Νέο συνταγματικό σήμα εκπέμπει το MHP, με τον Φετί Γιλντίζ να ανακοινώνει το προσχέδιο αλλαγών. Για τον αρθρογράφο Μεχμέτ Τεζκάν (HalkTV), το μήνυμα είναι σαφές: το 2026 προορίζεται ως έτος συνταγματικής αναθεώρησης από τη Λαϊκή Συμμαχία AKP–MHP.

Στο παρασκήνιο, η επαναφορά της ατζέντας λειτουργεί και ως προληπτική κίνηση απέναντι στον κίνδυνο «παγώματος» της διαδικασίας «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία», λόγω του αδιεξόδου στη Συρία μεταξύ Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) και Δαμασκού.

Τι αλλάζει και τι «κλειδώνει»

Το προσχέδιο διατηρεί το προεδρικό σύστημα και το θεσμοθετεί ρητά σε νέο Σύνταγμα, προβλέπει εκλογή προέδρου με δύο αντιπροέδρους, δίνει συνταγματικό στάτους στο υπουργικό συμβούλιο και εισάγει κατάθεση κυβερνητικού προγράμματος στη Βουλή.

Με άλλα λόγια, το σημερινό de facto μοντέλο γίνεται de jure.

Το «κλειδί»: Δύο αντιπρόεδροι, δύο ταυτότητες

Εδώ βρίσκεται η ουσία. Η πρόβλεψη για δύο αντιπροέδρους αναβιώνει ευθέως παλαιότερη εισήγηση του ηγέτη του MHP Ντεβλέτ Μπαχτσελί: ένας Κούρδος και ένας Αλεβίτης.

Το κείμενο δεν γράφει ρητά εθνοτικά ή θρησκευτικά κριτήρια. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, στην πράξη ανοίγει τον δρόμο για μια πολιτική φόρμουλα ισορροπιών:

Τούρκος σουνίτης πρόεδρος με Κούρδο και Αλεβίτη αντιπρόεδρο.

Ένα σχήμα που επιχειρεί να στείλει μήνυμα ενσωμάτωσης προς κρίσιμα κοινωνικά ακροατήρια, χωρίς να το ονοματίζει.

Συμβολισμός ή λύση;

Οι επικριτές είναι αιχμηροί: ακόμη κι αν το δίδυμο Κούρδος–Αλεβίτης αντιπρόεδρος έχει ισχυρό συμβολικό βάρος, δεν αγγίζει τον πυρήνα του προβλήματος διακυβέρνησης.

Το βασικό αγκάθι παραμένει, λένε: ο πρόεδρος είναι και αρχηγός κόμματος, άρα συγκεντρώνει εκτελεστική εξουσία και έλεγχο της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Η Βουλή αποδυναμώνεται και ο έλεγχος περιορίζεται,  όσο «πολύχρωμο» κι αν είναι το σχήμα των αντιπροέδρων.

Η εκτίμηση είναι ότι το MHP δεν αλλάζει σύστημα, το σφραγίζει. Και βάζει στο τραπέζι ένα κουρδο-αλεβίτικο μήνυμα ισορροπίας μέσω των δύο αντιπροέδρων. Για τους επικριτές, όμως, πρόκειται περισσότερο για πολιτικό συμβολισμό παρά για ουσιαστική θεσμική θεραπεία. 

Σενάρια σκληρής εσωτερικής σύγκρουσης εξουσίας στο κυβερνώνAKP φέρνει στο προσκήνιο η εφημερίδ Σοζτζού, συνδέοντας τις αιφνίδιες και εκτεταμένες επιχειρήσεις κατά των ναρκωτικών με πολιτικό παρασκήνιο και όχι μόνο με την πάταξη της εγκληματικότητας.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η επιχείρηση που φέρεται να αγγίζει τον τηλεοπτικό σταθμό Χαμπερτούρκι εντάσσεται σε έναν ευρύτερο πόλεμο ισχύος στο εσωτερικό της κυβέρνησης. Στην Άγκυρα συζητείται έντονα ότι στο επόμενο διάστημα ενδέχεται να βρεθεί στο στόχαστρο βαρύ όνομα του κυβερνώντος κόμματος.

Η Σοζτζού μεταφέρει επίσης ισχυρισμούς περί στοχοποίησης του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάνκαι του πρώην υπουργού Εσωτερικών Σουλεϊμάν Σοϊλού, με φήμες που φτάνουν μέχρι και το ενδεχόμενο απομάκρυνσης του Φιντάν από τη θέση του.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον δημοσιογράφο Μεχμέτ Ακίφ Ερσόι, με την εφημερίδα να υποστηρίζει ότι η επιχείρηση σε βάρος του είχε «παγώσει» για δύο μήνες, καθώς στελέχη του AKP επιχειρούσαν να τη μπλοκάρουν. Το μήνυμα, κατά το δημοσίευμα, δεν αφορούσε μόνο τον ίδιο, αλλά απευθυνόταν ευθέως στον Χακάν Φιντάν, με τον οποίο φέρεται να διατηρεί στενή σχέση.

Δύο είναι τα βασικά σενάρια που, σύμφωνα με τη Σοζτζού, εξηγούν γιατί ο Φιντάν βρίσκεται στο επίκεντρο: αφενός θεωρείται ισχυρός παίκτης σε μια πιθανή «μετά-Ερντογάν» εποχή και αφετέρου οι δηλώσεις του για το μαχητικό KAAN, όταν είχε παραδεχθεί καθυστερήσεις στην παραγωγή λόγω της μη προμήθειας κινητήρων από τις ΗΠΑ.

Στο ίδιο κλίμα, ο αξιωματούχος του AKP Σαμιλ Ταϊγιάρ, αποκάλυψε ότι υπάρχει ακόμη ένα γνωστό πρόσωπο, με βαρύτερες –όπως είπε– καταγγελίες από τον Ερσόι, χωρίς όμως να έχει κινηθεί καμία νομική διαδικασία. Πρόκειται, σύμφωνα με τον ίδιο, για τηλεοπτικό σχολιαστή με νομικό υπόβαθρο και πολιτικές διασυνδέσεις, γύρω από τον οποίο φέρεται να στήνονται έντονα παρασκηνιακά λόμπι.

Η Σοζτζού συνοψίζει το κλίμα με τίτλο-καρφί:

«Οι διάσημοι κομπάρσοι στη σύγκρουση εξουσίας μέσα στην κυβέρνηση».

Σκηνές ακραίας έντασης εκτυλίχθηκαν στην τουρκική εθνοσυνέλευση με τον καβγά μεταξύ βουλευτών να μετατρέπεται σε κανονική συμπλοκή την τελευταία ημέρα της συζήτησης του προϋπολογισμού για το 2026.

Η σπίθα άναψε μετά την τελευταία ομιλία του κοινοβουλευτικού εκπροσώπου του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος  Γκιοκχάν Γκιουνάιντιν. Με το επιχείρημα της «προσβολής», τον λόγο ζήτησαν ο βουλευτής Προύσας του Κόμματος Δικαιοσύνης και ΑνάπτυξηςΜουσταφά Βαράνκ και ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του AKP Μουχαμέτ Εμίν Ακμπάσογλου.

Η λεκτική σύγκρουση ξέφυγε γρήγορα από κάθε έλεγχο. Βουλευτές AKP και CHP ήρθαν πρόσωπο με πρόσωπο, οι φωνές μετατράπηκαν σε σπρωξίματα και μέσα σε λίγα λεπτά η Ολομέλεια θύμιζε πεδίο μάχης. Ο πρόεδρος της Βουλής Νουμάν Κουρτουλμούς διέκοψε εσπευσμένα τη συνεδρίαση.

Ούτε η διακοπή όμως έβαλε τέλος στο χάος. Κατά τη διάρκεια της παύσης, οι συμπλοκές συνεχίστηκαν, με γροθιές να ανταλλάσσονται, γλάστρες και μικρόφωνα να πέφτουν στο έδαφος και εικόνες πρωτοφανούς έντασης να κάνουν τον γύρο της Άγκυρας.

Λίγο αργότερα, η συνεδρίαση επανεκκίνησε μόνο για να ολοκληρωθεί τυπικά η ψηφοφορία των προϋπολογισμών, με το πολιτικό κλίμα ωστόσο να παραμένει εκρηκτικό και τη σκιά των επεισοδίων να βαραίνει το φινάλε των εργασιών της Εθνοσυνέλευσης.

Νέο περιστατικό με μη επανδρωμένο αεροσκάφος drone σημειώθηκε μέσα σε μία εβδομάδα στην Τουρκία, αυτή τη φορά στο Ίζμιτ (Νίκαια), αναζωπυρώνοντας τη δημόσια και πολιτική συζήτηση για την ασφάλεια της χώρας και τη λειτουργία της αεράμυνας.

Το νέο συμβάν έρχεται λίγες ημέρες μετά την κατάρριψη drone κοντά στο Τσανκιρί, που είχε προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις από την αντιπολίτευση και έντονη κριτική για το αν και πώς ενεργοποιήθηκαν τα αμυντικά συστήματα.

Η απάντηση από στρατιωτικούς και αμυντικούς κύκλους, όπως προβάλλεται και στο πρωτοσέλιδο της φιλοκυβερνητικής εφημερίδας Τουρκίγε, είναι σαφής:

«Kάθε χώρα του ΝΑΤΟ θα έκανε το ίδιο».

«Dοκιμάζουν τα όριά μας»

Σύμφωνα με την εφημερίδα, τα περιστατικά με τα drone εντάσσονται σε μια εικόνα «δοκιμής των ορίων» και όχι σε αποτυχία της αεράμυνας. Όπως υποστηρίζεται, τα συστήματα λειτούργησαν κανονικά, με ενεργοποίηση ραντάρ, ηλεκτροοπτικών μέσων, συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου, καθώς και εναέριας επιτήρησης από μαχητικά και AWACS.

«Τα συστήματα λειτούργησαν άψογα»

Κατηγορηματικός εμφανίζεται και ο αμυντικός αναλυτής  Τουράν Ογούζ, ο οποίος απορρίπτει τους ισχυρισμούς περί «κενού ασφάλειας».

Όπως δηλώνει, στο περιστατικό του Τσανκιρί –που άνοιξε τον κύκλο της αντιπαράθεσης– το drone εντοπίστηκε εγκαίρως, τέθηκε υπό συνεχή παρακολούθηση και εξουδετερώθηκε με τον πιο ασφαλή τρόπο.

«Δεν υπήρξε ανεξέλεγκτη πορεία ούτε αιφνιδιασμός. Επιλέχθηκε συνειδητά μέθοδος παρακολούθησης και κατάρριψης», τονίζει.

Ο Ογούζ σημειώνει ότι απογειώθηκαν δύο F-16 για οπτική ταυτοποίηση, ώστε να υπάρχει απόλυτη βεβαιότητα για τον στόχο. «Δεν αρκεστήκαμε μόνο σε ραντάρ ή ηλεκτρονικά ίχνη. Χρησιμοποιήθηκαν όλα τα διαθέσιμα μέσα», αναφέρει.

Γιατί όχι S-400

Στο επίκεντρο της πολιτικής κριτικής βρέθηκε και το ερώτημα γιατί δεν ενεργοποιήθηκαν οι S-400. Η απάντηση του Ογούζ είναι κοφτή:

Οι S-400 δεν είναι φτιαγμένοι για μικρού μεγέθους στόχους όπως τα drone.

«Οι S-400 έχουν ως πρώτη αποστολή τους βαλλιστικούς πυραύλους και τις μεγάλες στρατηγικές απειλές. Αυτός είναι ο λόγος ύπαρξης της πολυεπίπεδης αεράμυνας», υπογραμμίζει, προσθέτοντας ότι όλες οι χώρες του ΝΑΤΟ σε αντίστοιχα περιστατικά σηκώνουν μαχητικά αεροσκάφη.

«Όλοι σηκώνουν αεροπλάνα. Μόνο στην Τουρκία παρουσιάζεται ως πρόβλημα», λέει χαρακτηριστικά.

Η συζήτηση συνεχίζεται

Παρά τις διαβεβαιώσεις, η πτώση δεύτερου drone μέσα σε λίγες ημέρες, αυτή τη φορά στο Ίζμιτ, κρατά τη συζήτηση ανοιχτή και μετατρέπει το θέμα σε μείζον ζήτημα ασφάλειας και πολιτικής αντιπαράθεσης.

Για την εφημερίδα Τουρκίγε, πάντως, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο:Δεν πρόκειται για αδυναμία, αλλά για εφαρμογή των κανόνων εμπλοκής που ισχύουν σε ολόκληρο το ΝΑΤΟ.