην περιοχή μετά τις επιθέσεις του Ισραήλ και των ΗΠΑ κατά του Ιράν και τη συνέχιση της έντασης με εμπλοκή και άλλων χωρών.

Με επίσημη ανακοίνωση, το Τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών εκφράζει βαθιά ανησυχία για την κλιμάκωση, προειδοποιώντας ότι οι εξελίξεις αυτές απειλούν όχι μόνο το μέλλον της περιοχής αλλά και τη διεθνή σταθερότητα.

Η Άγκυρα καταδικάζει κάθε ενέργεια που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και θέτει σε κίνδυνο αμάχους, καλώντας όλες τις πλευρές να σταματήσουν άμεσα τις επιθέσεις και να αποφύγουν νέα κλιμάκωση.

Παράλληλα, τονίζεται ότι τα προβλήματα πρέπει να λυθούν με ειρηνικά μέσα, ενώ η Τουρκία δηλώνει έτοιμη να στηρίξει κάθε πρωτοβουλία διαμεσολάβησης.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην ασφάλεια των Τούρκων πολιτών στις εμπλεκόμενες χώρες, με το υπουργείο να διαβεβαιώνει ότι λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα.

Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών τοποθετήθηκε για τις τελευταίες εξελίξεις στην περιοχή, μετά τις επιθέσεις του Ισραήλ και των ΗΠΑ κατά του Ιράν και τη συνέχεια των γεγονότων με την εμπλοκή τρίτων χωρών, προειδοποιώντας για σοβαρούς κινδύνους τόσο για το μέλλον της περιοχής όσο και για τη διεθνή σταθερότητα.

Σε πυρετό τηλεφωνικών επαφών βρέθηκε ο Υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, μετά τη ραγδαία κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με πηγές του τουρκικού ΥΠΕΞ, ο Φιντάν επικοινώνησε με τους ομολόγους του από Ιράν, Ιράκ, Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Συρία, Αίγυπτο και Ινδονησία, σε μια προσπάθεια να υπάρξει συντονισμός απέναντι στις εξελίξεις.

Στο επίκεντρο των συνομιλιών:

-Η αμερικανική επίθεση στο Ιράν και τα ιρανικά αντίποινα

-Οι κίνδυνοι γενικευμένης ανάφλεξης στην περιοχή

-Πιθανά βήματα για να σταματήσει ο κύκλος των επιθέσεων

Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι εξετάστηκαν τρόποι αποκλιμάκωσης πριν η ένταση ξεφύγει από κάθε έλεγχο.

Η Άγκυρα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, καθώς η κρίση απειλεί να αλλάξει τις ισορροπίες σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή

Με φόντο τη μεγάλης κλίμακας επιχείρηση ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν, η Μιλλιέτ αναδεικνύει κυρίως τη στάση της Άγκυρας, η οποία –όπως σημειώνεται– κινείται σε γραμμή αυξημένης επιφυλακής αλλά και έντονης διπλωματικής κινητικότητας.

«Ο πόλεμος ξεκίνησε» – Ανησυχία για το αύριο

Μιλώντας στη Μιλλιέτ, ο Mesut Hakkı Caşın εκτιμά ότι «ο πόλεμος ουσιαστικά ξεκίνησε» και υπογραμμίζει πως η αποσταθεροποίηση του Ιράν δεν είναι εξέλιξη που μπορεί να αφήσει ανεπηρέαστη την Τουρκία. Όπως τονίζει, η διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας του Ιράν αποτελεί παράγοντα ισορροπίας για την περιοχή.

Στο ίδιο πλαίσιο, η Emete Gözügüzelli κάνει λόγο για σοβαρό κίνδυνο περιφερειακής αποσταθεροποίησης και επισημαίνει ότι η Τουρκία καλείται να διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο διαμεσολαβητή.

Διπλωματία και ασφάλεια σε παράλληλη τροχιά

Σύμφωνα με τη Μιλλιέτ, στην Άγκυρα εξετάζονται όλα τα σενάρια: ενεργειακή αναταραχή, πιθανή επέκταση της σύγκρουσης και ενδεχόμενο νέου μεταναστευτικού κύματος. Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η Τουρκία παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, διατηρώντας παράλληλα ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον ρόλο της τουρκικής διπλωματίας, με αναφορές στην ανάγκη αποτροπής ενός «φαινομένου ντόμινο» που θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τη χώρα.

Στο επίκεντρο η σταθερότητα

Το δημοσίευμα της Μιλλιέτ καταλήγει ότι η Άγκυρα βρίσκεται σε λεπτή ισορροπία: από τη μία, η ανάγκη προστασίας της εθνικής ασφάλειας· από την άλλη, η επιδίωξη σταθερότητας σε μια περιοχή που εισέρχεται σε περίοδο υψηλής έντασης και αβεβαιότητας.