Νέα κινητικότητα βλέπει ο τουρκικός Τύπος  γύρω από την τουρκική αντιαεροπορική άμυνα, με τη Γαλλία να εμφανίζεται πλέον πιο ανοιχτή στην πιθανή πώληση του γαλλοϊταλικού συστήματος SAMP/T στην Τουρκία, μετά από χρόνια πολιτικών ενστάσεων.

Σύμφωνα με τη Μιλλιέτ, η οποία επικαλείται διεθνές πρακτορείο, το Παρίσι φαίνεται να αλλάζει στάση απέναντι σε ένα πρόγραμμα που για χρόνια είχε «παγώσει» λόγω των εντάσεων στις σχέσεις Γαλλίας–Τουρκίας για τη Συρία, τη Λιβύη και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η αλλαγή αυτή φέρεται να προέκυψε μετά τις συνομιλίες του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν με την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι στη σύνοδο της 25ης Ιουνίου, ενόψει και της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία.

Πηγή που γνωρίζει τις συνομιλίες φέρεται να δήλωσε ότι «παλαιότερα υπήρχε σαφής απροθυμία, ενώ τώρα υπάρχει ένα άνοιγμα». Σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, αν και εξακολουθούν να υπάρχουν επιφυλάξεις, το Παρίσι φαίνεται να βάζει σε δεύτερη μοίρα μέρος των πολιτικών αντιρρήσεων που εμπόδιζαν μέχρι σήμερα την πρόοδο.

Η Μιλλιέτ γράφει επίσης ότι το θέμα συζητήθηκε και στην τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν στις 3 Ιουλίου ο Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν και η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι.

Το SAMP/T, που αναπτύσσεται από τη γαλλοϊταλική κοινοπραξία Eurosam, θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα ευρωπαϊκά συστήματα αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας. Η Άγκυρα το εξετάζει στο πλαίσιο της προσπάθειάς της να ενισχύσει την πολυεπίπεδη αεράμυνά της, μαζί με άλλες επιλογές όπως τα αμερικανικά Patriot.

Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ είχε δηλώσει τον Ιούνιο ότι η Τουρκία αξιολογεί διαφορετικές επιλογές, μεταξύ των οποίων τα Patriot και τα SAMP/T, υπογραμμίζοντας ότι η Άγκυρα ενδιαφέρεται για συνεργασίες που θα περιλαμβάνουν μεταφορά τεχνολογίας και κοινή παραγωγή.

Η Τουρκία, η Γαλλία και η Ιταλία είχαν ξεκινήσει από το 2017-2018 συνομιλίες για πιθανή συνεργασία σε σύστημα αεράμυνας μεγάλου βεληνεκούς, με προοπτική κοινής ανάπτυξης και παραγωγής. Όμως οι πολιτικές κρίσεις μεταξύ Άγκυρας και Παρισιού οδήγησαν το πρόγραμμα σχεδόν σε ακινησία.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η πολιτική ανάγνωση που κάνει ο τουρκικός Τύπος. Η Μιλλιέτ, συνδέοντας το θέμα με τις πρόσφατες εξελίξεις στις ΗΠΑ, υποστηρίζει ότι το ελληνικό λόμπι εμφανίζεται πλέον λιγότερο αποτελεσματικό στο να εμποδίζει αμυντικές κινήσεις υπέρ της Τουρκίας.

Η εφημερίδα επικαλείται δημοσίευμα της «Καθημερινής», σύμφωνα με το οποίο η απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ να προχωρήσει σε νέες αμυντικές πωλήσεις προς την Τουρκία έχει προκαλέσει ρωγμές στη συνοχή του ελληνικού λόμπι στο Κογκρέσο. Στο τουρκικό αφήγημα, η νέα αυτή εικόνα παρουσιάζεται ως ένδειξη ότι η Άγκυρα αποκτά ξανά περιθώρια κινήσεων στην Ουάσιγκτον και στην ευρωπαϊκή αμυντική αγορά.

Το θέμα αναμένεται να βρεθεί και στην ατζέντα της συνάντησης Ερντογάν–Μακρόν στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ, όπου οι δύο πλευρές θα συζητήσουν διμερή ζητήματα, αμυντική συνεργασία και τις περιφερειακές ισορροπίες.

Συναγερμός σήμανε στη Δαμασκό, λίγες μόλις ώρες πριν ο Εμανουέλ Μακρόν φτάσει στην Άγκυρα για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ.

Σύμφωνα με το CNN Türk, έκρηξη σημειώθηκε κοντά στο ξενοδοχείο όπου διέμενε ο Γάλλος πρόεδρος κατά την επίσημη επίσκεψή του στη συριακή πρωτεύουσα, προκαλώντας έντονη κινητοποίηση των δυνάμεων ασφαλείας.

Η έκρηξη σημειώθηκε την ώρα που η επίσκεψη Μακρόν στη Δαμασκό βρισκόταν στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος, καθώς πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη μεγάλου δυτικού ηγέτη στη Συρία μετά τη λεγόμενη «συριακή επανάσταση» και την ανάληψη της εξουσίας από τη νέα ηγεσία της χώρας.

Ο Γάλλος πρόεδρος βρέθηκε στη Δαμασκό λίγο πριν μεταβεί στην Άγκυρα, όπου αναμένεται να συμμετάσχει στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, σε ένα διπλωματικό σκηνικό υψηλής έντασης, με τη Συρία, τη Γάζα, την Ουκρανία και τις σχέσεις Δύσης–Τουρκίας στην κορυφή της ατζέντας.

Κατά την επίσκεψή του, ο Μακρόν συναντήθηκε με τον Σύρο πρόεδρο Αχμέντ αλ-Σάρα, με τον οποίο συζήτησε τη μεταβατική πολιτική διαδικασία, την ανοικοδόμηση της Συρίας και την ανάπτυξη των οικονομικών σχέσεων Παρισιού–Δαμασκού.

Πριν από τη συνάντηση, ο Γάλλος πρόεδρος είχε στείλει μήνυμα υπέρ μιας «κυρίαρχης, ενωμένης και πλουραλιστικής Συρίας», επιδιώκοντας να σηματοδοτήσει την επιστροφή της Δαμασκού στο τραπέζι της δυτικής διπλωματίας.

Μετά τις επίσημες επαφές του, ο Μακρόν επισκέφθηκε την Παλιά Πόλη της Δαμασκού και το Τέμενος των Ομεϋαδών μαζί με τον Αχμέντ αλ-Σάρα.

Η έκρηξη, ωστόσο, ήρθε να σκιάσει την επίσκεψη και να υπενθυμίσει ότι η Συρία παραμένει εύθραυστη, ακόμη και την ώρα που η νέα ηγεσία της επιχειρεί να ανοίξει ξανά διαύλους με τη Δύση.

Το βλέμμα πλέον στρέφεται στην Άγκυρα, όπου ο Μακρόν αναμένεται να φτάσει μέσα στις επόμενες ώρες για τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, σε μια πρωτεύουσα που βρίσκεται ήδη σε κατάσταση συναγερμού λόγω της παρουσίας δεκάδων ηγετών.

Η αντίστροφη μέτρηση για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα έχει αρχίσει και η τουρκική πρωτεύουσα ετοιμάζεται να βρεθεί στο επίκεντρο της παγκόσμιας διπλωματίας.

Στην Τουρκία το ερώτημα τίθεται με χαρακτηριστικό τρόπο: «Τι φέρνει στη βαλίτσα του κάθε ηγέτης;». Δηλαδή, με ποιες απαιτήσεις, ποιες προσδοκίες και ποια παζάρια καταφθάνουν στην Άγκυρα οι ηγέτες των 32 κρατών-μελών της Συμμαχίας.

Σύμφωνα με την ανάλυση του CNN Türk, η Σύνοδος δεν θα είναι απλώς μια τυπική νατοϊκή συνάντηση. Θα είναι ένα μεγάλο τραπέζι διαπραγμάτευσης, με φόντο τον πόλεμο στην Ουκρανία, την απειλή της Ρωσίας, την άνοδο της Κίνας, την ένταση με το Ιράν και τη νέα εποχή των πολέμων με drones, ρομπότ και τεχνητή νοημοσύνη.

Στην κορυφή της ατζέντας βρίσκεται, φυσικά, η Τουρκία ως οικοδέσποινα. Όμως τα περισσότερα βλέμματα στρέφονται στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς η Ουάσιγκτον έρχεται στην Άγκυρα με ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς τους συμμάχους: βάλτε βαθύτερα το χέρι στην τσέπη.

Οι ΗΠΑ πιέζουν για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5%, ζητώντας από τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο στο κόστος της κοινής άμυνας. Με άλλα λόγια, η Ουάσιγκτον λέει στους Ευρωπαίους ότι δεν μπορεί να σηκώνει μόνη της το βάρος των διεθνών κρίσεων.

Η αμερικανική πλευρά θεωρεί ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι δεν στήριξαν όσο θα έπρεπε την Ουάσιγκτον σε κρίσιμα μέτωπα, όπως το Ιράν και η Κίνα. Γι’ αυτό και το ζήτημα του «επιμερισμού του κόστους» αναμένεται να είναι ένα από τα πιο καυτά θέματα της Συνόδου.

Δεν συμφωνούν, όμως, όλοι. Η Ισπανία, για παράδειγμα, εμφανίζεται να έχει ενστάσεις για τον στόχο του 5%, ενώ άλλες χώρες δείχνουν πιο πρόθυμες να κινηθούν προς αυτή την κατεύθυνση.

Ανάμεσα σε αυτές βρίσκεται και η Γερμανία. Το Βερολίνο, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, εμφανίζεται πλέον πιο δεκτικό στην αύξηση των αμυντικών δαπανών, κυρίως λόγω της ρωσικής απειλής μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Στην τουρκική ανάλυση υπογραμμίζεται ότι η Γερμανία διαθέτει οικονομική ισχύ, βιομηχανική βάση και κεντρικό ρόλο στην ευρωπαϊκή εφοδιαστική αλυσίδα, αλλά όχι αντίστοιχη στρατιωτική ισχύ. Γι’ αυτό και, μαζί με την Πολωνία, φαίνεται να στηρίζει τη σταδιακή επίτευξη του στόχου του 5%.

Η Άγκυρα διαβάζει τη Σύνοδο ως πέρασμα στο λεγόμενο «ΝΑΤΟ 3.0». Το πρώτο ΝΑΤΟ ήταν η Συμμαχία του Ψυχρού Πολέμου. Το δεύτερο ΝΑΤΟ διαμορφώθηκε μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Τώρα, σύμφωνα με το CNN Türk, η Συμμαχία μπαίνει σε μια τρίτη φάση, όπου οι απειλές δεν είναι μόνο στρατιωτικές, αλλά και τεχνολογικές.

Ρωσία, Κίνα, Ιράν, drones, τεχνητή νοημοσύνη, ρομποτικά συστήματα και νέες μορφές πολέμου μπαίνουν πλέον στην ίδια εξίσωση. Ο πόλεμος στην Ουκρανία θεωρείται το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας εποχής, καθώς τα μη επανδρωμένα και ρομποτικά συστήματα έχουν αλλάξει τα δεδομένα στο πεδίο.

Ξεχωριστή θέση έχει και το Ηνωμένο Βασίλειο. Το Λονδίνο, αν και εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά το Brexit, παραμένει μία από τις ισχυρότερες δυνάμεις του ΝΑΤΟ και μία από τις τρεις πυρηνικές χώρες της Συμμαχίας, μαζί με τις ΗΠΑ και τη Γαλλία.

Για την Τουρκία, η Βρετανία έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι δύο χώρες μοιράζονται έναν κοινό προβληματισμό: να μην αποκλείονται από τα ευρωπαϊκά αμυντικά σχέδια τα κράτη που δεν είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά έχουν κρίσιμο ρόλο στο ΝΑΤΟ.

Εδώ μπαίνει και το τουρκικό παράπονο απέναντι στην ΕΕ. Η Άγκυρα θεωρεί ότι λόγω της στάσης της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας έχει βρεθεί πολλές φορές εκτός ευρωπαϊκών αμυντικών σχεδιασμών. Ωστόσο, η τουρκική ανάλυση εκτιμά ότι στο νέο περιβάλλον ασφαλείας η Ευρώπη ίσως αναγκαστεί να δει πιο θετικά τη συμμετοχή της Τουρκίας.

Στην Άγκυρα αναμένεται και ο Εμανουέλ Μακρόν, ο πρόεδρος που είχε προκαλέσει θύελλα όταν είχε δηλώσει ότι το ΝΑΤΟ είναι «εγκεφαλικά νεκρό». Η Γαλλία έρχεται στη Σύνοδο ως πυρηνική δύναμη, αλλά και ως χώρα που επιμένει στην ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία.

Την ίδια ώρα, όμως, το CNN Türk υπενθυμίζει ότι η Γαλλία έχει δεχθεί σοβαρά πλήγματα στην Αφρική, όπου αναγκάστηκε να αποσυρθεί από περιοχές στις οποίες διατηρούσε παραδοσιακά ισχυρή παρουσία.

Η Σύνοδος της Άγκυρας, λοιπόν, δεν είναι απλώς μια διπλωματική βιτρίνα. Είναι ένα μεγάλο παζάρι ισχύος. Οι ΗΠΑ ζητούν χρήμα και στήριξη. Η Ευρώπη ψάχνει άμυνα απέναντι στη Ρωσία. Η Γαλλία θέλει ευρωπαϊκή αυτονομία. Η Βρετανία κρατά ρόλο πυρηνικής δύναμης. Και η Τουρκία επιχειρεί να εμφανιστεί ως αναντικατάστατος παίκτης στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας.

Το μήνυμα της Άγκυρας είναι σαφές: στο ΝΑΤΟ της νέας εποχής, χωρίς την Τουρκία οι λογαριασμοί δεν βγαίνουν.

Η τουρκική ανάλυση βλέπει την επίσκεψη Τραμπ όχι ως εθιμοτυπική παρουσία στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, αλλά ως πιθανό σημείο καμπής για τις σχέσεις Τουρκίας-ΗΠΑ και τη θέση της Άγκυρας στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας

Το πιο ρεαλιστικό σενάριο που διαμορφώνεται στην Άγκυρα για τη συνάντηση Τραμπ-Ερντογάν δεν είναι μια θεαματική άμεση επιστροφή της Τουρκίας στα F-35, αλλά ένα πακέτο σταδιακών κινήσεων στα μεγάλα αμυντικά και γεωπολιτικά μέτωπα.

Σύμφωνα με την τουρκική ανάλυση, η συνάντηση των δύο ηγετών μπορεί να ανοίξει ένα χρονοδιάγραμμα για την άρση ή την αποδυνάμωση των κυρώσεων CAATSA, να επιταχύνει τον εκσυγχρονισμό των F-16, να διατηρήσει την πολιτική στήριξη της Ουάσιγκτον για τους αμερικανικούς κινητήρες του τουρκικού μαχητικού KAAN και να οδηγήσει στη δημιουργία ενός τεχνικού και νομικού μηχανισμού για τον φάκελο των F-35.

Με άλλα λόγια, η Άγκυρα δεν περιμένει απαραίτητα από τον Τραμπ να φέρει ένα «δώρο» με άμεσες παραδόσεις αεροσκαφών. Περιμένει όμως να ανοίξει ξανά η κλειδωμένη πόρτα της αμυντικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ.

Η τουρκική πρωτεύουσα μπαίνει στο επίκεντρο μιας πυκνής διπλωματικής κινητικότητας, καθώς φιλοξενεί ταυτόχρονα τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ και την επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Πρόκειται για την πρώτη διμερή επίσκεψη Αμερικανού προέδρου στην Άγκυρα έπειτα από 17 χρόνια, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερο πολιτικό και συμβολικό βάρος στη συνάντηση με τον Ταγίπ Ερντογάν.

Στο τραπέζι των δύο ηγετών δεν θα βρίσκεται μόνο η Σύνοδος του ΝΑΤΟ. Πίσω από τη φωτογραφία Τραμπ-Ερντογάν υπάρχουν, σύμφωνα με την τουρκική πλευρά, πολλαπλά και σύνθετα ζητήματα: οι κυρώσεις CAATSA, η κρίση των S-400, ο φάκελος των F-35, ο εκσυγχρονισμός των F-16, οι κινητήρες για το KAAN, η στάση του αμερικανικού Κογκρέσου απέναντι στην Τουρκία, η Ουκρανία, η Συρία, αλλά και η νέα αμυντική αρχιτεκτονική του ΝΑΤΟ.

Η Άγκυρα διαβάζει την παρουσία Τραμπ όχι απλώς ως συμμετοχή σε μια σύνοδο κορυφής, αλλά ως ένδειξη ότι η Ουάσιγκτον αναγνωρίζει εκ νέου τη σημασία της Τουρκίας ως περιφερειακής δύναμης με στρατιωτική ισχύ.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν είχε δηλώσει στο CNN Türk ότι η συμμετοχή του Τραμπ στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ πραγματοποιείται κατόπιν πρόσκλησης του Ταγίπ Ερντογάν. Η φράση αυτή αξιολογείται στην Άγκυρα ως ιδιαίτερα σημαντική, καθώς ο Τραμπ έχει κατά καιρούς ασκήσει έντονη κριτική στο ΝΑΤΟ και στους συμμάχους που, κατά την άποψή του, δεν αναλαμβάνουν επαρκές μερίδιο στις αμυντικές δαπάνες.

Παρά ταύτα, η απόφασή του να μεταβεί στην Άγκυρα ερμηνεύεται από την τουρκική πλευρά με δύο τρόπους. Πρώτον, ότι ο Τραμπ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην προσωπική διπλωματία με τον Ερντογάν. Δεύτερον, ότι η Ουάσιγκτον δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζει την Τουρκία μόνο ως «προβληματικό σύμμαχο», αλλά ως κρίσιμο παράγοντα στη Μαύρη Θάλασσα, τη Συρία, το Ιράκ, την Ανατολική Μεσόγειο, τον Καύκασο και τη Μέση Ανατολή.

Το μεγαλύτερο θεσμικό εμπόδιο στις σχέσεις Τουρκίας-ΗΠΑ παραμένουν οι κυρώσεις CAATSA. Οι κυρώσεις αυτές επιβλήθηκαν μετά την αγορά του ρωσικού συστήματος S-400 από την Τουρκία και οδήγησαν στον αποκλεισμό της Άγκυρας από το πρόγραμμα των F-35, καθώς και σε περιορισμούς στην τουρκική αμυντική βιομηχανία.

Η Τουρκία θέλει να κλείσει αυτός ο φάκελος. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται στην τουρκική ανάλυση, η πολιτική βούληση του Τραμπ δεν αρκεί από μόνη της. Ο Αμερικανός πρόεδρος μπορεί να ενεργοποιήσει μηχανισμούς αναστολής ή εξαίρεσης, αλλά για πλήρη και μόνιμη άρση των κυρώσεων απαιτείται η εμπλοκή του Κογκρέσου.

Και εκεί βρίσκεται το πραγματικό τεστ για την Άγκυρα.

Στο αμερικανικό Κογκρέσο η στάση απέναντι στην Τουρκία παραμένει διχασμένη. Υπάρχουν όσοι αναγνωρίζουν τη στρατηγική αξία της χώρας εντός ΝΑΤΟ, ειδικά σε θέματα Μαύρης Θάλασσας, Ουκρανίας, Συρίας, Ιράν, Ανατολικής Μεσογείου και αμυντικής βιομηχανίας. Υπάρχουν όμως και εκείνοι που επιμένουν ότι όσο οι S-400 βρίσκονται στην Τουρκία, δεν μπορεί να υπάρξει επιστροφή στα F-35 ούτε πλήρης άρση των CAATSA.

Ξεχωριστό βάρος έχει και το τουρκικό μαχητικό KAAN. Σύμφωνα με το τουρκικό δημοσίευμα, στην αμερικανική ατζέντα υπάρχει πακέτο κινητήρων F110, αξίας άνω των 700 εκατομμυρίων δολαρίων. Η Άγκυρα θεωρεί ότι εάν οι ΗΠΑ εγκρίνουν την πώληση, το αρχικό χρονοδιάγραμμα παραγωγής του KAAN θα διευκολυνθεί σημαντικά.

Κρίσιμη ημερομηνία θεωρείται η 9η Ιουλίου. Εάν μέχρι τότε δεν υπάρξει αρνητική κίνηση από το Κογκρέσο, η πώληση των κινητήρων θα μπορεί να προχωρήσει. Η Άγκυρα αναμένεται να ζητήσει από την κυβέρνηση Τραμπ να διατηρήσει τη στήριξή της μέχρι την τελευταία στιγμή.

Στο ζήτημα των F-35, οι προσδοκίες αυξήθηκαν μετά τη φράση Τραμπ ότι θα κάνει «κάτι που θα χαροποιήσει τον Ερντογάν». Ωστόσο, η τουρκική πλευρά αναγνωρίζει ότι η πλήρης επιστροφή στο πρόγραμμα δεν είναι εύκολη ούτε άμεση.

Για να ανοίξει ο δρόμος των F-35, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ταυτόχρονα οι κυρώσεις CAATSA, το ζήτημα των S-400, οι αντιδράσεις του Κογκρέσου, οι ενστάσεις άλλων εταίρων του προγράμματος και τα τεχνικά ζητήματα ασφαλείας. Γι’ αυτό και το πιο πιθανό σενάριο δεν είναι άμεση επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα, αλλά η δημιουργία ενός μηχανισμού πολιτικής, τεχνικής και νομικής διερεύνησης.

Αντιθέτως, για την τουρκική Πολεμική Αεροπορία, το πιο επείγον ζήτημα παραμένει ο εκσυγχρονισμός των F-16. Η Τουρκία έχει ζητήσει 40 νέα F-16 Block 70 και 79 κιτ εκσυγχρονισμού, σε ένα πακέτο που εκτιμάται περίπου στα 23 δισεκατομμύρια δολάρια. Για την Άγκυρα, ο εκσυγχρονισμός των F-16 δεν είναι τακτική επιλογή, αλλά στρατηγική ανάγκη, καθώς το KAAN χρειάζεται χρόνο για να καταστεί πλήρως επιχειρησιακό και ο φάκελος των F-35 παραμένει αβέβαιος.

Στην ατζέντα Τραμπ-Ερντογάν αναμένεται να βρεθεί και η Ρωσία. Η πρόσφατη επίσκεψη του Χακάν Φιντάν στη Μόσχα και η συνάντησή του με τον Βλαντίμιρ Πούτιν αποκτούν ιδιαίτερο βάρος ενόψει της Συνόδου. Η Άγκυρα θέλει να εμφανιστεί ως η χώρα που μπορεί να συνομιλεί με όλες τις πλευρές σε μια περίοδο διεθνών κρίσεων.

Σημαντικό κεφάλαιο θα είναι και η Συρία. Η Τουρκία αναμένεται να υπενθυμίσει στις ΗΠΑ ότι η σημερινή κατάσταση στη Συρία, όπως την περιγράφει η Άγκυρα, διαμορφώθηκε μέσα από κοινή δράση Τουρκίας και Ουάσιγκτον. Ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί και στη διαδικασία ενσωμάτωσης των SDG, με την Άγκυρα να ζητά συνέχιση της συνεργασίας.

Στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, η Τουρκία θα στηρίξει την αύξηση των αμυντικών δαπανών και τη δικαιότερη κατανομή των βαρών, θέση που συμπίπτει με την προσέγγιση Τραμπ. Ταυτόχρονα, όμως, θα προειδοποιήσει ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να οικοδομήσει μια νέα ομπρέλα ασφαλείας που θα αποκλείει την Τουρκία.

Σύμφωνα με την τουρκική ανάλυση, η Άγκυρα αναμένεται επίσης να θέσει στον Τραμπ το ζήτημα του Ισραήλ και της κυβέρνησης Νετανιάχου. Το μήνυμα που θα επιχειρήσει να περάσει είναι ότι η περιφερειακή σταθερότητα δεν πρέπει να θυσιαστεί στα συμφέροντα της κυβέρνησης Νετανιάχου και ότι οι χώρες της περιοχής μπορούν να διαδραματίσουν ρόλο στην επίλυση των περιφερειακών προβλημάτων.

Για την Τουρκία, λοιπόν, η επίσκεψη Τραμπ δεν είναι απλώς μια διπλωματική φωτογραφία. Είναι μια προσπάθεια να επανακαθοριστεί η θέση της Άγκυρας στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας και να αποκατασταθεί, σταδιακά, η αμυντική συνεργασία με τις ΗΠΑ.

Η τελική επιτυχία της επίσκεψης δεν θα κριθεί μόνο από τις δηλώσεις που θα γίνουν στην Άγκυρα, αλλά από τα συγκεκριμένα βήματα που θα ακολουθήσουν τους επόμενους μήνες στα μέτωπα των CAATSA, F-16, F-35 και KAAN.

Σπάνια πλάνα, ξεχασμένα αρχεία και εικόνες από μια άλλη εποχή έρχονται στο φως στην Τουρκία, λίγο πριν η Άγκυρα φιλοξενήσει τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ.

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο για την Ελλάδα είναι ότι στα ιστορικά φιλμ εμφανίζονται η Τουρκία, η Ελλάδα και η Ιταλία να συμμετέχουν μαζί στις πρώτες κοινές νατοϊκές στρατιωτικές δραστηριότητες στην περιοχή, το 1953.

Το τουρκικό Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού, μέσω της Γενικής Διεύθυνσης Κινηματογράφου, άνοιξε στο κοινό κινηματογραφικό αρχείο από τα πρώτα χρόνια της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ. Το υλικό καλύπτει την περίοδο 1952-1959 και δημοσιοποιείται για πρώτη φορά.

Στα αρχεία καταγράφονται τα πρώτα βήματα της Τουρκίας στη Βορειοατλαντική Συμμαχία, σε μια εποχή που ο Ψυχρός Πόλεμος βρισκόταν στο επίκεντρο των διεθνών ισορροπιών και η αντιπαράθεση με τη Σοβιετική Ένωση καθόριζε την αμυντική πολιτική της Δύσης.

Ανάμεσα στα ντοκουμέντα ξεχωρίζουν οι εικόνες από τη συμμετοχή του τότε Τούρκου πρωθυπουργού Αντνάν Μεντερές στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στο Παρίσι το 1957. Στα πλάνα εμφανίζεται ο Μεντερές να έχει επαφές με ηγέτες της Συμμαχίας, ενώ περιλαμβάνεται και η συνάντησή του με τον Γάλλο πρωθυπουργό Φελίξ Γκαγιάρ.

Στο υλικό διακρίνεται και ο τότε υπουργός Εξωτερικών Φατίν Ρουστού Ζορλού, ένα από τα βασικά πρόσωπα της τουρκικής διπλωματίας εκείνης της περιόδου.

Ιδιαίτερη θέση έχουν και τα πλάνα του 1952, της χρονιάς κατά την οποία η Τουρκία έγινε μέλος του ΝΑΤΟ. Στο αρχείο περιλαμβάνονται δηλώσεις του τότε υπουργού Εξωτερικών Φουάτ Κιοπρουλού μετά από συνεδρίαση του Ατλαντικού Συμβουλίου.

Η δημοσιοποίηση του υλικού δεν θεωρείται τυχαία. Έρχεται τη στιγμή που η Άγκυρα θέλει να προβάλει τον ιστορικό της ρόλο μέσα στη Συμμαχία και να δείξει ότι η Τουρκία δεν είναι απλώς οικοδέσποινα της σημερινής Συνόδου, αλλά παλιός και κρίσιμος παίκτης του ΝΑΤΟ.

Στα αρχεία περιλαμβάνεται επίσης το ντοκιμαντέρ «ΝΑΤΟ στους Αιθέρες», με αναφορές στην αεράμυνα, τα ραντάρ και την ασφάλεια πτήσεων, ενώ δημοσιοποιήθηκαν και εικόνες από τις τελετές για τη 10η επέτειο ίδρυσης του ΝΑΤΟ το 1959.

Στα πλάνα εμφανίζεται και ο αντιναύαρχος Φαχρί Κορουτούρκ, ο οποίος αργότερα έγινε πρόεδρος της Τουρκίας.

Με την κίνηση αυτή, η Άγκυρα επιχειρεί να στείλει μήνυμα συνέχειας: από τα πρώτα κοινά νατοϊκά βήματα με την Ελλάδα και την Ιταλία, μέχρι τη σημερινή Σύνοδο Κορυφής, η Τουρκία θέλει να εμφανιστεί ως χώρα-κλειδί στη Συμμαχία.

Έκοψαν νόμισμα για τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα – 5 λίρες με το λογότυπο της Συμμαχίας και το παλάτι του Ερντογάν

Η Άγκυρα δεν έμεινε μόνο στα μέτρα ασφαλείας, στις αφίξεις ηγετών και στη μεγάλη διπλωματική σκηνή του ΝΑΤΟ. Έκοψε και νόμισμα.

Με αφορμή την 36η Σύνοδο Κορυφής της Συμμαχίας, που πραγματοποιείται στις 7 και 8 Ιουλίου στο Προεδρικό Συγκρότημα της Άγκυρας, η Τουρκία έθεσε σε κυκλοφορία ειδικό αναμνηστικό κέρμα των 5 λιρών.

Το νόμισμα τυπώθηκε από τη Γενική Διεύθυνση Νομισματοκοπείου και Τυπογραφείου Σφραγίδων και έχει ειδικό σχεδιασμό για τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ.

Στη μία πλευρά του κέρματος εμφανίζονται το λογότυπο του ΝΑΤΟ, ο τόπος και η ημερομηνία της Συνόδου, καθώς και γραφική απεικόνιση του Προεδρικού Συγκροτήματος, του γνωστού «παλατιού» του Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα.

Στην άλλη πλευρά διατηρείται η κανονική όψη του κέρματος των 5 τουρκικών λιρών, όπως κυκλοφορεί σήμερα στην αγορά.

Με το βλέμμα στραμμένο σε πυραύλους, αναχαιτιστές και πραγματική πολεμική ισχύ ξεκινά στην Άγκυρα η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ, με τον Γενικό Γραμματέα της Συμμαχίας Μαρκ Ρούτε να στέλνει σαφές μήνυμα στους συμμάχους: δεν αρκεί να αυξάνονται οι αμυντικές δαπάνες στα χαρτιά.

«Οι σύμμαχοι πρέπει να μετατρέψουν τα οικονομικά μέσα σε στρατιωτικές δυνατότητες», δήλωσε ο Ρούτε, μία ημέρα πριν οι ηγέτες του ΝΑΤΟ συγκεντρωθούν στην τουρκική πρωτεύουσα.

Με απλά λόγια, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ ζητά τα χρήματα που δεσμεύουν οι χώρες-μέλη για την άμυνα να γίνουν όπλα, πυραυλικά συστήματα, αναχαιτιστές και παραγωγή που μπορεί να αλλάξει τους συσχετισμούς στο πεδίο.

Η Άγκυρα, που φιλοξενεί τη Σύνοδο στις 7 και 8 Ιουλίου, βρίσκεται στο κέντρο της νατοϊκής σκηνής. Ο Ρούτε ευχαρίστησε προσωπικά τον Τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν και την ομάδα του για τη διοργάνωση, χαρακτηρίζοντας τον χώρο της Συνόδου «φανταστικό».

Ιδιαίτερα θερμή ήταν και η αναφορά του στην Τουρκία, την οποία χαρακτήρισε «πραγματικά σημαντική» για το μέλλον της ασφάλειας του ΝΑΤΟ. Όπως τόνισε, η γεωγραφική θέση της χώρας και ο ρόλος της μέσα στη Συμμαχία έχουν ιδιαίτερη σημασία.

Στο τραπέζι της Συνόδου μπαίνουν η εφαρμογή των δεσμεύσεων για τις αμυντικές δαπάνες που συμφωνήθηκαν το 2025, η συνέχιση της στρατιωτικής στήριξης προς την Ουκρανία και η αύξηση της αμυντικής βιομηχανικής παραγωγής.

Η Σύνοδος γίνεται σε μια κρίσιμη στιγμή για τη Συμμαχία, με τη συζήτηση για το ποιος πληρώνει τι στο ΝΑΤΟ να παραμένει ανοιχτή, την Ευρώπη να πιέζεται για μεγαλύτερη συμμετοχή και τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας να συνεχίζει να προκαλεί αβεβαιότητα.

Στις εκδηλώσεις της Συνόδου αναμένεται και ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, με το ουκρανικό να βρίσκεται ξανά στην κορυφή της ατζέντας.

Η Άγκυρα, πάντως, επιχειρεί να αξιοποιήσει τη Σύνοδο ως επίδειξη διπλωματικής ισχύος, προβάλλοντας τον ρόλο της Τουρκίας ως χώρας-κλειδί για τη νότια πτέρυγα, τη Μαύρη Θάλασσα, τη Μέση Ανατολή και τη μελλοντική ασφάλεια της Συμμαχίας.

Σαφή θέση κατά της ενίσχυσης της Τουρκίας με αμερικανική τεχνολογία αιχμής πήρε ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, μιλώντας στο Fox News, την ώρα που στην Ουάσινγκτον παραμένει ανοιχτή η συζήτηση για τα F-35 και τους κινητήρες του τουρκικού μαχητικού KAAN.

Ο Νετανιάχου δήλωσε ότι η Τουρκία δεν πρέπει να λάβει ούτε μαχητικά F-35 ούτε κινητήρες για τα δικά της μαχητικά αεροσκάφη, υποστηρίζοντας πως μια τέτοια εξέλιξη θα ανέτρεπε την ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή.

«Δεν πιστεύω ότι πρέπει να τους δοθούν F-35 ή οι κινητήρες για τα μαχητικά τους, γιατί αυτό θα διαταράξει την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, η οποία τελικά διασφαλίζεται από την ισραηλινή αεροπορική υπεροχή και, πιστεύω, και από την αμερικανική στάση στη Μέση Ανατολή», είπε χαρακτηριστικά ο Ισραηλινός πρωθυπουργός.

Η δήλωση Νετανιάχου έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία για τις αμερικανοτουρκικές αμυντικές σχέσεις, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ φέρεται να προωθεί πώληση κινητήρων αξίας άνω των 700 εκατ. δολαρίων προς την Τουρκία, οι οποίοι προορίζονται για το εγχώριο μαχητικό KAAN.

Παράλληλα, η Άγκυρα εξακολουθεί να επιδιώκει την επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35, από το οποίο είχε αποβληθεί μετά την αγορά των ρωσικών S-400. Η Ουάσινγκτον είχε θεωρήσει ότι η συνύπαρξη των S-400 με τα F-35 δημιουργεί σοβαρό κίνδυνο για την ασφάλεια της τεχνολογίας του αμερικανικού μαχητικού.

Το Ισραήλ, το οποίο στηρίζει σε μεγάλο βαθμό την αποτρεπτική του ισχύ στην αεροπορική υπεροχή, παρακολουθεί με ανησυχία κάθε ενδεχόμενο ενίσχυσης της Τουρκίας με αεροσκάφη πέμπτης γενιάς ή κρίσιμα εξαρτήματα για την ανάπτυξη αντίστοιχων δυνατοτήτων.

Η παρέμβαση Νετανιάχου προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα πίεσης στην αμερικανική συζήτηση, καθώς το ζήτημα της Τουρκίας δεν αφορά πλέον μόνο τις σχέσεις Άγκυρας–Ουάσινγκτον, αλλά και την ευρύτερη ισορροπία δυνάμεων σε Μέση Ανατολή, Ανατολική Μεσόγειο και ΝΑΤΟ.

Η αντίστροφη μέτρηση τελείωσε. Οι πρώτοι ηγέτες και αξιωματούχοι άρχισαν να φτάνουν στην Άγκυρα για τη μεγάλη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, μετατρέποντας την τουρκική πρωτεύουσα σε επίκεντρο της παγκόσμιας διπλωματίας. Όλα τα βλέμματα στρέφονται στην αυριανή άφιξη του Ντόναλντ Τραμπ και στη συνάντησή του με τον Ταγίπ Ερντογάν.

Η Άγκυρα ζει πλέον σε ρυθμούς ΝΑΤΟ. Οι αφίξεις των ξένων ηγετών και αξιωματούχων ξεκίνησαν και η τουρκική πρωτεύουσα μετατρέπεται σε διπλωματικό και αστυνομικό «φρούριο» ενόψει της 36ης Συνόδου Κορυφής της Συμμαχίας.

Από τους πρώτους που πάτησαν το πόδι τους στην Άγκυρα ήταν ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, και ο Βούλγαρος πρωθυπουργός Ρούμεν Ράντεφ. Το αεροσκάφος του Ρούτε προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο της Άγκυρας, όπου τον υποδέχθηκαν Τούρκοι αξιωματούχοι και ο πρόεδρος της Αμυντικής Βιομηχανίας, Χαλούκ Γκιοργκιούν.

Η Σύνοδος θα διεξαχθεί στις 7 και 8 Ιουλίου, με οικοδεσπότη τον Ταγίπ Ερντογάν. Στην Άγκυρα αναμένονται οι ηγέτες των 32 κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, περίπου 100 υπουργοί, διπλωμάτες, εκπρόσωποι διεθνών οργανισμών και χιλιάδες ξένοι προσκεκλημένοι.

Το μεγάλο πολιτικό γεγονός, ωστόσο, είναι η άφιξη του Ντόναλντ Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται αύριο στην Τουρκία για επίσημη επίσκεψη, κατόπιν πρόσκλησης του Ταγίπ Ερντογάν.

Η συνάντηση Ερντογάν–Τραμπ θεωρείται το «βαρύ χαρτί» της Συνόδου. Σύμφωνα με την τουρκική προεδρία, στο τραπέζι θα μπουν όλες οι πτυχές των σχέσεων Τουρκίας–ΗΠΑ, από την άμυνα και το εμπόριο μέχρι τις επενδύσεις και την εμβάθυνση της συνεργασίας των δύο χωρών.

Ο Ερντογάν αναμένεται να συναντηθεί κατ’ ιδίαν με τον Τραμπ στις 7 Ιουλίου, ενώ προβλέπεται και κοινή συνέντευξη Τύπου. Η Άγκυρα θέλει να εμφανίσει τη συνάντηση ως απόδειξη του αναβαθμισμένου ρόλου της Τουρκίας μέσα στο ΝΑΤΟ και στις διεθνείς ισορροπίες.

Ο Τούρκος πρόεδρος έχει ήδη ανοίξει τον κύκλο των επαφών του, δεχόμενος στο Προεδρικό Συγκρότημα τον Βούλγαρο πρωθυπουργό Ρούμεν Ράντεφ. Στο πρόγραμμά του περιλαμβάνονται επίσης συναντήσεις με τον Εμανουέλ Μακρόν, τον Κιρ Στάρμερ, τον Φρίντριχ Μερτς, την Τζόρτζια Μελόνι, τον Μαρκ Κάρνεϊ, τον Αλεξάντερ Στουμπ και τον Μαρκ Ρούτε.

Το βράδυ της 7ης Ιουλίου, ο Ερντογάν και η σύζυγός του Εμινέ Ερντογάν θα παραθέσουν δείπνο στο Προεδρικό Συγκρότημα προς τιμήν των ηγετών και των συζύγων τους.

Την επόμενη ημέρα, στις 8 Ιουλίου, θα γίνει η επίσημη υποδοχή των ηγετών, η οικογενειακή φωτογραφία και οι εργασίες της Συνόδου. Στην ατζέντα βρίσκονται οι αμυντικές δαπάνες, η αποτρεπτική ισχύς του ΝΑΤΟ, η Ουκρανία, οι απειλές στον ευρωατλαντικό χώρο και οι εξελίξεις στη νότια πτέρυγα της Συμμαχίας.

Η τουρκική πρωτεύουσα θέλει να στείλει μήνυμα ισχύος. Με τους ηγέτες να φτάνουν ο ένας μετά τον άλλον και τον Τραμπ να αναμένεται αύριο, η Άγκυρα επιχειρεί να εμφανιστεί όχι απλώς ως οικοδέσποινα, αλλά ως πρωταγωνίστρια στη νέα εποχή του ΝΑΤΟ.

Τουρκίγε: Η Άγκυρα στο κέντρο του κόσμου!

Με αυτόν τον εντυπωσιακό τίτλο βγήκε πρωτοσέλιδα η φιλοκυβερνητική Türkiye, παρουσιάζοντας τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην τουρκική πρωτεύουσα ως παγκόσμιο γεγονός και τον Ταγίπ Ερντογάν σε ρόλο οικοδεσπότη μιας ιστορικής συνάντησης κορυφής.

Σύμφωνα με την εφημερίδα, η Άγκυρα ετοιμάζεται να υποδεχθεί τους ηγέτες των 32 χωρών-μελών της Συμμαχίας, μαζί με περίπου 100 υπουργούς, σε μια Σύνοδο όπου, όπως γράφει, θα «χαραχθεί η νέα πορεία» του ΝΑΤΟ.

Η Türkiye μιλά για τη σημαντικότερη Σύνοδο στην 77χρονη ιστορία της Συμμαχίας και προαναγγέλλει την εποχή του «NATO 3.0». Δηλαδή, ένα νέο ΝΑΤΟ, προσαρμοσμένο στις μεγάλες κρίσεις της εποχής.

Στο τραπέζι μπαίνουν όλα: ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας, η φωτιά στη Μέση Ανατολή, οι αμυντικές δαπάνες, αλλά και η τεχνητή νοημοσύνη στην ασφάλεια και την άμυνα.

Το μήνυμα όμως του δημοσιεύματος είναι ξεκάθαρο: η Τουρκία δεν παρουσιάζεται απλώς ως χώρα που φιλοξενεί τη Σύνοδο. Παρουσιάζεται ως δύναμη που θα καθορίσει το μέλλον της Συμμαχίας.

Η εφημερίδα τονίζει ότι η Τουρκία, με την ισχυρή αμυντική της βιομηχανία, τη γεωπολιτική της θέση και το διπλωματικό της βάρος, θα είναι ένας από τους στρατηγικούς παίκτες που θα δώσουν κατεύθυνση στο νέο ΝΑΤΟ.

Την ίδια ώρα, η Άγκυρα μετατρέπεται σε φρούριο. Το αεροδρόμιο Εσένμπογα, το αεροδρόμιο της Άγκυρας και η στρατιωτική βάση Μιούρτεντ έχουν ενεργοποιηθεί για τις ξένες αποστολές, ενώ δρακόντεια μέτρα ασφαλείας λαμβάνονται γύρω από το Προεδρικό Συγκρότημα και τα ξενοδοχεία των ηγετών.

Η φιλοκυβερνητική ανάγνωση είναι σαφής: η Σύνοδος του ΝΑΤΟ γίνεται σκηνή επίδειξης ισχύος για την Άγκυρα και προσωπικά για τον Ερντογάν, με την Τουρκία να εμφανίζεται ως χώρα-κλειδί στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας της Δύσης.