Με  μήνυμα προς τη Δύση, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τους συμμάχους του ΝΑΤΟ άνοιξε ο Ταγίπ Ερντογάν τις εργασίες της Συνόδου Κορυφής στην Άγκυρα.

Ο Τούρκος πρόεδρος έβαλε από την πρώτη στιγμή στο τραπέζι το μεγάλο παράπονο της Άγκυρας: τους περιορισμούς στην αμυντική συνεργασία μεταξύ συμμάχων. Και έστειλε σήμα ότι η Τουρκία δεν αποδέχεται να μένει εκτός των μεγάλων αμυντικών σχεδιασμών της Ευρώπης.

«Για να φτάσουμε το συντομότερο δυνατόν στον στόχο του ΝΑΤΟ 3.0, το πρώτο ζήτημα είναι η άρση των περιορισμών στη συνεργασία μεταξύ των συμμάχων, κυρίως στην αμυντική βιομηχανία», δήλωσε ο Ερντογάν.

Η φράση αυτή ήταν το κεντρικό πολιτικό μήνυμα της ομιλίας του. Η Άγκυρα ζητά να πέσουν τα εμπόδια, να αρθούν οι αποκλεισμοί και να ανοίξει ο δρόμος για πλήρη αμυντική συνεργασία μέσα στη Συμμαχία.

Ο Ερντογάν είπε ότι χαιρετίζει το γεγονός πως το μήνυμα αυτό ακούστηκε και στο Φόρουμ Αμυντικής Βιομηχανίας, τόσο από εκπροσώπους της βιομηχανίας όσο και από κυβερνητικούς αξιωματούχους.

Αιχμές στην ΕΕ: «Μην κάνετε τεχνητό διχασμό»

Το πιο ηχηρό μήνυμα, όμως, πήγε στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο Τούρκος πρόεδρος κάλεσε τους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνα της ηπείρου, αλλά χωρίς να αποδυναμώνουν την ενότητα του ΝΑΤΟ και τις διατλαντικές σχέσεις.

«Ως Ευρωπαίοι σύμμαχοι, ενώ αναλαμβάνουμε μεγαλύτερη ευθύνη στην άμυνα της ηπείρου, πρέπει να αποφύγουμε ενέργειες που θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν την ενότητα της Συμμαχίας και τις διατλαντικές σχέσεις», είπε.

Στη συνέχεια απευθύνθηκε ευθέως στα κράτη-μέλη της ΕΕ που είναι και μέλη του ΝΑΤΟ.

«Η μέγιστη ωφέλεια από τις προσπάθειες της Ένωσης στον τομέα της ασφάλειας μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την αποφυγή περιττών επαναλήψεων με το ΝΑΤΟ», ανέφερε.

Και προειδοποίησε ότι ο αποκλεισμός συμμάχων που δεν είναι μέλη της ΕΕ θα οδηγήσει σε σπατάλη πόρων και σε έναν «τεχνητό διχασμό» στην Ευρώπη.

Με απλά λόγια, ο Ερντογάν είπε στην Ευρώπη: δεν μπορείτε να χτίζετε ευρωπαϊκή άμυνα αφήνοντας έξω την Τουρκία.

«Η Τουρκία μπήκε στην πρώτη δεκάδα»

Ο Τούρκος πρόεδρος παρουσίασε την αμυντική βιομηχανία ως το μεγάλο χαρτί της χώρας του.

«Η πραγματική επιτυχία της χώρας μας είναι το άλμα στην αμυντική βιομηχανία. Από πλευράς παραγωγικής και εξαγωγικής ικανότητας, μπήκαμε ανάμεσα στις πρώτες 10 χώρες του κόσμου», δήλωσε.

Ο Ερντογάν υποστήριξε ότι η Τουρκία έχει διαθέσει επιπλέον 24 δισεκατομμύρια δολάρια για αεράμυνα και πυραυλική άμυνα, τομείς στους οποίους, όπως είπε, το ΝΑΤΟ έχει μεγάλες ανάγκες.

Παράλληλα, υπενθύμισε ότι η Τουρκία διαθέτει τον μεγαλύτερο χερσαίο στρατό στην Ευρώπη και ότι συμμετέχει ενεργά σε αποστολές, επιχειρήσεις και ασκήσεις της Συμμαχίας, από το Κόσοβο και τη Μαύρη Θάλασσα μέχρι τη Βαλτική.

Αποθέωση στον «φίλο» Τραμπ

Ο Ερντογάν δεν παρέλειψε να στείλει και μήνυμα προς την Ουάσινγκτον, κάνοντας θερμή αναφορά στον Ντόναλντ Τραμπ.

Μιλώντας για την κρίση με το Ιράν, εξήρε τη στάση του Αμερικανού προέδρου.

«Χαιρετίζω με εκτίμηση την αποφασιστική στάση που επέδειξε ο φίλος μου, ο κ. Τραμπ, ώστε η κρίση με το Ιράν να μπει σε δρόμο επίλυσης, παρά τις απόπειρες σαμποτάζ», είπε.

Βόμβα μέσα στο ΝΑΤΟ έριξε ο Ντόναλντ Τραμπ, λίγο πριν καθίσει στο τραπέζι με τον γενικό γραμματέα της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε.

Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε έξαλλος με την Ισπανία, κατηγορώντας τη Μαδρίτη ότι δεν στάθηκε στο πλευρό των ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν και ότι δεν συμπεριφέρεται ως πραγματικός σύμμαχος.

«Η Ισπανία είναι μια απελπιστική περίπτωση. Είναι κακός εταίρος στο ΝΑΤΟ. Δεν θέλω να έχω καμία σχέση μαζί τους», είπε ο Τραμπ, ανεβάζοντας τους τόνους στα ύψη.

Και δεν έμεινε εκεί. Ο Τραμπ απείλησε ευθέως με διακοπή των εμπορικών σχέσεων των ΗΠΑ με την Ισπανία.

«Δεν είμαι καθόλου ευχαριστημένος από την Ισπανία. Θα κόψω αμέσως το εμπόριο μαζί τους. Δεν θα τους μιλήσω καν», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι όλοι οι σύμμαχοι αναλαμβάνουν ευθύνες και «βάζουν πλάτη», αλλά η Ισπανία, όπως είπε, «δεν πληρώνει ούτε χρήματα».

«Θα έρθουν τώρα και θα πουν ότι θέλουν να κάνουν εμπόριο μαζί μας. Αλλά δεν πρόκειται να κάνουμε εμπόριο μαζί τους. Δεν μας φέρθηκαν δίκαια. Εμείς δίνουμε τα πάντα, αλλά άλλες χώρες δεν κάνουν το ίδιο», ανέφερε.

Στο πλευρό του Τραμπ εμφανίστηκε ο Μαρκ Ρούτε, ο οποίος φέρεται να του είπε: «Γνωρίζω την απογοήτευσή σας για το Ιράν. Είμαι μαζί σας σε αυτό το θέμα».

Οι δηλώσεις Τραμπ προκαλούν αναταράξεις στο ΝΑΤΟ, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος δεν περιορίστηκε σε διπλωματική ενόχληση, αλλά απείλησε ανοιχτά έναν σύμμαχο με εμπορικό «πάγωμα».

Το μήνυμα ήταν σαφές: όποιος δεν στηρίζει τις ΗΠΑ, δεν μπορεί να περιμένει και προνομιακή σχέση με την Ουάσινγκτον.

«Αγαπώ τον Ερντογάν, η Τουρκία προσπαθεί να πάρει τα F-35», δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ στο περιθώριο της συνάντησής του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, επαναφέροντας και σήμερα στο κάδρο το ζήτημα των F35. Ωστόσο τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης μετέφρασαν τη δήλωση Τραμπ ως εξής: “Η Τουρκία θα πάρει τα F35”  και πανηγυρίζουν.

Μιλώντας στο περιθώριο της  ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε με θερμά λόγια στον Ταγίπ Ερντογάν, άσκησε κριτική στον Μπενιαμίν Νετανιάχου για όσα λέει σχετικά με την Τουρκία και βάζει και σήμερα ξανά στο κάδρο των F-35.

«Αγαπώ τον Ερντογάν. Αγαπώ τον Μπίμπι. Αλλά δεν μου αρέσουν αυτά που λέει ο Μπίμπι για την Τουρκία και τον πρόεδρο Ερντογάν», είπε ο Τραμπ.

Στη συνέχεια πρόσθεσε ότι «ο Ερντογάν δεν αγαπά τον Νετανιάχου και ο Νετανιάχου δεν αγαπά τον Ερντογάν», για να καταλήξει με τη φράση:

«Είναι φυσιολογικό να μη συμπαθούν την Τουρκία, γιατί η Τουρκία είναι πολύ μεγάλη στρατιωτική δύναμη. Και τώρα προσπαθεί να πάρει και τα F-35».

Σκληρή επίθεση Τραμπ στο Ιράν

Οι δηλώσεις Τραμπ έγιναν τη δεύτερη ημέρα της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ενώ οι ηγέτες της Συμμαχίας προσέρχονταν στο προεδρικό συγκρότημα του Μπεστέπε.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ρωτήθηκε και για την ένταση με το Ιράν, απαντώντας με ιδιαίτερα σκληρούς χαρακτηρισμούς. Όταν ρωτήθηκε αν έχει τελειώσει η συνεννόηση με την Τεχεράνη, δήλωσε:

«Νομίζω ότι τελείωσε. Δεν θέλω πλέον να κάνω συμφωνία με αυτά τα καθάρματα. Είναι άρρωστοι άνθρωποι, βάρβαροι. Για μένα αυτή η υπόθεση έχει τελειώσει».

Ο Τραμπ κατηγόρησε τους Ιρανούς ότι είναι «ψεύτες» και ότι, ενώ υπήρξε συμφωνία, συνέχισαν να συμπεριφέρονται σαν να μην είχε προηγηθεί καμία συνεννόηση.

«Το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά», είπε, προσθέτοντας ότι ενδεχόμενες συνομιλίες αντιπροσωπειών «θα είναι απλώς χάσιμο χρόνου».

Αιχμές και για το ΝΑΤΟ

Ο Τραμπ εμφανίστηκε επικριτικός και απέναντι στο ίδιο το ΝΑΤΟ, δηλώνοντας ότι «δεν είναι πολύ ικανοποιημένος» από τη Συμμαχία, ενώ έκανε αναφορά και στη συζήτηση για τη Γροιλανδία.

Παράλληλα, σύμφωνα με το CNN Türk, δήλωσε ότι θα τερματίσει το εμπόριο με την Ισπανία, ανεβάζοντας τους τόνους και στο εσωτερικό της Συμμαχίας.

Σε ένα ιδιαίτερα φορτισμένο πολιτικά δείπνο εργασίας στην Άγκυρα συναντώνται απόψε ο Ταγίπ Ερντογάν, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, αμέσως μετά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ.

Η συνάντηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία επιχειρεί να αναβαθμίσει τον ρόλο της ως στρατηγικός εταίρος της Ευρώπης στην άμυνα, την ενέργεια και το μεταναστευτικό, ενώ οι Βρυξέλλες κρατούν ανοιχτό το κεφάλαιο των «δημοκρατικών προτύπων» και του κράτους δικαίου.

Σύμφωνα με το Euronews, η αποψινή συνάντηση ερμηνεύεται από Ευρωπαίους αξιωματούχους και αναλυτές ως προσπάθεια να μπει στην άκρη το βαρύ παρελθόν των εντάσεων και να περάσουν οι σχέσεις ΕΕ–Τουρκίας σε μια πιο πραγματιστική, «ασφαλειοκεντρική» φάση.

Στο τραπέζι η άμυνα και το πρόγραμμα SAFE

Ένα από τα βασικά ζητήματα είναι η πιθανή συμμετοχή της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE, ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο αφορά δάνεια για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.

Η Άγκυρα επιδιώκει ρόλο στα νέα ευρωπαϊκά αμυντικά σχήματα, προβάλλοντας τη στρατηγική της σημασία, τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ και την ισχύ της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας.

Ωστόσο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι ενστάσεις της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας περιορίζουν την πλήρη συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα. Έτσι, η Άγκυρα θα μπορεί, όπως και άλλες χώρες που δεν έχουν πλήρη εταιρική σχέση ασφάλειας και άμυνας με την ΕΕ, να καλύπτει έως το 35% του κόστους των εξαρτημάτων σε συγκεκριμένα έργα.

Η φον ντερ Λάιεν, μιλώντας στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ με τον γενικό γραμματέα της Συμμαχίας Μαρκ Ρούτε, ανέφερε ότι υπάρχουν «πολλές δυνατότητες για πολύ στενή συνεργασία», χωρίς όμως να διευκρινίσει το ακριβές πλαίσιο αυτής της συνεργασίας.

Οι Βρυξέλλες δεν ξεχνούν κράτος δικαίου και Ιμάμογλου

Παρά το θετικό κλίμα που επιχειρείται να διαμορφωθεί, στις Βρυξέλλες υπάρχουν σαφείς επιφυλάξεις.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και ευρωβουλευτές επισημαίνουν ότι η Τουρκία είναι μεν κρίσιμος σύμμαχος στο ΝΑΤΟ και σημαντικός εταίρος για την ασφάλεια, τη μετανάστευση και την ενέργεια, όμως η συνεργασία αυτή δεν μπορεί να γίνει εις βάρος των θεμελιωδών αρχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Πολωνή ευρωβουλευτής Joanna Scheuring-Wielgus, μέλος της Μικτής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής ΕΕ–Τουρκίας, δήλωσε ότι η συνεργασία με την Άγκυρα δεν μπορεί να παρακάμπτει τα ζητήματα δημοκρατίας, ελευθερίας της έκφρασης, ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και μεταχείρισης της αντιπολίτευσης.

Στο ευρωπαϊκό μικροσκόπιο παραμένουν οι πιέσεις προς τα μέσα ενημέρωσης, οι διώξεις σε βάρος επικριτικών φωνών και ιδιαίτερα οι νομικές ενέργειες κατά του δημάρχου Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου, τις οποίες η ΕΕ παρακολουθεί ως ένδειξη για την πορεία του κράτους δικαίου στην Τουρκία.

Η δήλωση φον ντερ Λάιεν που ενόχλησε την Άγκυρα

Στο παρασκήνιο της συνάντησης υπάρχει και η πρόσφατη ένταση που προκάλεσε δήλωση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τον περασμένο Απρίλιο.

Η πρόεδρος της Κομισιόν είχε αναφερθεί στην ανάγκη η Ευρώπη να «ολοκληρώσει την ήπειρό της» ώστε να μην περάσει υπό «ρωσική, τουρκική ή κινεζική επιρροή». Η αναφορά αυτή προκάλεσε αντιδράσεις στην Τουρκία, καθώς η Άγκυρα θεώρησε ότι εξισώνεται με τη Ρωσία και την Κίνα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχείρησε στη συνέχεια να χαμηλώσει τους τόνους, υποστηρίζοντας ότι τα λόγια της φον ντερ Λάιεν παρερμηνεύθηκαν και ότι δεν υπήρχε πρόθεση σύγκρισης της Τουρκίας με οποιαδήποτε άλλη χώρα.

Η εκπρόσωπος της Κομισιόν Πάουλα Πίνιο είχε διευκρινίσει ότι η αναφορά στην Τουρκία αφορούσε το γεωπολιτικό της βάρος, το μέγεθός της και τον ρόλο της κυρίως στα Δυτικά Βαλκάνια, υπενθυμίζοντας ότι η Τουρκία είναι υποψήφια προς ένταξη χώρα και σημαντικός σύμμαχος στο ΝΑΤΟ.

Η σκιά του «Sofagate»

Πάνω από το αποψινό δείπνο πλανάται και η σκιά του περίφημου «Sofagate», του πρωτοκόλλου που το 2021 είχε προκαλέσει πολιτική θύελλα στην Ευρώπη.

Τότε, κατά τη συνάντηση του Ταγίπ Ερντογάν με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον τότε πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ στο προεδρικό συγκρότημα της Άγκυρας, η φον ντερ Λάιεν είχε μείνει για λίγα δευτερόλεπτα όρθια, χωρίς καρέκλα δίπλα στους δύο άνδρες ηγέτες.

Ο Ερντογάν και ο Μισέλ κάθισαν στις δύο κεντρικές πολυθρόνες, ενώ η πρόεδρος της Κομισιόν οδηγήθηκε σε καναπέ, γεγονός που είχε προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις για τον τρόπο αντιμετώπισής της τόσο από την τουρκική πλευρά όσο και εντός της ίδιας της ΕΕ.

Η φον ντερ Λάιεν είχε δηλώσει αργότερα ότι ένιωσε «πληγωμένη» και «μόνη ως γυναίκα» εκείνη τη στιγμή.

Όταν ρωτήθηκε η Κομισιόν πού θα καθίσει αυτή τη φορά η πρόεδρός της, ο εκπρόσωπος Ολόφ Γκιλ απάντησε με νόημα ότι αναμένεται «να καθίσουν όλοι στο τραπέζι, όπως αρμόζει σε ένα δείπνο».

Πραγματισμός με όρια

Η Άγκυρα θέλει να αξιοποιήσει τη νέα συγκυρία ασφαλείας στην Ευρώπη, ειδικά μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη συζήτηση για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αμυντική αυτονομία.

Οι Βρυξέλλες, από την άλλη, αναγνωρίζουν ότι η Τουρκία είναι πολύ σημαντική για να αγνοηθεί: διαθέτει στρατιωτική ισχύ, ελέγχει κρίσιμες γεωγραφικές οδούς, έχει ρόλο στο μεταναστευτικό, στην ενέργεια, στη Μαύρη Θάλασσα, στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία.

Όμως η ευρωπαϊκή πλευρά θέλει να καταστήσει σαφές ότι η στρατηγική συνεργασία δεν μπορεί να αποσυνδεθεί πλήρως από τις αξίες της ΕΕ.

Έτσι, το αποψινό δείπνο στην Άγκυρα δεν είναι απλώς μια διπλωματική συνάντηση. Είναι ένα τεστ ισορροπίας ανάμεσα στον ρεαλισμό της ασφάλειας και στις ευρωπαϊκές κόκκινες γραμμές για δημοκρατία, δικαιοσύνη και κράτος δικαίου.

Για τον Ερντογάν, είναι ευκαιρία να εμφανίσει την Τουρκία ως αναντικατάστατο παίκτη στη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας.

Για τη φον ντερ Λάιεν, είναι μια δύσκολη επιστροφή στην Άγκυρα, αυτή τη φορά όχι με το βλέμμα μόνο στο πρωτόκολλο, αλλά και στο μεγάλο παζάρι για το μέλλον των σχέσεων ΕΕ–Τουρκίας.

«Η Σύνοδος της Άγκυρας είναι διαφορετικής σημασίας από τις προηγούμενες». Με αυτή τη διαπίστωση ξεκινά η ανάλυση της Hürriyet για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην τουρκική πρωτεύουσα, παρουσιάζοντας τη Συμμαχία ως έναν οργανισμό που βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι.

Σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα, το ΝΑΤΟ καλείται να διαχειριστεί πέντε μεγάλα ζητήματα: τη μετατόπιση του ενδιαφέροντος των ΗΠΑ προς τον Ινδο-Ειρηνικό, την αδυναμία της Ευρώπης να μετατρέψει γρήγορα τις αμυντικές δαπάνες σε πραγματική στρατιωτική ισχύ, τη ρωσική απειλή, τα διλήμματα της ευρωπαϊκής άμυνας και το πρόβλημα εφαρμογής των αποφάσεων της Συμμαχίας.

Η Χουριέτ σημειώνει ότι η βασική αλλαγή αφορά τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες στρέφουν όλο και περισσότερο τη στρατηγική τους προτεραιότητα προς τον Ινδο-Ειρηνικό, μειώνοντας την προσοχή και τους στρατιωτικούς πόρους που διαθέτουν στην Ευρώπη. Αυτό, σύμφωνα με την τουρκική ανάλυση, φέρνει την Ευρώπη αντιμέτωπη με τη «σκληρή πραγματικότητα» ότι δεν μπορεί πλέον να εξαρτάται πλήρως από την Ουάσιγκτον για την ασφάλειά της.

Το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα, σύμφωνα με τη Χουριέτ, δεν είναι απλώς η αύξηση των αμυντικών δαπανών, αλλά το γεγονός ότι τα χρήματα δεν μετατρέπονται γρήγορα σε όπλα και δυνατότητες. Γι’ αυτό, όπως αναφέρεται, το Φόρουμ Αμυντικής Βιομηχανίας που πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα είχε ζωτική σημασία για το ΝΑΤΟ.

Στο επίκεντρο παραμένει και η Ρωσία. Η εφημερίδα υποστηρίζει ότι, παρά τη συζήτηση περί «NATO 3.0», η ρωσική απειλή παραμένει το σταθερό πρόβλημα της Συμμαχίας εδώ και 77 χρόνια. Η στρατιωτική πίεση της Μόσχας, οι δολιοφθορές και οι υβριδικές απειλές παρουσιάζονται ως οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι για την ανατολική και βόρεια πτέρυγα του ΝΑΤΟ.

Η Χουριέτ αναφέρεται και στο δίλημμα της Ευρώπης. Από τη μία πλευρά, η Ευρώπη θέλει να αναπτύξει ταχύτερα το δικό της αμυντικό σύστημα. Από την άλλη, χώρες όπως η Γαλλία, σύμφωνα με την τουρκική ανάλυση, αντιδρούν στο ενδεχόμενο να αναλάβει η Τουρκία πρωτοβουλίες στον τομέα αυτό. Η εφημερίδα εκτιμά ότι στην Άγκυρα μπορεί να γίνει ένα βήμα για την υπέρβαση αυτού του αδιεξόδου.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο πρόβλημα εφαρμογής των αποφάσεων του ΝΑΤΟ. Η Χουριέτ σημειώνει ότι οι πολιτικές αποφάσεις στον τομέα της άμυνας δεν συνοδεύονται πάντα από αποτελεσματικούς μηχανισμούς υλοποίησης, ενώ υποστηρίζει ότι η διοίκηση Τραμπ αξιολογεί κάθε μέλος της Συμμαχίας σχεδόν με «καρτέλα επιδόσεων».

Στο ίδιο άρθρο, η Τουρκία παρουσιάζεται ως χώρα που από «κακό παιδί» της Συμμαχίας μετατρέπεται ξανά σε «ζωτικό μέλος» του ΝΑΤΟ. Η Hürriyet υπενθυμίζει ότι πριν από λίγα χρόνια, σε Ευρώπη και ΗΠΑ, υπήρχαν συζητήσεις ακόμη και για τη θέση της Τουρκίας στη Συμμαχία, κυρίως λόγω των σχέσεών της με τη Ρωσία.

Ωστόσο, όπως σημειώνεται, ο πόλεμος Ρωσίας–Ουκρανίας, οι εξελίξεις στη Συρία, η Γάζα και η σύγκρουση Ιράν–ΗΠΑ άλλαξαν την εικόνα. Η εφημερίδα υποστηρίζει ότι πλέον στον δυτικό Τύπο εμφανίζονται όλο και περισσότερες αναλύσεις για τον κρίσιμο ρόλο της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, με αναφορές στους New York Times, το Politico και την Telegraph.

Ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της Συνόδου, σύμφωνα με τη Χουριέτ, είναι και η νέα ευρωπαϊκή αναζήτηση για αμυντικές δυνατότητες μεγάλου βεληνεκούς. Η εφημερίδα κάνει λόγο για μια πιθανή «συμμαχία βαθύτατου πλήγματος ακριβείας», με στόχο την παραγωγή όπλων που θα μπορούν να φτάνουν σε εμβέλεια έως και 3.000 χιλιομέτρων. Στην πρωτοβουλία, κατά την τουρκική ανάλυση, φέρονται να εμπλέκονται η Βρετανία, η Γερμανία, η Γαλλία, η Ουκρανία και η Ολλανδία.

Ξεχωριστό κεφάλαιο αφιερώνεται στα CAATSA και τα F-35. Η Χουριέτ υποστηρίζει ότι η δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ προς τον  Ταγίπ Ερντογάν για άρση των κυρώσεων CAATSA αποτελεί «πολύ σημαντικό κατώφλι» και ταυτόχρονα αναγκαίο βήμα για να μπορέσει η Τουρκία να αγοράσει ξανά F-35.

Σύμφωνα με την εφημερίδα, οι κυρώσεις CAATSA είχαν επιβληθεί λόγω της αγοράς των S-400 από τη Ρωσία και η άρση τους προϋποθέτει λύση στο ζήτημα αυτό. Η Hürriyet εκτιμά ότι η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα συμπαραγωγής των F-35 είναι πιο δύσκολο σενάριο, αλλά η άρση των κυρώσεων θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την πώληση των μαχητικών.

Η ανάλυση καταλήγει με ιστορική αναφορά στη συμμετοχή της Τουρκίας στον Πόλεμο της Κορέας, την οποία συνδέει με την ένταξη της χώρας στο ΝΑΤΟ το 1952. Η Hürriyet υπενθυμίζει ότι η Τουρκία έστειλε περίπου 15.000 στρατιώτες στην Κορέα και είχε 724 νεκρούς, τονίζοντας ότι πίσω από την 74χρονη παρουσία της Τουρκίας στη Συμμαχία υπάρχει ένα υψηλό κόστος που, όπως γράφει, «δεν πρέπει να ξεχαστεί».

Με ιδιαίτερα επιθετικό τόνο κάλυψε το φιλοκυβερνητικό τουρκικό δίκτυο A Haber τις δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη στη δεύτερη ημέρα της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.

Το τουρκικό μέσο κατηγόρησε τον Έλληνα πρωθυπουργό ότι «ξεπέρασε τα όρια» και ότι προχώρησε σε «σκανδαλώδεις δηλώσεις», επειδή υποστήριξε πως η Ελλάδα βρίσκεται υπό απειλή πολέμου από την Τουρκία.

Σύμφωνα με το A Haber, ο Μητσοτάκης, απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων στο πλαίσιο της Συνόδου, έκανε δηλώσεις που «ανεβάζουν την ένταση» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Το μέσο στάθηκε ιδιαίτερα στη φράση του Έλληνα πρωθυπουργού: «Η χώρα μου βρίσκεται υπό ανοιχτή απειλή πολέμου από την Τουρκία».

Η αναφορά αυτή προκάλεσε την έντονη αντίδραση του τουρκικού δικτύου, το οποίο παρουσίασε τον Μητσοτάκη ως ηγέτη που επιχειρεί να φέρει την αντιπαράθεση με την Τουρκία στο εσωτερικό της Συμμαχίας.

Το A Haber συνέδεσε επίσης τις δηλώσεις του Έλληνα πρωθυπουργού με την ενόχληση της Αθήνας για τις κινήσεις της Άγκυρας στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας, αλλά και για τις επαφές Τουρκίας–Ηνωμένων Πολιτειών.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στο θέμα των F-35. Το τουρκικό μέσο σημείωσε ότι ο Μητσοτάκης απέφυγε να σχολιάσει ευθέως τη συζήτηση μεταξύ του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του Ντόναλντ Τραμπ για τα αμερικανικά μαχητικά.

«Δεν θα σχολιάσω όσα ειπώθηκαν από τον Πρόεδρο Τραμπ και τον Πρόεδρο Ερντογάν για τα F-35», δήλωσε ο Έλληνας πρωθυπουργός, σύμφωνα με την τουρκική κάλυψη.

Παράλληλα, ο Μητσοτάκης υποστήριξε ότι μια Συμμαχία πρέπει να βασίζεται σε θεμελιώδεις αρχές και σε σχέσεις καλής γειτονίας, ενώ τόνισε ότι οι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις «ευαισθησίες» της Αθήνας.

Ωστόσο, το A Haber επέλεξε να φωτίσει κυρίως την αντιπαράθεση, παρουσιάζοντας τις δηλώσεις του Έλληνα πρωθυπουργού ως πρόκληση μέσα στην ίδια την Άγκυρα, όπου διεξάγεται η Σύνοδος του ΝΑΤΟ.

Η κάλυψη του τουρκικού δικτύου δείχνει ότι στην Άγκυρα υπάρχει έντονη ενόχληση για την ελληνική αναφορά στο casus belli, ιδιαίτερα σε μια στιγμή που η Τουρκία επιχειρεί να επαναφέρει στην ατζέντα των σχέσεών της με τις Ηνωμένες Πολιτείες τα F-35 και την άρση των αμερικανικών κυρώσεων.

Με μία φράση-αιχμή απάντησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από την Άγκυρα στο μεγάλο θέμα που άνοιξε μετά τη συνάντηση Τραμπ–Ερντογάν: την πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στα F-35.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός, που βρίσκεται στην τουρκική πρωτεύουσα για την 36η Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, ρωτήθηκε από δημοσιογράφους για τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ και του Ταγίπ Ερντογάν σχετικά με τα αμερικανικά μαχητικά.

Η απάντησή του ήταν μετρημένη, αλλά όχι χωρίς μήνυμα:

«Δεν θα κάνω κάποιο σχόλιο για το θέμα αυτό. Δεν θα σχολιάσω τις δηλώσεις Τραμπ και Ερντογάν».

Και αμέσως μετά έριξε την αιχμή:

«Το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι μια Συμμαχία πρέπει να βασίζεται σε θεμελιώδεις αρχές και αυτές οι αρχές πρέπει να στηρίζονται στην καλή γειτονία».

Με άλλα λόγια, ο Μητσοτάκης δεν μπήκε σε ευθεία αντιπαράθεση ούτε με τον Τραμπ ούτε με τον Ερντογάν. Όμως έστειλε το μήνυμα της Αθήνας: τα εξοπλιστικά και οι συμμαχικές αποφάσεις δεν μπορούν να είναι αποκομμένα από τη συμπεριφορά των συμμάχων.

Η δήλωση έρχεται την ώρα που ο τουρκικός Τύπος πανηγυρίζει για τα θετικά μηνύματα Τραμπ προς την Άγκυρα, μιλώντας για άρση των κυρώσεων CAATSA και άνοιγμα του δρόμου για τα F-35.

Στην Τουρκία παρουσιάζουν τη συνάντηση Τραμπ–Ερντογάν ως μεγάλη διπλωματική νίκη. Στην Αθήνα, όμως, παρακολουθούν με προσοχή κάθε λέξη, καθώς η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 θα μπορούσε να αλλάξει τις ισορροπίες σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.

Ο Μητσοτάκης επέλεξε χαμηλούς τόνους.
Αλλά η φράση περί καλής γειτονίας ήταν το πραγματικό μήνυμα από την Άγκυρα.

Συναγερμό σε Ελλάδα και Ισραήλ βλέπει η Χουριέτ μετά τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ στην Άγκυρα για τα F-35 και τις κυρώσεις CAATSA κατά της Τουρκίας. Σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα, ο Αμερικανός πρόεδρος όχι μόνο άνοιξε την πόρτα για την πώληση των F-35 στην Άγκυρα, αλλά εμφανίζεται αποφασισμένος να κινηθεί γρήγορα, ακόμη και πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ.

Η Χουριέτ γράφει ότι η δήλωση Τραμπ πως «θα άρουμε τις κυρώσεις, ήρθε η ώρα» προκάλεσε έντονη ανησυχία σε Αθήνα και Τελ Αβίβ, καθώς η άρση των CAATSA θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

Ο Τραμπ, σύμφωνα με την εφημερίδα, μετά τη συνάντησή του με τον Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα, έστειλε σαφές μήνυμα υπέρ της Τουρκίας λέγοντας:
«Δεν θέλουμε να επιβάλλουμε κυρώσεις στους φίλους μας».

Η Χουριέτ σημειώνει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος απέρριψε και τις ανησυχίες για τους ρωσικούς S-400, λέγοντας ότι δεν έχει «καμία ανησυχία» για την Τουρκία και ότι οι σχέσεις των δύο χωρών είναι «ίσως καλύτερες από ποτέ».

Η εφημερίδα υπενθυμίζει ότι η Άγκυρα αποκλείστηκε από το πρόγραμμα των F-35 μετά την παραλαβή των S-400 το 2019, ενώ οι κυρώσεις CAATSA επιβλήθηκαν το 2020. Από τότε, η Τουρκία ζητά την επιστροφή της στο πρόγραμμα ή την επίλυση του ζητήματος των αεροσκαφών για τα οποία είχε ήδη καταβάλει περίπου 1,4 δισ. δολάρια.

Το πιο κρίσιμο σημείο, σύμφωνα με τη Χουριέτ, είναι το χρονοδιάγραμμα. Η εφημερίδα επικαλείται ισραηλινά μέσα, όπως το N12 και το KAN, που υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ θέλει να ολοκληρώσει την άρση των κυρώσεων και να ανοίξει τον δρόμο για τα F-35 πριν από τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές.

Η τουρκική εφημερίδα τονίζει ότι η διαδικασία δεν θα είναι απλή, καθώς οποιαδήποτε κίνηση για άρση των κυρώσεων θα περάσει από τον έλεγχο του Κογκρέσου, όπου ενδέχεται να υπάρξουν αντιδράσεις.

Μάλιστα, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκρέιαμ, στενός σύμμαχος του Τραμπ, φέρεται να προειδοποίησε ότι μια τέτοια κίνηση μπορεί να συναντήσει αντίσταση στο Κογκρέσο.

Η Χουριέτ γράφει επίσης ότι Ελλάδα και Ισραήλ έχουν ήδη περάσει στην αντεπίθεση. Σύμφωνα με την εφημερίδα, η Αθήνα και το Τελ Αβίβ έχουν εντείνει τις πιέσεις τους στην Ουάσιγκτον, προσπαθώντας να μπλοκάρουν την πώληση των F-35 στην Τουρκία.

Η εφημερίδα επικαλείται την ισραηλινή Maariv, σύμφωνα με την οποία η Ελλάδα έχει μεταφέρει στην αμερικανική κυβέρνηση την αντίθεσή της στην πώληση των μαχητικών στην Άγκυρα.

Για το Ισραήλ, όπως αναφέρει η Χουριέτ, η ανησυχία συνδέεται με την αεροπορική υπεροχή του στην περιοχή. Για την Ελλάδα, το θέμα αφορά άμεσα τις ισορροπίες σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.

Η Χουριέτ παρουσιάζει την πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στα F-35 ως κίνηση που μπορεί να αλλάξει τους συσχετισμούς ισχύος στην περιοχή και να ενισχύσει σημαντικά την τουρκική Πολεμική Αεροπορία.

Το δημοσίευμα βάζει στο ίδιο κάδρο και το ευρύτερο πακέτο αμυντικής συνεργασίας Τουρκίας–ΗΠΑ: την αγορά νέων F-16, τον εκσυγχρονισμό παλαιότερων αεροσκαφών και τους αμερικανικούς κινητήρες για το τουρκικό μαχητικό KAAN.

Σύμφωνα με τη Χουριέτ, η Τουρκία επιδιώκει την αγορά 40 νέων F-16 και την αναβάθμιση περίπου 150 παλαιότερων μαχητικών, ενώ θέλει να εξασφαλίσει και κινητήρες για το KAAN, ένα πρόγραμμα που η Άγκυρα θεωρεί στρατηγικής σημασίας.

Το συμπέρασμα της Χουριέτ είναι ξεκάθαρο: η συνάντηση Ερντογάν–Τραμπ στην Άγκυρα μπορεί να ανοίξει νέα σελίδα στις αμυντικές σχέσεις Τουρκίας–ΗΠΑ.

Η Άγκυρα βλέπει ευκαιρία.
Η Αθήνα και το Τελ Αβίβ βλέπουν απειλή.
Και η Ουάσιγκτον ετοιμάζεται για ένα μεγάλο παζάρι με φόντο τα F-35, τους S-400 και τις κυρώσεις CAATSA.

Με τίτλους που θυμίζουν… διπλωματικό θρίαμβο ξύπνησε σήμερα η Τουρκία μετά τη συνάντηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Ντόναλντ Τραμπ στην Άγκυρα.

Ο φιλοκυβερνητικός Τύπος σήκωσε στα πρωτοσέλιδα τα F-35, την άρση των αμερικανικών κυρώσεων CAATSA και τη «χημεία» των δύο ηγετών, παρουσιάζοντας τη συνάντηση στο Μπεστεπέ ως μεγάλη νίκη της Άγκυρας.

Η Χουριέτ κυκλοφόρησε με τίτλο-μήνυμα:
«Αίρονται οι κυρώσεις – Σήμα για τα F-35», γράφοντας ότι ο Τραμπ έδωσε το πρώτο χαρμόσυνο νέο στην Τουρκία μέσα στο προεδρικό συγκρότημα.

Η Σαμπάχ το πήγε ακόμη πιο θριαμβευτικά:
«Η Τουρκία πήρε αυτό που ήθελε».
Στο πρωτοσέλιδο κυριαρχούν οι φωτογραφίες Ερντογάν–Τραμπ, οι αναφορές στη «θερμή υποδοχή» και η εικόνα μιας Άγκυρας που εμφανίζεται να αποσπά δεσμεύσεις από την Ουάσιγκτον.

Η Τουρκίγε μιλά για «Σύνοδο νέας εποχής», γράφοντας ότι «θα αρθούν οι κυρώσεις, θα δοθούν αεροσκάφη και κινητήρες». Δηλαδή, όχι μόνο F-35, αλλά και οι κρίσιμοι κινητήρες για το τουρκικό μαχητικό KAAN μπαίνουν στο κάδρο.

Η Γένι Σαφάκ δεν άφησε καμία αμφιβολία για το κλίμα:
«Αίρονται τα CAATSA».
Η εφημερίδα παρουσιάζει την επίσκεψη Τραμπ ως αρχή νέας περιόδου στις τουρκοαμερικανικές σχέσεις και δίνει βάρος στη φράση του Αμερικανού προέδρου ότι δεν υπάρχει λόγος να μη δοθούν τα F-35 στην Τουρκία.

Η Ακράμ εμφανίζεται ακόμη πιο απόλυτη:
«Αίρονται τα CAATSA, έρχονται τα F-35 – Δεν επιβάλλονται κυρώσεις σε σύμμαχο».
Στο πρωτοσέλιδο κυριαρχεί ένα F-35, οι σημαίες Τουρκίας και ΝΑΤΟ και η εικόνα Ερντογάν–Τραμπ σε καθαρό σκηνικό συμμαχικής επαναπροσέγγισης.

Η Μιλλιέτ γράφει με μεγάλα γράμματα:
«Θα άρουμε τις κυρώσεις», προβάλλοντας τη διπλή υποδοχή Τραμπ στην Άγκυρα και το μήνυμα ότι η σκηνή πλέον ανήκει στην τουρκική πρωτεύουσα.

Απέναντι σε αυτό το πανηγυρικό κλίμα, ο αντιπολιτευτικός Τύπος εμφανίζεται πολύ πιο καχύποπτος.

Η Σοζτζού επέλεξε ειρωνικό τίτλο:
«Εξήγησε τον πάστορα», υπενθυμίζοντας την υπόθεση του Άντριου Μπράνσον, την οποία ανέφερε ο Τραμπ μπροστά στον Ερντογάν. Η εφημερίδα κρατά αποστάσεις από τις υποσχέσεις για τα F-35 και τις κυρώσεις, δείχνοντας πως δεν θεωρεί τίποτα τελειωμένο.

Η Τζουμχουριέτ κινήθηκε στην ίδια γραμμή με τίτλο:
«Νέες υποσχέσεις από τον Τραμπ».
Το μήνυμα είναι σαφές: άλλο οι δηλώσεις, άλλο οι αποφάσεις.

Η εικόνα της ημέρας στον τουρκικό Τύπο είναι διπλή. Από τη μία, οι φιλοκυβερνητικές εφημερίδες πανηγυρίζουν για «νέα εποχή», F-35, KAAN και τέλος των κυρώσεων. Από την άλλη, τα αντιπολιτευτικά μέσα προειδοποιούν ότι οι υποσχέσεις Τραμπ χρειάζονται αποδείξεις.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η Άγκυρα σήμερα διαβάζει τα πρωτοσέλιδα σαν μήνυμα ισχύος: ο Ερντογάν εμφανίζεται να βγαίνει από τη συνάντηση με Τραμπ έχοντας ξαναβάλει στο τραπέζι όλα όσα ζητούσε εδώ και χρόνια — F-35, άρση κυρώσεων και αμυντική επαναπροσέγγιση με τις ΗΠΑ.

Η γαστρονομική παράδοση της Τουρκίας βρέθηκε στο επίκεντρο του επίσημου δείπνου που παρέθεσε η τουρκική προεδρία προς τιμήν των ηγετών που συμμετέχουν στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.

Το μενού σχεδιάστηκε έτσι ώστε να αναδείξει προϊόντα και συνταγές από διαφορετικές περιοχές της χώρας, προβάλλοντας τον γαστρονομικό πλούτο της Τουρκίας μέσα από το επίσημο πρωτόκολλο της Συνόδου.

Το δείπνο ξεκίνησε με παραδοσιακή πίτα (pide) ψημένη σε ξυλόφουρνο, η οποία συνοδεύτηκε από βούτυρο Τραπεζούντας και κηρήθρα μελιού από το Χιζάν. Ακολούθησαν λαχανικά μαγειρεμένα σε ελαιόλαδο, τα οποία σερβιρίστηκαν με καμένο γιαούρτι από το Ντενιζλί.

Στη συνέχεια προσφέρθηκαν τα παραδοσιακά τουρκικά μαντί, συνοδευόμενα επίσης από καμένο γιαούρτι και καπνιστό πελτέ ντομάτας από το Αϊάς.

Για το κυρίως πιάτο επιλέχθηκε λαβράκι, το οποίο σερβιρίστηκε με ταραμά, αγκινάρες με μαστίχα από την Ούρλα και σάλτσα από βότανα της Μεσογείου.

Το δείπνο ολοκληρώθηκε με επιδόρπιο που περιλάμβανε γλυκό από φιστίκι Γκαζιαντέπ, συνοδευόμενο από παγωτό καϊμάκι και φρέσκα καλοκαιρινά φρούτα.

Η επιλογή του μενού δεν ήταν τυχαία, καθώς η Άγκυρα επιδίωξε να παρουσιάσει στους ηγέτες της Συμμαχίας χαρακτηριστικές γεύσεις από διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές της χώρας, αξιοποιώντας τη γαστρονομία ως στοιχείο πολιτιστικής προβολής και διπλωματικής φιλοξενίας κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ.