Η κλιμάκωση στο Ιράν –με εσωτερική αναταραχή, σκληρή καταστολή και παράλληλη αύξηση της εξωτερικής πίεσης– δεν αντιμετωπίζεται στον τουρκικό δημόσιο λόγο ως «ξένη» κρίση. Αντιθέτως, αναλύσεις σε τουρκικά ΜΜΕ τη διαβάζουν ως πολλαπλασιαστή κινδύνου για την Τουρκία: από την ασφάλεια της μεθορίου μέχρι την οικονομία και τις περιφερειακές ισορροπίες.
1) Ανατολικά σύνορα: Ο κίνδυνος «μετάδοσης» και οι ένοπλες ομάδες
Η πρώτη και πιο άμεση επίπτωση για την Άγκυρα είναι η αστάθεια δίπλα στη μεθόριο. Η ανάλυση του Χαμπέρ Γκλομπάλ συνδέει τα σενάρια κλιμάκωσης/επιχείρησης κατά του Ιράν με κίνδυνο αποσταθεροποίησης που θα ανοίξει πεδίο δράσης σε ένοπλες οργανώσεις κοντά στην τουρκοϊρανική γραμμή, ενώ τονίζει και τον φόβο ενός μεγάλου κύματος μετακινήσεων πληθυσμών αν η κατάσταση επιδεινωθεί.
2) Προσφυγικό/μεταναστευτικό: «Πίεση» στην Τουρκία αν η κρίση βαθύνει
Στο ίδιο πλαίσιο, προβάλλεται το σενάριο ότι μια σοβαρή επιδείνωση ή κατάρρευση στο Ιράν μπορεί να οδηγήσει σε ισχυρή μεταναστευτική πίεση προς την Τουρκία, με άμεσες κοινωνικές, οικονομικές και διοικητικές συνέπειες (διαχείριση συνόρων, δομές, εσωτερική πολιτική τριβή).
3) Ενέργεια: Ορμούζ, τιμές και τουρκική οικονομία
Ένα δεύτερο πεδίο άμεσης επίδρασης είναι η ενέργεια. Η συζήτηση γύρω από κλείσιμο/περιορισμούς στα Στενά του Ορμούζ –ή γενικότερα μια πολεμική κλιμάκωση στον Κόλπο– μεταφράζεται σε κίνδυνο ανατιμήσεων και αβεβαιότητας στις ροές, κάτι που αγγίζει την Τουρκία τόσο μέσω κόστους εισαγωγών όσο και μέσω γενικότερης οικονομικής αστάθειας.
4) Εμπορικοί διάδρομοι και εφοδιαστικές αλυσίδες: Πλήγμα σε «κόμβους» της περιοχής
Σύμφωνα με το Χαμπέρ Γκλομπάλ, μια επιχείρηση/σύγκρουση δεν θα έχει μόνο στρατιωτικό αποτύπωμα, αλλά μπορεί να πλήξει ενεργειακούς και εμπορικούς διαδρόμους που διατρέχουν την περιοχή (μέχρι και τη σύνδεση Ασίας–Ευρώπης), με συνέπειες σε ροές εμπορίου και κόστος μεταφορών. Για μια χώρα που θέλει να λειτουργεί ως περιφερειακός κόμβος, η αποσταθεροποίηση αυτών των διαδρομών είναι καθαρό ρίσκο.
5) «Αναβάθμιση» της Τουρκίας αλλά και περισσότερες πιέσεις: Το παράδοξο της ισχύος
Η γνωστή ιστοσελίδα Γετκίν Ρεπόρτ (άρθρο του Μεχμέτ Ογιάτζου) θέτει το ζήτημα πιο στρατηγικά: Αν το Ιράν αποδυναμωθεί ή εγκλωβιστεί σε εσωτερική κρίση, αλλάζουν οι ισορροπίες και η Τουρκία μπορεί να βρεθεί πιο κεντρική στη γεωπολιτική εξίσωση. Όμως αυτή η «κεντρικότητα» συνεπάγεται και αυξημένες πιέσεις/ανταγωνισμούς, καθώς άλλοι δρώντες θα επιχειρήσουν να αναδιατάξουν τη σκακιέρα μετά από πιθανή μετατόπιση ισχύος στην περιοχή.
6) Το «μεγάλο» σενάριο: Τι σημαίνει για την Τουρκία ένα αδύναμο ή ένα «νέο» Ιράν
Στην ανάλυση του πρώην Τούρκου στρατιωτικού Γκιουρσέλ Τοκμακόγλου (Ιντιπέντεντ Τουρκτσέ) η κρίση στο Ιράν εντάσσεται σε ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο: η Τουρκία εμφανίζεται ως κρίσιμος «μεντεσές» Ευρώπης–Ασίας, ενώ το Ιράν ως κομβικός παίκτης στον Κόλπο. Από εκεί προκύπτει μια διπλή ανάγνωση για την Άγκυρα:
-βραχυπρόθεσμα η αδυναμία του Ιράν μπορεί να ανοίξει χώρο κινήσεων σε περιφερειακά μέτωπα,
-μακροπρόθεσμα όμως το «χάος» (διάλυση/εθνοτικές συγκρούσεις) είναι το χειρότερο σενάριο για την Τουρκία (ασφάλεια, μετανάστευση, ενέργεια, εμπόριο).
Και οι τρεις πηγές, από διαφορετική γωνία, καταλήγουν στο ίδιο σημείο: Ό,τι συμβεί στην Τεχεράνη δύσκολα θα μείνει στην Τεχεράνη. Η Τουρκία επηρεάζεται άμεσα σε τέσσερα μέτωπα: σύνορα/ασφάλεια, προσφυγικό, ενέργεια, εμπορικούς διαδρόμους — και ταυτόχρονα σε ένα πέμπτο, πιο «σιωπηλό» επίπεδο: την αναδιάταξη ισχύος που μπορεί να την καταστήσει πιο κεντρική, αλλά και πιο εκτεθειμένη.
