Ανησυχία και έντονα ερωτήματα προκαλεί, σύμφωνα με δημοσίευμα της εθνικιστικής εφημερίδας Αϊντινλίκ, η στάση της Άγκυρας στο Κυπριακό μετά τις πρόσφατες εξελίξεις στα κατεχόμενα. Όπως επισημαίνεται, μετά τις «εκλογές» στα κατεχόμενα και την ανάδειξη του Τουρκοκύπριου ηγέτη Τουφάν Ερχουρμάν, το αφήγημα της «λύσης δύο κρατών» και της διεθνούς αναγνώρισης φαίνεται να έχει περάσει σε δεύτερο πλάνο, ενώ καταγράφεται κινητικότητα για επιστροφή σε διαπραγματεύσεις υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.

Στο δημοσίευμα σημειώνεται ότι, την ώρα που εντείνονται οι γεωπολιτικές πιέσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, η προβολή του ‘ζητήματος των κατεχομένων’ στο διεθνές περιβάλλον θεωρείται κρίσιμη. Ωστόσο, παρατηρείται απουσία δημόσιων τοποθετήσεων από την τουρκική κυβέρνηση, γεγονός που ερμηνεύεται ως «σιωπή» με πολιτικό βάρος.

Απουσία της διατύπωσης «δύο κρατών» από επίσημες τοποθετήσεις

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις πρόσφατες ομιλίες του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν και του Τούρκου Υπουργού Εθνικής Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ στην τουρκική Εθνοσυνέλευση. Και οι δύο αναφέρθηκαν στην ανάγκη άρσης των περιορισμών εις βάρος των Τουρκοκυπρίων και στην «κυριαρχική ισότητα» και το «ίσο διεθνές καθεστώς», χωρίς ωστόσο να χρησιμοποιήσουν ρητά τη διατύπωση «λύση δύο κρατών», η οποία τα τελευταία χρόνια αποτελούσε βασικό άξονα της τουρκικής ρητορικής.

Κυβερνητικές πηγές που επικαλείται η Αϊντινλίκ κάνουν λόγο για «αναπόφευκτη ρητορική χαλάρωση» μετά την αλλαγή ηγεσίας στα κατεχόμενα, υποστηρίζοντας ότι δεν πρόκειται για αλλαγή στρατηγικής, αλλά για τακτική προσαρμογή.

Ερωτήματα για τη στάση της Άγκυρας

Ο εκδότης της εφημερίδας Βολκάν και περιπλανώμενος πρέσβης των κατεχομένων, Χουσεΐν Ματζίτ Γιουσούφ, θέτει ανοιχτά το ερώτημα αν η σιωπή της Άγκυρας συνιστά σιωπηρή αποδοχή ή απλώς στρατηγική αναμονή, σημειώνοντας ότι στις επαφές του Τουφάν Ερχουρμάν με την ελληνοκυπριακή πλευρά προβάλλονται μηνύματα περί «ομοσπονδιακής λύσης».

Κατά τον ίδιο, υπάρχουν τρία πιθανά σενάρια: ελεγχόμενη μείωση της έντασης στη ρητορική λόγω διεθνών πιέσεων, τακτική διαφοροποίηση λόγου χωρίς αλλαγή στόχου ή, στο πιο κρίσιμο ενδεχόμενο, σταδιακή μετατόπιση πολιτικής χωρίς σαφή δημόσια τοποθέτηση.

«Η ασάφεια ευνοεί την άλλη πλευρά»

Στο δημοσίευμα υπογραμμίζεται ότι η έλλειψη σαφών μηνυμάτων μπορεί να ερμηνευθεί από την ελληνοκυπριακή πλευρά και διεθνείς παράγοντες ως ένδειξη υποχώρησης, δημιουργώντας –όπως αναφέρεται– πρόσθετη πίεση. Η ανάγκη, σύμφωνα με την Αϊντινλίκ, δεν είναι η όξυνση της ρητορικής, αλλά η καθαρότητα των θέσεων, ώστε να αποφεύγονται παρερμηνείες σε ένα ζήτημα με έντονο ιστορικό και γεωπολιτικό φορτίο.

Σενάρια πολέμου, κυβερνοεπιθέσεων και… Κύπρου σε ρόλο «προκεχωρημένου φυλακίου του Ισραήλ» κυριαρχούν στην τουρκική δημόσια συζήτηση. Σε εκπομπή του καναλιού gdh TV οι αναλυτές Ραγίπ Σοϊλού, Γιαχγιά Μποστάν και Τζουνέιτ Πολάτ άνοιξαν όλα τα μέτωπα, «δείχνοντας» Ελλάδα και Κύπρο ως κομμάτι ενός μεγάλου γεωπολιτικού παιχνιδιού.

«ΝΑΤΟ δεν θα προστατεύσει την Τουρκία»

Ο Σοϊλού δήλωσε ξεκάθαρα ότι σε πιθανή σύγκρουση με το Ισραήλ «όλοι λένε πως το ΝΑΤΟ δεν θα προστατεύσει την Τουρκία». Ο Μποστάν πήγε παραπέρα, λέγοντας πως η πραγματική απειλή θα είναι κυβερνοεπιθέσεις και «κινήσεις μέσω Κύπρου και Ελλάδας».

Η «παράδοση» της Κυπριακής Δημοκρατίας

«Η Νότια Κύπρος έχει παραδοθεί στο Ισραήλ», τόνισε ο Μποστάν. «Όλα τα όπλα και οι μυστικές επιχειρήσεις περνούν από εκεί. Έχουν αρχίσει να αγοράζουν γη. Το ίδιο προσπαθούν και στον βορρά».

Ο Σοϊλού συμπλήρωσε δηκτικά: «Αν παίρνουν στον βορρά, γιατί να μην πάρουν και στον νότο;».

Λιβύη και φόβοι για Ελλάδα

Στο στόχαστρο βρέθηκε και η τουρκο-λιβυκή συμφωνία για τις θαλάσσιες ζώνες. Οι αναλυτές κατηγόρησαν την Αθήνα ότι «κινητοποίησε Αμερικανούς, Αιγύπτιους και Ευρωπαίους για να μπλοκάρει την επικύρωση της συμφωνίας», αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα ότι η Ελλάδα βλέπει τον κίνδυνο «στρατηγικής απομόνωσης» στην Ανατολική Μεσόγειο.

Με τίτλο «Η Τουρκία δεν διαπραγματεύεται με κανέναν στην Ανατολική Μεσόγειο», ο γνωστός Τούρκος αρθρογράφος Ερσόι Ντεντέ στη φιλοκυβερνητική εφημερίδα Ντιριλίς Ποστάσι (Diriliş Postası) εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση στις πληροφορίες του αμερικανικού Washington Examiner, σύμφωνα με τις οποίες η κυβέρνηση Τραμπ ετοιμάζει πρόταση προς την Άγκυρα για μείωση της στρατιωτικής παρουσίας στην Κύπρο με αντάλλαγμα αμυντικά και ενεργειακά deals.

Ο Ντεντέ απαντά οργισμένα:

«Αν αυτό είναι αλήθεια, ας το ξέρουν: η Τουρκική Δημοκρατία δεν παζαρεύει ούτε σπιθαμή από τα κυριαρχικά της δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο!»

«Η Κύπρος δεν είναι βάση, είναι η τιμή του έθνους»

Ο αρθρογράφος γράφει πως «οι Τούρκοι στρατιώτες δεν πήγαν στην Κύπρο το 1974 για προσωρινή αποστολή», αλλά «για να μείνουν, προστατεύοντας τη ζωή και την αξιοπρέπεια ενός λαού».

Και συνεχίζει:

«Το να προσφέρει κανείς ανταλλαγή αυτής της παρουσίας με εμπορικές συμφωνίες δεν είναι διπλωματία – είναι αλαζονεία και ύβρις».

«Δεν θα αποχωρήσουμε – ούτε ένα μέτρο!»

Κατά τον Ντεντέ, η στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας στην Κύπρο αποτελεί τον πυλώνα ισορροπίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

«Η απόσυρση στρατευμάτων δεν θα ήταν αποχώρηση από το νησί, αλλά παραίτηση από την κυριαρχία», γράφει χαρακτηριστικά.

«Η Άγκυρα στήνει το τραπέζι – δεν κάθεται σε αυτό»

Ο Τούρκος δημοσιογράφος τονίζει ότι η Άγκυρα «δεν παίρνει εντολές από κανέναν»:

«Η νομιμότητά μας πηγάζει από τη δική μας ιστορία και τη δύναμή μας. Δεν είμαστε χώρα που κάθεται στο τραπέζι της Ανατολικής Μεσογείου — είμαστε η χώρα που το στήνει!».

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Τουρκία αποφασίζει ποια ενεργειακή γραμμή θα περάσει από τις θάλασσές της, «όχι η Ουάσινγκτον, όχι οι Βρυξέλλες, σίγουρα όχι η Αθήνα».

«Κόκκινη γραμμή τα στρατεύματα»

Ο Ντεντέ κλείνει με το πιο αιχμηρό μήνυμα:

«Τα τουρκικά στρατεύματα δεν θα φύγουν από την Κύπρο. Η ασφάλεια των Τουρκοκυπρίων είναι η κόκκινη γραμμή της Τουρκίας. Όποιος τη διασχίσει, θα ταράξει όχι μόνο την ειρήνη της Άγκυρας, αλλά όλης της περιοχής.»

Και καταλήγει:

«Η κυριαρχία της Τουρκίας δεν είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Υπερασπίζεται στη θάλασσα, στη στεριά και στο νησί!»

Σύμφωνα με αποκαλυπτικό ρεπορτάζ του Middle East Eye, η Άγκυρα ίσως ξαναβάλει το Κυπριακό στο τραπέζι, εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση προσφέρει τα «σωστά» κίνητρα και η Λευκωσία κάνει την πρώτη κίνηση.

Το άρθρο του Τούρκου δημοσιογράφου Ραγίπ Σοϊλού, από την Άγκυρα, αναφέρει πως “αυτή τη φορά η Τουρκία δεν έβαλε το χέρι της στις ‘εκλογές’” στα κατεχόμενα – σε αντίθεση με το 2020, όταν στήριξε ανοιχτά τον Ερσίν Τατάρ.

Ευρωπαίος αξιωματούχος φέρεται να δήλωσε ότι η νίκη του Τουφάν Ερχιουρμάν «είναι ευκαιρία να ξαναρχίσουν οι συνομιλίες για την επανένωση».

Ερχιουρμάν: «Ομοσπονδία; Ουσιαστικά δύο κράτη!»

Ο νέος «πρόεδρος» των κατεχομένων, Τουφάν Ερχιουρμάν, φέρεται να είπε ότι μια ομοσπονδιακή λύση είναι στην πραγματικότητα συμφωνία δύο κρατών με ξεχωριστές κυβερνήσεις και εγγυημένα δικαιώματα.

«Το τουρκικό κράτος υπάρχει ήδη», τόνισε, «αλλά οι Τουρκοκύπριοι δεν έχουν τα ίδια προνόμια».

Σύμφωνα με τον ίδιο, προτεραιότητες είναι έξι:

- ασφάλεια,

- ενέργεια,

- υδρογονάνθρακες,

-θαλάσσια οριοθέτηση,

- εμπόριο

-και ιθαγένεια της Ε.Ε.

Ο Ερχιουρμάν προειδοποιεί πως δεν θα συμμετάσχει σε “ατελείωτες και χωρίς χρονοδιάγραμμα διαπραγματεύσεις” με την ελληνοκυπριακή πλευρά, απαιτώντας εγγυήσεις για να μην παγιωθεί το σημερινό αδιέξοδο.

 Μπαχτσελί: «Να προσαρτηθεί η Βόρεια Κύπρος!»

Ο ακροδεξιός ηγέτης του MHP, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, απειλεί πως «δεν θα αφήσει τη Βόρεια Κύπρο να ξεφύγει από τον έλεγχο της Τουρκίας», ενώ μίλησε ακόμα και για προσάρτηση!

Η αντιπολιτευόμενη δημοσιογράφος Νεβσίν Μενγκιού σχολίασε πως ο Μπαχτσελί “παίζει τον ριζοσπάστη” για να δώσει στον Ερντογάν χώρο ελιγμών, μια τακτική που –όπως λέει– χρησιμοποιείται συχνά από τη συμμαχία τους.

 «Η μπάλα είναι στην πλευρά των Ελληνοκυπρίων»

Τουρκική πηγή δήλωσε στο Middle East Eye ότι η Άγκυρα μπορεί να αναθεωρήσει τη γραμμή της εάν η Λευκωσία δείξει πραγματική πρόθεση επίλυσης.

«Η μπάλα είναι τώρα στην πλευρά των Ελληνοκυπρίων», είπε χαρακτηριστικά.

Η ίδια πηγή αποκάλυψε ότι ένα “πακέτο κινήτρων” από την Ε.Ε. —όπως η συμμετοχή στο πρόγραμμα SAFE, η αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης και στρατιωτική–οικονομική συνεργασία— θα μπορούσε να «ξεκλειδώσει» την τουρκική στάση.

Και με μυστηριώδη τρόπο πρόσθεσε:

«Βάλτε και τον Τραμπ στην εξίσωση — μπορεί να βοηθήσει όλους να φτάσουν στην τελική ευθεία».

 Άγκυρα ανήσυχη για τον άξονα Ισραήλ–Λευκωσίας

Το δημοσίευμα σημειώνει ότι στην Άγκυρα ανησυχούν έντονα για τη στενή συνεργασία Ελληνοκυπρίων–Ισραήλ.

Η αγορά των ισραηλινών πυραυλικών συστημάτων Barak MX από τη Λευκωσία θεωρείται «απειλή», καθώς «επιτρέπει την παρακολούθηση των τουρκικών κινήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο».

Ο ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν σχολίασε πως αυτά τα όπλα «απλώς αυξάνουν τις εντάσεις και δεν προσφέρουν αποτροπή».

Με βαριά γλώσσα και έντονο συναισθηματικό φορτίο επανήλθαν Τούρκοι αξιωματούχοι και το τουρκικό υπουργείο Άμυνας στο ζήτημα των γεγονότων του Δεκεμβρίου του 1963 στην Κύπρο, με αφορμή την επέτειο των λεγόμενων «Ματωμένων Χριστογέννων».

Ο αντιπρόεδρος της Τουρκίας Τζεβντέτ Γιλμάζ χαρακτήρισε τα γεγονότα «σχεδιασμένη σφαγή» και «απόπειρα γενοκτονίας» εις βάρος των Τουρκοκυπρίων, υποστηρίζοντας ότι στόχος ήταν «ο αφανισμός τους και η πλήρης κατάληψη του νησιού». Όπως ισχυρίζεται, το σχέδιο αυτό «απέτυχε χάρη στην αποφασιστική αντίσταση των Τουρκοκυπρίων, που στάθηκαν πλάι στη μητέρα πατρίδα, την Τουρκία».

Στην ανάρτησή του κάνει λόγο για «αθώους ανθρώπους που σκοτώθηκαν χωρίς διάκριση μεταξύ γυναικών, παιδιών και ηλικιωμένων», ενώ αποτίει φόρο τιμής σε όσους αποκαλεί «μάρτυρες», αναφερόμενος μεταξύ άλλων στον Φαζίλ Κιουτσούκ και τον Ραούφ Ραΐφ Ντενκτάς. Καταλήγει με τη φράση ότι «η Τουρκία και η “τδβκ” θα υπάρχουν για πάντα πλάι πλάι».

Στο ίδιο μήκος κύματος και η ανάρτηση του τουρκικού Υπουργείου Άμυνας, η οποία τονίζει ότι τα «Ματωμένα Χριστούγεννα δεν ήταν σύγκρουση αλλά οργανωμένη σφαγή». Σύμφωνα με την ανακοίνωση, «μέσα σε μία νύχτα οικογένειες εξοντώθηκαν και παιδικές φωνές σίγησαν», αποδίδοντας τα γεγονότα σε επιθέσεις της ΕΟΚΑ.

Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας αναφέρει ότι οι Τουρκοκύπριοι «σκοτώθηκαν χωρίς καμία διάκριση» και δηλώνει ότι «συμμερίζεται τον πόνο» της τουρκοκυπριακής κοινότητας.

Οι αναρτήσεις αυτές αναπαράγουν το πάγιο αφήγημα της Άγκυρας για τις διακοινοτικές συγκρούσεις της δεκαετίας του ’60, επαναφέροντας στο προσκήνιο μία από τις πιο φορτισμένες και αμφιλεγόμενες σελίδες της ιστορίας του Κυπριακού.

Σενάριο «παζαριού» με την Άγκυρα για πρόσβαση στις δομές του ΝΑΤΟ αποδίδει στην Κυπριακή Δημοκρατία η αγγλόγλωσση τουρκική φιλοκυβερνητική ιστοσελίδα Turkiye Today, παρουσιάζοντας μια νέα –όπως τη χαρακτηρίζει– διπλωματική στρατηγική της «Ε/κ διοίκησης της νότιας Κύπρου», όπως αποκαλεί την Κυπριακή Δημοκρατία.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Λευκωσία φέρεται να εγκαταλείπει τη μακρόχρονη πολιτική «ουδετερότητας» και να διερευνά τρόπους προσέγγισης του ΝΑΤΟ, αρχικά όχι μέσω πλήρους ένταξης αλλά μέσω ενδιάμεσων μηχανισμών, όπως η Σύμπραξη για την Ειρήνη (PfP).

Το άρθρο υποστηρίζει ότι το «ελληνικό τμήμα», όπως αποκαλεί την Κυπριακή Δημοκρατία, είναι το μοναδικό κράτος-μέλος της ΕΕ που δεν συμμετέχει ούτε στο ΝΑΤΟ ούτε στο PfP, χαρακτηρίζοντας αυτή την κατάσταση «όλο και πιο ανώμαλη» στο σημερινό περιβάλλον ασφάλειας.

«Εμπόδιο η Τουρκία και το βέτο»

Κεντρικό σημείο του ρεπορτάζ είναι ότι οποιαδήποτε κίνηση της Λευκωσίας προς το ΝΑΤΟ προσκρούει στην Τουρκία, η οποία –κατά το άρθρο– θα αντιταχθεί σθεναρά, επικαλούμενη το Κυπριακό και ζητήματα που αφορούν, όπως αναφέρεται, τα δικαιώματα των Τ/Κ.

Γίνεται αναφορά στον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη, ο οποίος φέρεται να έχει δηλώσει ότι δεν θα καταθέσει αίτηση ένταξης στο ΝΑΤΟ εάν δεν είναι διασφαλισμένη η αποδοχή. Το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι γι’ αυτόν τον λόγο αναζητείται «παράκαμψη», μέσω σταδιακής εμπλοκής και όχι άμεσης ένταξης.

Το «δόλωμα» του SAFE

Ως βασικό διαπραγματευτικό χαρτί παρουσιάζεται η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία SAFE (Δράση Ασφάλειας για την Ευρώπη), ύψους 169 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με την Türkiye Today, η Λευκωσία σκοπεύει να αξιοποιήσει την εξάμηνη προεδρία της στο Συμβούλιο της ΕΕ για να υποστηρίξει τη συμμετοχή της Τουρκίας σε μηχανισμούς που συνδέονται με το SAFE, παρά το γεγονός ότι σήμερα η Άγκυρα είναι εκτός.

Το σενάριο προβλέπει ότι, σε αντάλλαγμα, η Τουρκία θα μπορούσε να άρει τις αντιρρήσεις της για την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στη Σύμπραξη για την Ειρήνη του ΝΑΤΟ. Παράλληλα, γίνεται λόγος και για άλλα πιθανά ανταλλάγματα, όπως η άρση του τουρκικού βέτο στην ανταλλαγή απόρρητων πληροφοριών μεταξύ ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας, αλλά και η στήριξη ευνοϊκότερων ρυθμίσεων για τη βίζα Τούρκων πολιτών.

«Όρια και Κυπριακό»

Παρά τα παραπάνω, το άρθρο εκτιμά ότι οι πιθανότητες να υποστηρίξει η Τουρκία πλήρη ένταξη της Κύπρου στο ΝΑΤΟ παραμένουν ελάχιστες χωρίς συνολική λύση στο Κυπριακό. Αναφορά γίνεται και στις πολιτικές εξελίξεις στο Κυπριακό, με υπαινιγμούς περί «συγκρατημένης αισιοδοξίας», χωρίς ωστόσο να διατυπώνεται πρόβλεψη άμεσης προόδου.

Το δημοσίευμα καταλήγει ότι η Λευκωσία δοκιμάζει μια «υπολογισμένη» νέα στρατηγική, ευθυγραμμίζοντας –κατά την οπτική του μέσου– τις φιλοδοξίες της στον τομέα της ασφάλειας με ευρωπαϊκές προτεραιότητες που ενδιαφέρουν την Άγκυρα. Ωστόσο, σημειώνει ότι το αποτέλεσμα παραμένει αβέβαιο, λόγω του ρόλου της Τουρκίας, του άλυτου Κυπριακού και των ευρύτερων γεωπολιτικών ανακατατάξεων.

Λίγες ημέρες πριν τις κρίσιμες ‘εκλογές’ της 19ης Οκτωβρίου στα κατεχόμενα, ο ηγέτης του τουρκικού Κόμματος Νϊκης, Ουμίτ Οζντάγ, ανάβει φωτιές δηλώνοντας ότι μια πιθανή συμφωνία με την ελληνοκυπριακή πλευρά θα μπορούσε να οδηγήσει σε «παλαιστινοποίηση της Κύπρου».

«Η παλαιστινοποίηση σημαίνει να αφαιρείται η πατρίδα από τα χέρια ενός έθνους. Αυτός είναι ο κίνδυνος που αντιμετωπίζουν οι Τουρκοκύπριοι αν γίνει λάθος βήμα», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Οζντάγ, σε συνέντευξή του στο Oda TV.

Ο Τούρκος πολιτικός, υπέρμαχος της λύσης των ‘δύο κρατών’, υποστήριξε ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα των Τουρκοκυπρίων είναι «η αβεβαιότητα»:

«Έχουν ένα κράτος, αλλά δεν ξέρουν αν θα καταρρεύσει. Έχουν ένα σπίτι, αλλά δεν ξέρουν αν τους ανήκει. Πώς να νιώσουν ασφάλεια έτσι;»

Ο Οζντάγ υποστήριξε ότι μια πιθανή συμφωνία με τους Ελληνοκύπριους, σε μια περίοδο που –όπως είπε– η ελληνοκυπριακή πλευρά ενισχύει τις σχέσεις της με την Ελλάδα και το “επιθετικό Ισραήλ”, θα έθετε σε κίνδυνο το μέλλον του ψευδοκράτους.

Η δήλωσή του προκάλεσε αντιδράσεις αλλά και χειροκροτήματα στην Άγκυρα, λίγες μέρες πριν τη μεγάλη μάχη ανάμεσα στον νυν Τ/Κ ηγέτηΕρσίν Τατάρ, υπέρμαχο της λύσης των ΄δύο κρατών΄, και τον Τουφάν Ερχιουρμάν, που επιμένει στη λύση της ομοσπονδίας.