Στο θέμα που προκάλεσε σχόλια γύρω από την παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στο δείπνο των ηγετών του ΝΑΤΟ στο Προεδρικό Μέγαρο της Άγκυρας επανέρχεται η Μιλλιέτ, με άρθρο του Οζάι Σέντερ υπό τον τίτλο «Το Οθωμανικό εμβατήριο και ο Μητσοτάκης».

Ο Τούρκος αρθρογράφος αναφέρεται στο εμβατήριο που έπαιξε η οθωμανική στρατιωτική μπάντα, κατά την άφιξη του Έλληνα πρωθυπουργού στο προεδρικό συγκρότημα, σημειώνοντας ότι πολλοί το ερμήνευσαν ως μήνυμα της Άγκυρας προς την Αθήνα.

Σύμφωνα με τη Μιλλιέτ όμως, η πραγματικότητα είναι πιο απλή. Ο Οζάι Σέντερ υποστηρίζει ότι δεν υπήρξε κανένα κρυφό μήνυμα προς την Ελλάδα και ότι η επιλογή του εμβατηρίου ήταν σύμπτωση.

Όπως γράφει, το ίδιο «Παλαιό Εμβατήριο του Στρατού» ακούστηκε και κατά την είσοδο του Ντόναλντ Τραμπ στο Προεδρικό Μέγαρο, ωστόσο η προσοχή στράφηκε αποκλειστικά στην περίπτωση του Κυριάκου Μητσοτάκη.

«Ας δώσω πρώτα την πληροφορία: πρόκειται για μια εντελώς τυχαία σύμπτωση. Η Άγκυρα δεν έχει καμία πρόθεση να στείλει μήνυμα στην Αθήνα μέσω της Οθωμανικού εμβατηρίου», σημειώνει χαρακτηριστικά ο αρθρογράφος.

Η Μιλλιέτ αναφέρει ότι το εμβατήριο συνέθεσε ο Ahmet Muhtar Bey τη δεκαετία του 1910 και ότι δεν έχει καμία σχέση με την Ελλάδα. Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι μετά τη διάλυση του σώματος των Γενιτσάρων το 1826 από τον Σουλτάνο Μαχμούντ Β΄, διαλύθηκε και η Μεχτερχάνη και ιδρύθηκε στρατιωτική μπάντα δυτικού τύπου.

Ωστόσο, το άρθρο παίρνει στη συνέχεια πιο αιχμηρό τόνο απέναντι στην ελληνική πλευρά. Ο Σέντερ γράφει ότι όταν η Άγκυρα θέλει να στείλει μήνυμα στην Ελλάδα, το κάνει πολύ καθαρά και παραπέμπει στις δηλώσεις του Ταγίπ Ερντογάν στη συνέντευξη Τύπου μετά τη Σύνοδο.

«Το να προσποιείται κανείς ότι υπάρχουν μηνύματα που δεν υφίστανται, να προσβάλλεται από ένα ανύπαρκτο μήνυμα και να προσπαθεί να προχωρήσει καμαρωτός σε μια διεθνή σύνοδο κορυφής είναι γελοία και ανάρμοστα πράγματα», σημειώνει η Μιλλιέτ, αφήνοντας σαφείς αιχμές για τη στάση της ελληνικής πλευράς.

Στο ίδιο άρθρο, ο Τούρκος αρθρογράφος υποστηρίζει ότι η μεγαλύτερη «αθέατη επιτυχία» της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα ήταν η οργάνωσή της. Όπως γράφει, η παλιά φράση «ξεκίνα σαν Τούρκος, τελείωσε σαν Γερμανός ή Άγγλος» έχασε πλέον το νόημά της, καθώς η τουρκική διοργάνωση, με 3.000 δημοσιογράφους, ξένες αντιπροσωπείες, σωματοφύλακες, διπλωμάτες και το ίδιο το ΝΑΤΟ, κύλησε με επιτυχία.

Aνησυχία της Αθήνας για μια πιθανή στροφή των ΗΠΑ υπέρ της Τουρκίας βλέπει η τουρκική εφημερίδα Μιλλιέτ, σχολιάζοντας τις εξελίξεις γύρω από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ και τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για τα F-35.

Σε άρθρο με τίτλο «Οι σκιώδεις γερουσιαστές στο ΝΑΤΟ», η Μιλλιέτ αναφέρεται στις ισορροπίες που διαμορφώνονται στην Ουάσιγκτον και αφιερώνει ειδική ενότητα στην Ελλάδα, υπό τον χαρακτηριστικό υπότιτλο «Η σιωπή του γείτονα».

Σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα, μία από τις χώρες που θα ενοχληθούν από μια απόφαση υπέρ της Τουρκίας είναι, «χωρίς αμφιβολία», η Ελλάδα.

Το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι η Αθήνα το τελευταίο διάστημα ήταν ικανοποιημένη από το γεγονός πως η ισορροπία της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής είχε γείρει προς την ελληνική πλευρά. Ακόμη και μια επιστροφή σε πιο ισορροπημένη στάση των ΗΠΑ, όπως σημειώνεται, θεωρείται προβληματική από την ελληνική οπτική.

Η Μιλλιέτ στέκεται και στη στάση του Κυριάκου Μητσοτάκη πριν από τη Σύνοδο, όταν ρωτήθηκε για τις δηλώσεις Τραμπ σχετικά με την Τουρκία και τα F-35. Όπως γράφει η εφημερίδα, ο Έλληνας πρωθυπουργός χρησιμοποίησε πολύ προσεκτική γλώσσα, λέγοντας στους δημοσιογράφους: «Δεν θα σχολιάσω αυτό το θέμα, αλλά πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ευαισθησίες των συμμάχων στο ΝΑΤΟ».

Κατά τη Μιλλιέτ, στον τόνο του Μητσοτάκη υπήρχε «λίγη ανησυχία» και «λίγη αντίρρηση». Την ίδια ώρα, όμως, η τουρκική εφημερίδα εκτιμά ότι υπήρχε και μια σαφής προσπάθεια να μην διαταραχθούν οι διμερείς σχέσεις, ιδιαίτερα από τη στιγμή που η Σύνοδος πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα.

Το δημοσίευμα καταλήγει με την εκτίμηση ότι η Αθήνα προς το παρόν προβάλλει τις ενστάσεις της παρασκηνιακά, θεωρώντας ότι το Ισραήλ θα αναλάβει πρώτο ρόλο στην προσπάθεια να μπλοκαριστεί ή να καθυστερήσει μια θετική εξέλιξη για την Τουρκία στο ζήτημα των F-35.

Με ειρωνικό και αιχμηρό τρόπο σχολιάζει η τουρκική εφημερίδα Μιλλιέτ την παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, εστιάζοντας στις δηλώσεις του για το casus belli και στο κλίμα που επικράτησε γύρω από την ελληνική αποστολή.

Ο αρθρογράφος Güldener Sonumut, σε κείμενό της με τίτλο «Αποτροπή και δεξιότητες διαπραγμάτευσης στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ», αφιερώνει ειδική ενότητα στον Έλληνα πρωθυπουργό υπό τον χαρακτηριστικό υπότιτλο «Η αλαζονεία του Μητσοτάκη».

Σύμφωνα με τη Μιλλιέτ, η συμμετοχή του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Σύνοδο προκαλούσε ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην Αθήνα, καθώς οι υποστηρικτές του, όπως αναφέρει, περίμεναν από την ελληνική πλευρά να «βάλει γκολ» στην Άγκυρα.

Ωστόσο, η τουρκική εφημερίδα σχολιάζει σκωπτικά ότι «η μπάλα στα χέρια του Έλληνα πρωθυπουργού ήταν πολύ μεγάλη και το τέρμα πολύ μικρό», υποστηρίζοντας πως ήταν εξαρχής αδύνατο για τον Μητσοτάκη να πετύχει κάτι απέναντι στην Τουρκία.

Το δημοσίευμα αναφέρεται και στις πρωινές δηλώσεις του Έλληνα πρωθυπουργού για το casus belli, σημειώνοντας ότι επιχείρησε να τραβήξει την προσοχή με αναφορά στη «νόμιμη έμφαση», όπως γράφει, που δίνει η Τουρκία στο ζήτημα μέσα από το Εθνικό Έγγραφο Πολιτικής Ασφάλειας.

Η Μιλλιέτ στέκεται και σε ένα παρασκήνιο από το Κέντρο Τύπου της Συνόδου. Όπως γράφει, όταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης έφτασε μετά τη Σύνοδο, αντί να μεταβεί κατευθείαν στην αίθουσα ενημέρωσης, επέλεξε να περπατήσει στον χώρο, ζητώντας από τους συμβούλους του να μη φωτογραφηθεί.

«Ειπώθηκε ότι η φωτογραφία ήταν off the record. Και η φωτογραφία off the record… Τέλος πάντων…», σημειώνει ειρωνικά η αρθρογράφος της Μιλλιέτ, αφήνοντας σαφείς αιχμές για τη στάση του Έλληνα πρωθυπουργού στην Άγκυρα.

Μετά τα μηνύματα προς το ΝΑΤΟ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Ταγίπ Ερντογάν έβαλε στο τραπέζι και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο Τούρκος πρόεδρος υποδέχθηκε στο προεδρικό συγκρότημα στην Άγκυρα την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, στο περιθώριο της 36ης Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ.

Σύμφωνα με την τουρκική προεδρία, στη συνάντηση συζητήθηκαν οι σχέσεις Τουρκίας - Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και οι μεγάλες περιφερειακές κρίσεις.

Το βασικό μήνυμα του Ερντογάν ήταν σαφές: η Τουρκία θέλει να ξανανοίξει ο ευρωπαϊκός της φάκελος.

Ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε ικανοποιημένος από την αύξηση των επαφών Άγκυρας - Βρυξελλών σε όλα τα επίπεδα, αλλά ξεκαθάρισε ότι η βασική προσδοκία της Τουρκίας είναι η αναζωογόνηση της ενταξιακής της διαδικασίας.

Όπως είπε, για να γίνει αυτό πρέπει να ενεργοποιηθούν οι σχετικοί μηχανισμοί και να ξεκινήσουν οι αναγκαίες συναντήσεις.

Με άλλα λόγια, ο Ερντογάν ζήτησε από την ηγεσία της ΕΕ να περάσει από τις επαφές στις αποφάσεις.

Ο Τούρκος πρόεδρος υπενθύμισε ότι η Τουρκία είναι εδώ και χρόνια υποψήφια προς ένταξη χώρα και μέλος της Τελωνειακής Ένωσης, τονίζοντας ότι η χώρα του έχει μετατραπεί σε ένα από τα σημαντικότερα παραγωγικά κέντρα της Ευρώπης.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι οικονομίες Τουρκίας και Ευρώπης είναι πλέον τόσο δεμένες, ώστε ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ απέναντι στον υπόλοιπο κόσμο.

Για τον λόγο αυτό, ο Ερντογάν διεμήνυσε ότι η Άγκυρα αναμένει οι νέες ρυθμίσεις που σχεδιάζει η Ευρωπαϊκή Ένωση στο εμπόριο και στις επενδύσεις να περιλαμβάνουν και την Τουρκία.

Στο τραπέζι μπήκε και η ευρωπαϊκή άμυνα.

Ο Ερντογάν τόνισε ότι η Τουρκία έχει αναλάβει πρωτοβουλίες για να συμβάλει στην ασφάλεια της Ευρώπης και υπογράμμισε ότι η Άγκυρα περιμένει από τους Ευρωπαίους βήματα που θα είναι συμβατά με το πνεύμα της συμμαχίας στο ΝΑΤΟ.

Το μήνυμα είναι σαφές: η Τουρκία ζητά ρόλο και λόγο στις ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες.

Στη συνάντηση συζητήθηκαν επίσης οι διπλωματικές κινήσεις της Άγκυρας για τον πόλεμο Ρωσίας - Ουκρανίας, η ένταση Ηνωμένων Πολιτειών - Ιράν, καθώς και οι ισραηλινές επιθέσεις στη Γάζα και στον Λίβανο.

Η συνάντηση με φον ντερ Λάιεν και Κόστα έρχεται σε μια στιγμή που ο Ερντογάν επιχειρεί να παρουσιάσει την Τουρκία ως απαραίτητο παίκτη για τη Δύση: κρίσιμο σύμμαχο στο ΝΑΤΟ, γέφυρα με τις περιφερειακές κρίσεις, παραγωγική δύναμη για την Ευρώπη και αναγκαίο εταίρο για την ασφάλεια της ηπείρου.

Από την Άγκυρα, ο Τούρκος πρόεδρος έστειλε έτσι καθαρό μήνυμα στις Βρυξέλλες: η Τουρκία δεν θέλει να μείνει στην αίθουσα αναμονής της Ευρώπης

Φόρμουλα για να φύγουν οι S-400 από το τουρκικό οπλοστάσιο και να ανοίξει ο δρόμος για την άρση των αμερικανικών κυρώσεων CAATSA φέρεται να συζητείται μεταξύ Άγκυρας και Ουάσιγκτον, σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας Χουριέτ/

Το σενάριο που βρίσκεται στο τραπέζι, όπως γράφει η εφημερίδα, προβλέπει ακόμη και πώληση του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400 σε τρίτη χώρα, με ισχυρότερη εκδοχή τη μεταβίβασή του σε χώρα του Κόλπου.

Η υπόθεση θεωρείται κομβική, καθώς οι S-400 παραμένουν το βασικό εμπόδιο για την άρση των κυρώσεων CAATSA, αλλά και για την επανεκκίνηση της συζήτησης γύρω από τα F-35.

Σύμφωνα με τη Χουριέτ, Άγκυρα και Ουάσιγκτον συζητούν πλέον έναν οδικό χάρτη για δύο από τους πιο κρίσιμους φακέλους στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις: την άρση των κυρώσεων CAATSA και την πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

Το μεγάλο αγκάθι των S-400

Οι κυρώσεις CAATSA επιβλήθηκαν στην Τουρκία τον Δεκέμβριο του 2020, μετά την αγορά των S-400 από τη Ρωσία. Σύμφωνα με τη Χουριέτ, για να αρθούν οι κυρώσεις, ο Αμερικανός πρόεδρος θα πρέπει να πιστοποιήσει στο Κογκρέσο ότι η Τουρκία δεν έχει πλέον τους S-400 στο οπλοστάσιό της, ότι το σύστημα δεν βρίσκεται σε τουρκικό έδαφος και ότι η Άγκυρα δεν θα προχωρήσει σε νέα ανάλογη αγορά από τη Ρωσία.

Η εφημερίδα αναφέρει ότι η Ουάσιγκτον δεν φαίνεται να αποδέχεται λύσεις τύπου «αποθήκευση υπό αμερικανική επιτήρηση» ή αφαίρεση μηχανισμών ενεργοποίησης, εφόσον οι S-400 παραμένουν στην Τουρκία.

Το κριτήριο των ΗΠΑ, όπως σημειώνεται, είναι σαφές: οι S-400 δεν πρέπει να βρίσκονται πλέον στο τουρκικό απόθεμα.

Σενάριο μεταβίβασης σε χώρα του Κόλπου

Κατά τη Hürriyet, στο τραπέζι βρίσκεται η πώληση των S-400 σε τρίτη χώρα. Το επικρατέστερο σενάριο που συζητείται είναι η μεταβίβαση του συστήματος σε χώρα του Κόλπου, χωρίς να κατονομάζεται ποια.

Ωστόσο, η υπόθεση δεν εξαρτάται μόνο από την Τουρκία και τις ΗΠΑ. Στο παιχνίδι μπαίνει και η Μόσχα, καθώς, λόγω της συμφωνίας τελικού χρήστη, η Άγκυρα δεν μπορεί να μεταβιβάσει τους S-400 χωρίς ρωσική έγκριση.

Η Χουριέτ υποστηρίζει ότι η τουρκική πλευρά έχει ήδη βολιδοσκοπήσει τη Ρωσία και ότι η Μόσχα, επί της αρχής, δεν εμφανίζεται αρνητική απέναντι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Η άρση των CAATSA δεν λύνει μόνη της τα F-35

Παρά τη σημασία της άρσης των κυρώσεων, η Χουριέτ επισημαίνει ότι αυτό δεν αρκεί από μόνο του για την επιστροφή της Τουρκίας στα F-35.

Η αποπομπή της Τουρκίας από το πρόγραμμα συνδέθηκε με τους S-400, αλλά δεν ήταν απλώς αποτέλεσμα των κυρώσεων CAATSA. Το αμερικανικό Κογκρέσο είχε επιβάλει ξεχωριστούς περιορισμούς μέσω αμυντικών νόμων, μπλοκάροντας την παράδοση των F-35 στην Τουρκία.

Γι’ αυτό, σύμφωνα με το δημοσίευμα, θα χρειαστεί ξεχωριστή πολιτική, νομική και τεχνική διαδικασία. Η αμερικανική κυβέρνηση θα πρέπει να ενημερώσει το Κογκρέσο ότι η Τουρκία πληροί πλέον τις προϋποθέσεις και ότι δεν υπάρχει νομικό εμπόδιο για την επανεξέταση του φακέλου.

Πρώτα τα έξι F-35 που πλήρωσε η Τουρκία

Εάν η διαδικασία προχωρήσει, πρώτο θέμα στην ατζέντα θα είναι, σύμφωνα με τη Χουριέτ, τα έξι F-35 που η Τουρκία έχει ήδη πληρώσει αλλά δεν παρέλαβε ποτέ.

Το πρώτο αεροσκάφος είχε παραχθεί το 2018 και το έκτο ολοκληρώθηκε το 2019. Μετά την αποπομπή της Τουρκίας από το πρόγραμμα, τα μαχητικά παρέμειναν στις ΗΠΑ.

Η εφημερίδα αναφέρει ότι στην Ουάσιγκτον εξετάζεται ως ενδιάμεση λύση η παράδοση αυτών των έξι αεροσκαφών, πριν από οποιαδήποτε πλήρη επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα.

Ακόμη κι έτσι, θα απαιτηθούν τεχνικά βήματα: συντήρηση των αεροσκαφών που βρίσκονται εδώ και χρόνια στις ΗΠΑ, εκπαίδευση νέων πιλότων, επαναπιστοποίηση τεχνικού προσωπικού και αναβάθμιση υποδομών.

Ανοιχτό παραμένει επίσης το καθεστώς πιθανής επιστροφής της Τουρκίας: αν δηλαδή θα επανέλθει ως συμπαραγωγός χώρα ή απλώς ως πελάτης.

Προχωρούν οι κινητήρες για το KAAN

Σύμφωνα με τη Χουριέτ, ο φάκελος που κινείται ταχύτερα είναι αυτός των κινητήρων για το τουρκικό μαχητικό KAAN.

Η διαδικασία για την αμερικανική άδεια εξαγωγής φέρεται να βρίσκεται στο τελικό στάδιο. Η συμφωνία, αξίας άνω των 700 εκατομμυρίων δολαρίων, προβλέπει την παράδοση 80 κινητήρων στην Τουρκία.

Με δύο κινητήρες ανά αεροσκάφος, η συμφωνία αυτή θα επιτρέψει την παραγωγή των πρώτων 40 μαχητικών KAAN.

Η Τουρκία συνεχίζει παράλληλα την ανάπτυξη πλήρως εγχώριου κινητήρα, όμως οι αρμόδιες πηγές θεωρούν πιο ρεαλιστικό ορίζοντα για μαζική παραγωγή μετά το 2035.

Κατά τη Χουριέτ, η πιθανή αμερικανική έγκριση για τους κινητήρες στέλνει και πολιτικό μήνυμα: ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να ξανανοίξουν τη συνεργασία με την Τουρκία στην αμυντική βιομηχανία, αλλά όχι απευθείας από τον πιο ευαίσθητο φάκελο, δηλαδή τα F-35.

Σε αναμονή και τα F-16

Στο ίδιο ρεπορτάζ γίνεται αναφορά και στα F-16. Η Τουρκία, σύμφωνα με τη Χουριέτ, έχει εγκαταλείψει τα κιτ εκσυγχρονισμού, αλλά στο τραπέζι παραμένει η αγορά 40 νέων F-16, για τα οποία έχει ήδη καταβληθεί προκαταβολή.

Οι ΗΠΑ φέρονται να θέλουν να εντάξουν στο πακέτο πρόσθετα κόστη παραγωγής και νέα συστήματα αποστολής, γεγονός που έχει ανοίξει νέο γύρο διαπραγμάτευσης.

Η Χουριέτ εκτιμά ότι, εάν υπάρξει πρόοδος στα CAATSA και στα F-35, τότε και το πακέτο των F-16 μπορεί να επανεξεταστεί.

Με σαφείς αναφορές στην Ελλάδα, τον Κυριάκο Μητσοτάκη, το Αιγαίο, το casus belli και τη Γαλάζια Πατρίδα έκλεισε ο Ταγίπ Ερντογάν τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε μετά την ολοκλήρωση των εργασιών.

Ο Τούρκος πρόεδρος, απαντώντας σε ερώτηση  για το εάν το casus belli αποτελεί για την Άγκυρα πολεμική απειλή κατά της Ελλάδας σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων, επιχείρησε να χαμηλώσει τους τόνους, λέγοντας ότι «σχεδόν ολόκληρος ο λαός μου δεν γνωρίζει τι είναι το casus belli».

«Δεν χρειάζεται να απασχολούμε ούτε τον δικό μας λαό ούτε τον ελληνικό λαό με αυτά», είπε χαρακτηριστικά ο Ερντογάν. «Λέμε στους Έλληνες φίλους μας: ελάτε να καθίσουμε, να μιλήσουμε και να τελειώσουμε αυτή την υπόθεση. Αυτό είναι το βήμα μας και κάθε φορά που το θέμα έρχεται στο τραπέζι, αυτό τους λέμε. Και συνεχίζουμε τον δρόμο μας με αυτόν τον τρόπο. Το casus belli είναι ένα από αυτά τα θέματα».

«Συμφωνώ με τον Μητσοτάκη για την ανάγκη να λυθούν τα προβλήματα στο Αιγαίο»

Ο Ερντογάν ρωτήθηκε και για τη δήλωση του Κυριάκου Μητσοτάκη ότι Ελλάδα και Τουρκία πρέπει να λύσουν το ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών. Ο Τούρκος πρόεδρος απάντησε ότι συμμερίζεται αυτή τη θέση.

«Την άποψη για την ανάγκη επίλυσης των προβλημάτων στο Αιγαίο την συμμερίζομαι και εγώ», είπε. «Πρώτα οι υπουργοί Εξωτερικών μας, και στη συνέχεια, αν χρειαστεί, και εμείς, μπορούμε να καθίσουμε στο τραπέζι και να συζητήσουμε το θέμα».

Ο Ερντογάν πρόσθεσε ότι «το να λυθεί το πρόβλημα αυτών των υδάτων είναι πρωτίστως καθήκον των ηγετών», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας πολιτικής διαδικασίας σε ανώτατο επίπεδο για τα ελληνοτουρκικά.

Αιχμή κατά Μητσοτάκη για τα F-35: «Δεν έπρεπε να πέσει σε τέτοιο λάθος»

Νωρίτερα, ο Τούρκος πρόεδρος είχε ερωτηθεί για τις αντιδράσεις του Μπενιαμίν Νετανιάχου και του Κυριάκου Μητσοτάκη σχετικά με την πιθανή πώληση F-35 στην Τουρκία.

Ο Ερντογάν απέρριψε και τις δύο τοποθετήσεις, λέγοντας ότι «καμία από τις δύο δηλώσεις δεν έχει θέση στον δικό μου κόσμο». Για τον Νετανιάχου είπε ότι «είναι γνωστό σε ποια νερά κολυμπά», ενώ για τον Έλληνα πρωθυπουργό ανέφερε:

«Ο Μητσοτάκης δεν έπρεπε να πέσει σε ένα τέτοιο λάθος. Εμείς, για τα αμυντικά μέσα που πήρε η Ελλάδα, είπαμε ποτέ “γιατί τα πήρες” ή “γιατί τα αγοράζεις”; Όχι. Κι όμως είναι ο γείτονάς μας. Θα μπορούσαμε να το πούμε, αλλά δεν χρειάζεται».

Ο Τούρκος πρόεδρος συνέχισε λέγοντας ότι η Ελλάδα μπορεί να αγοράζει ή να πουλά αμυντικό υλικό, αλλά και η Τουρκία, όπως είπε, «παράγει ήδη» και «έχει φυσικά και το δικαίωμα να αγοράζει».

Γαλάζια Πατρίδα: «Είναι πολύ σημαντικό θέμα για εμάς»

Στην ίδια ερώτηση τέθηκε και το ζήτημα της Γαλάζιας Πατρίδας, καθώς η δημοσιογράφος ρώτησε για το εάν ετοιμάζεται σχετική νομοθετική πρωτοβουλία και πότε θα κατατεθεί στην τουρκική εθνοσυνέλευση.

Ο Ερντογάν δεν έδωσε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, ωστόσο υπογράμμισε ότι η Γαλάζια Πατρίδα παραμένει κεντρική έννοια για την Τουρκία.

«Η Γαλάζια Πατρίδα είναι για εμάς ένα πολύ σημαντικό θέμα», είπε. «Δεν θα συνεχίσουμε να τη χρησιμοποιούμε μόνο για τις θάλασσες, αλλά, όταν χρειάζεται, και στο εσωτερικό μας και στα χωρικά μας ύδατα ως ονομασία».

Θεολογική Σχολή: «Δεν τέθηκε με τον Τραμπ»

Στη συνέντευξη Τύπου τέθηκε και το ζήτημα της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, με ερώτηση για το εάν συζητήθηκε στη συνάντηση με τον Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Τούρκος πρόεδρος απάντησε λακωνικά: «Όχι, δεν τέθηκε στην ατζέντα».

Η απάντηση αυτή έχει σημασία, καθώς το θέμα της Θεολογικής Σχολής επανέρχεται συχνά στις ελληνοτουρκικές και αμερικανοτουρκικές επαφές, ιδιαίτερα στο πλαίσιο των θρησκευτικών ελευθεριών και των σχέσεων της Άγκυρας με το Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Ερντογάν: «Η Σύνοδος της Άγκυρας έδειξε την εμπιστοσύνη στην Τουρκία»

Στην αρχική του τοποθέτηση, ο Ταγίπ Ερντογάν χαρακτήρισε «ιστορική» τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, λέγοντας ότι η Τουρκία φιλοξένησε για δεύτερη φορά, μετά από 22 χρόνια, Σύνοδο Κορυφής της Συμμαχίας και για πρώτη φορά στην πρωτεύουσά της.

«Σε μια περίοδο που δοκιμάζεται η ευρωατλαντική ασφάλεια, η ιστορική αυτή Σύνοδος έλαβε χώρα με τρόπο που θα καθοδηγήσει το κοινό μας μέλλον», είπε.

Ο Τούρκος πρόεδρος υποστήριξε ότι στην Άγκυρα τέθηκαν τα θεμέλια για «ένα ισχυρότερο ΝΑΤΟ», στο οποίο οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι θα αναλαμβάνουν μεγαλύτερη ευθύνη και θα ενισχύονται οι στρατιωτικές ικανότητες μέσω «δίκαιης κατανομής βαρών».

Παράλληλα, τόνισε ότι όλοι οι σύμμαχοι συμμετείχαν σε επίπεδο ηγετών, κάτι που χαρακτήρισε «νέα απόδειξη της εμπιστοσύνης προς την Τουρκία και του κύρους της τουρκικής διπλωματίας».

Ο Ερντογάν στάθηκε και στην παρουσία του Ντόναλντ Τραμπ, λέγοντας ότι ο Αμερικανός πρόεδρος είχε επισημάνει πως η φιλοξενία της Τουρκίας υπήρξε καθοριστική για τη συμμετοχή του. «Το ότι υπογράμμισε και την προσωπική μας φιλία είναι ιδιαίτερα σημαντικό και πολύτιμο για εμάς», ανέφερε.

«Η Τουρκία δεν έμεινε με σταυρωμένα τα χέρια – Έκοψε μόνη της τον ομφάλιο λώρο»

Ο Ερντογάν επανέφερε το αφήγημα ότι η Τουρκία, μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, δεν ωφελήθηκε από το «μέρισμα ειρήνης» όσο οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί της.

«Πολλές κρίσεις και συγκρούσεις έγιναν γύρω μας. Αντιμετωπίσαμε απειλές, κυρίως την τρομοκρατία. Υπήρξαν περίοδοι που μείναμε μόνοι και αδικηθήκαμε. Γι’ αυτό πολλές φορές αναγκαστήκαμε να κόψουμε μόνοι μας τον ομφάλιο λώρο», είπε.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Τουρκία σήμερα βρίσκεται «πολύ μπροστά» από πολλούς συμμάχους σε ό,τι αφορά τις αμυντικές δαπάνες, τις στρατιωτικές δυνατότητες και την αμυντική βιομηχανία.

Υπενθύμισε ότι η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ από το 1952, αλλά υποστήριξε πως δεν προσέφερε στη Συμμαχία μόνο τη γεωστρατηγική της θέση «στην καρδιά τριών ηπείρων», αλλά και τη δική της πολεμική παράδοση.

«Οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν τη δύναμη και την ικανότητα να εξουδετερώνουν κάθε απειλή κατά της εθνικής μας ασφάλειας στην πηγή της», είπε.

F-16 στην Εσθονία, KFOR στο Κόσοβο, διοίκηση δύναμης αντίδρασης του ΝΑΤΟ

Ο Τούρκος πρόεδρος αναφέρθηκε αναλυτικά και στη συμβολή της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ.

Είπε ότι η Τουρκία διοικεί τον δεύτερο μεγαλύτερο χερσαίο στρατό της Συμμαχίας και ότι επί δεκαετίες η ασφάλεια της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ έχει ανατεθεί σε μεγάλο βαθμό στην Άγκυρα.

Ανακοίνωσε ότι τα τουρκικά F-16 θα αναπτυχθούν από τον Αύγουστο στην Εσθονία στο πλαίσιο της αποστολής εναέριας αστυνόμευσης του ΝΑΤΟ.

Παράλληλα, είπε ότι η Τουρκία θα συνεχίσει έως τα τέλη Σεπτεμβρίου 2026 τη διοίκηση της δύναμης KFOR στο Κόσοβο, την οποία ανέλαβε τον Οκτώβριο, ενώ το 2028-2029 θα αναλάβει τη διοίκηση της δύναμης αντίδρασης της Συμμαχίας.

ΕΕ και άμυνα: «Χωρίς την Τουρκία οι πρωτοβουλίες θα είναι περιορισμένες»

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Ερντογάν στις αμυντικές πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όπως είπε, οι πρωτοβουλίες της ΕΕ στον τομέα της άμυνας πρέπει να είναι συμπληρωματικές προς το ΝΑΤΟ και να μη δημιουργούν περιττές επικαλύψεις.

«Όταν σύμμαχοι που δεν είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η Τουρκία, δεν εντάσσονται πλήρως στις αμυντικές πρωτοβουλίες της Ένωσης, τότε η αποτελεσματικότητα αυτών των πρωτοβουλιών θα είναι πολύ περιορισμένη», δήλωσε.

Ο Ερντογάν επέμεινε επίσης ότι εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια στο εμπόριο αμυντικών προϊόντων μεταξύ συμμάχων, παρότι έχουν μειωθεί.

«Πρέπει να αρθούν το συντομότερο δυνατό χωρίς “αλλά” και χωρίς “όμως”», είπε, προσθέτοντας ότι η Τουρκία εξασφάλισε ειδική αναφορά στο θέμα αυτό και στο ανακοινωθέν της Συνόδου.

Μετά τον Τραμπ, βλέπει και τους Ευρωπαίους: «Η Τουρκία περιμένει 53 χρόνια – Αυτό είναι αδικία»

Ο Ερντογάν αποκάλυψε ότι το βράδυ θα είχε δείπνο εργασίας με την ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ είχε ήδη συζητήσει το ζήτημα με τον Γερμανό καγκελάριο.

Ερωτηθείς για το πώς μπορεί να ξεπεραστεί το θέμα της ομοφωνίας στην ΕΕ και αν έλαβε θετικά σήματα από Ευρωπαίους ηγέτες ή από την Κομισιόν, ο Τούρκος πρόεδρος είπε:

«Το καθήκον μας είναι να συζητάμε αυτά τα θέματα με τους ηγέτες. Σήμερα το συζητήσαμε και με τον Γερμανό καγκελάριο. Τώρα θα τα θέσουμε και με τη φον ντερ Λάιεν και με άλλους ηγέτες».

Στη συνέχεια ανέβασε τους τόνους για την ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας:

«Η Τουρκία έχει μια προσδοκία 53 ετών. Αυτό είναι αδικία. Θα τους πούμε: απαλλάξτε πλέον την Τουρκία από αυτή την αδικία. Ας ελπίσουμε ότι θα ανοίξουν πλέον την πόρτα».

F-35: «Ο Τραμπ έχει θετική προσέγγιση – Όταν παραδοθούν, ο κόσμος θα πει ότι η Αμερική κράτησε τον λόγο της»

Το ζήτημα των F-35 κυριάρχησε στη συνέντευξη Τύπου.

Ο Ερντογάν είπε ότι η αμυντική βιομηχανία είναι ένας από τους βασικούς τομείς συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα και στις οικονομικές σχέσεις.

«Το να αναπτύξουμε τις οικονομικές μας σχέσεις με την Αμερική είναι προς το σοβαρό συμφέρον της χώρας μας. Και η Αμερική το αποδέχεται αυτό. Θα συνεχίσουμε αυτή τη διαδικασία με αυτόν τον τρόπο», δήλωσε.

Για τα F-35 είπε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει «θετική προσέγγιση» απέναντι στην Τουρκία.

«Το πιο σημαντικό θέμα, όπως τέθηκε και πριν, είναι τα F-35. Ο κ. Τραμπ έχει στην πραγματικότητα θετική προσέγγιση απέναντι στην Τουρκία στο θέμα των F-35. Ελπίζουμε ότι όταν πραγματοποιηθεί η παράδοση των F-35 στην Τουρκία, όλος ο κόσμος θα πει ότι η Αμερική τήρησε την υπόσχεσή της», είπε

Ανοιχτή άφησε ξανά την πόρτα για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 ο Ντόναλντ Τραμπ, κατά τη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε μετά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.

Απαντώντας σε ερώτηση τουρκικού μέσου για το εάν ΗΠΑ και Τουρκία κατέληξαν σε κάποια κατανόηση σχετικά με τα F-35 και το μέλλον της αμυντικής συνεργασίας, ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε ιδιαίτερα θετικός απέναντι στον Ταγίπ Ερντογάν, χωρίς ωστόσο να ανακοινώσει οριστική απόφαση.

«Μιλούν για το αεροσκάφος F-35. Είναι το καλύτερο αεροσκάφος και όλοι το θέλουν. Πρέπει να αποφασίσουμε σε ποιον θα το δώσουμε», δήλωσε ο Τραμπ.

Στη συνέχεια, όμως, έδειξε καθαρά την κατεύθυνση των σκέψεών του: «Η τάση μου είναι να πω ότι έκανε ό,τι έπρεπε. Μας βοήθησε με πολλούς τρόπους», είπε για τον Τούρκο πρόεδρο.

Ο Τραμπ υποστήριξε ακόμη ότι ο Ερντογάν έμεινε εκτός της σύγκρουσης με το Ιράν κατόπιν δικού του αιτήματος, παρότι, όπως είπε, «δεν είναι μεγάλος θαυμαστής του Νετανιάχου και του Ισραήλ».

«Θα μπορούσε να μπει πολύ εύκολα σε αυτόν τον πόλεμο και δεν το έκανε, μετά από δικό μου αίτημα. Έμεινε εκτός. Ήταν πολύ καλός σύμμαχος», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο Αμερικανός πρόεδρος μίλησε με θερμά λόγια για την Τουρκία, χαρακτηρίζοντάς την «πολύ μεγάλη χώρα», «πολύ ισχυρή στρατιωτικά» και «τη δεύτερη πιο ισχυρή χώρα στο ΝΑΤΟ».

Παράλληλα, παρουσίασε τις σχέσεις ΗΠΑ–Τουρκίας ως μία από τις καλύτερες διμερείς σχέσεις της Ουάσιγκτον σήμερα. «Έχουμε μία σπουδαία σχέση. Είναι μία από τις καλύτερες σχέσεις μας», είπε, προσθέτοντας ότι η σχέση αυτή είχε επιδεινωθεί επί Τζο Μπάιντεν, αλλά «άλλαξε» μετά τις αμερικανικές εκλογές.

Ο Τραμπ αναφέρθηκε και στην υπόθεση του πάστορα Μπράνσον, υπενθυμίζοντας ότι επί της πρώτης του θητείας είχε ζητήσει από τον Ερντογάν την απελευθέρωσή του. «Τον κάλεσα και τον άφησε ελεύθερο», είπε, χρησιμοποιώντας το περιστατικό ως παράδειγμα της προσωπικής του σχέσης με τον Τούρκο πρόεδρο.

Στην ίδια συνέντευξη Τύπου, ο Τραμπ ευχαρίστησε τον Ερντογάν για τη φιλοξενία της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, κάνοντας λόγο για «εξαιρετικά επιτυχημένη σύνοδο» και για «απίστευτη ενότητα» μεταξύ των ηγετών της Συμμαχίας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος επέμεινε επίσης στον στόχο αύξησης των αμυντικών δαπανών των συμμάχων στο 5% του ΑΕΠ, υποστηρίζοντας ότι οι χώρες του ΝΑΤΟ κινούνται πλέον προς αυτή την κατεύθυνση και ότι μεγάλο μέρος των νέων εξοπλιστικών δαπανών θα κατευθυνθεί σε αμερικανικά οπλικά συστήματα.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε σε Patriot, Tomahawk, drones και νέες αμυντικές συμφωνίες με αμερικανικές εταιρείες, λέγοντας ότι η αμερικανική αμυντική βιομηχανία θα είναι ο μεγάλος κερδισμένος από την αύξηση των δαπανών στην Ευρώπη και τον Καναδά.

Για το Ιράν, ο Τραμπ υιοθέτησε σκληρή ρητορική, ισχυριζόμενος ότι η στρατιωτική του ικανότητα έχει «σχεδόν καταστραφεί» και ότι η Τεχεράνη δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο. «Αν μας χτυπήσουν, θα τους χτυπήσουμε δέκα φορές πιο δυνατά», είπε, χωρίς να αποκλείσει νέα πλήγματα, αν χρειαστεί.

Το μήνυμα, πάντως, που κρατά η Άγκυρα είναι η δημόσια τοποθέτηση του Αμερικανού προέδρου για τα F-35. Ο Τραμπ δεν ανακοίνωσε συμφωνία, αλλά για πρώτη φορά έδειξε τόσο ανοιχτά ότι βλέπει θετικά την τουρκική επιστροφή στο πρόγραμμα, συνδέοντάς την με τη στάση του Ερντογάν στη σύγκρουση με το Ιράν και με τη συνολικότερη αμερικανοτουρκική σχέση.

Με δύο προσεκτικές απαντήσεις για την Τουρκία και την Ελλάδα έκλεισε η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, καθώς ο γενικός γραμματέας της Συμμαχίας απέφυγε να πάρει δημόσια θέση τόσο για τους ρωσικούς S-400 που διαθέτει η Άγκυρα όσο και για τις ελληνοτουρκικές διαφορές.

Σε ερώτηση για το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400, το οποίο παραμένει στα χέρια μιας χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ, ο γενικός γραμματέας απάντησε ότι το θέμα είναι κυρίως διμερές ζήτημα μεταξύ Τουρκίας και Ηνωμένων Πολιτειών.

Όπως είπε, το ζήτημα έχει ήδη τεθεί στις επαφές Άγκυρας – Ουάσιγκτον και οι δύο χώρες «εργάζονται πάνω σε αυτό», αποφεύγοντας κάθε περαιτέρω σχόλιο.

Στο τέλος της συνέντευξης Τύπου, τουρκικό μέσο ενημέρωσης έθεσε και θέμα Ελλάδας, υποστηρίζοντας ότι συνεχίζεται η «αντιτουρκική ρητορική» από την Αθήνα και αναφερόμενο στη δήλωση του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει «ανοιχτή απειλή πολέμου» από την Τουρκία.

Και σε αυτή την περίπτωση, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ κράτησε αποστάσεις. Όπως είπε, σε μια Συμμαχία 32 κρατών είναι αναπόφευκτο να υπάρχουν διμερή ζητήματα και κατά καιρούς εντάσεις μεταξύ συμμάχων.

Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι δεν είναι «σχολιαστής» των διαφορών αυτών. «Ο ρόλος μου είναι να διατηρώ την ενότητα της Συμμαχίας», ανέφερε, προσθέτοντας ότι όταν υπάρχουν προβλήματα μεταξύ συμμάχων, προτιμά να συμβάλλει πίσω από τις κλειστές πόρτες και όχι με δημόσιες τοποθετήσεις.

Μήνυμα ενότητας από την Άγκυρα

Παρά τις εσωτερικές τριβές, ο γενικός γραμματέας παρουσίασε τη Σύνοδο της Άγκυρας ως απόδειξη ενότητας και ισχύος του ΝΑΤΟ. Όπως τόνισε, οι σύμμαχοι επαναβεβαίωσαν τη «σιδηρά δέσμευσή» τους στο Άρθρο 5, σύμφωνα με το οποίο επίθεση εναντίον ενός μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.

«Η Συμμαχία είναι ισχυρότερη από ποτέ», ήταν το βασικό μήνυμα που έστειλε από την τουρκική πρωτεύουσα, υπογραμμίζοντας ότι το ΝΑΤΟ παραμένει έτοιμο να υπερασπιστεί «κάθε εκατοστό» του εδάφους του.

50 δισ. δολάρια σε νέες αμυντικές συμφωνίες

Στον απολογισμό της Συνόδου, δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στις αμυντικές επενδύσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, στο Φόρουμ Αμυντικής Βιομηχανίας ανακοινώθηκαν νέες συμφωνίες προμηθειών άνω των 50 δισ. δολαρίων μέσα σε μία ημέρα.

Παράλληλα, ανακοινώθηκε η νέα πρωτοβουλία NATO Drone Net, με επενδύσεις 40 δισ. δολαρίων από τους συμμάχους σε μη επανδρωμένα συστήματα μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια.

Στο τραπέζι μπήκε και η ενίσχυση των ενεργειακών υποδομών της Συμμαχίας, με επένδυση 27 δισ. ευρώ για τον εκσυγχρονισμό των αποθηκών καυσίμων, των δικτύων διανομής και νέων εγκαταστάσεων, μεταξύ των οποίων και αγωγοί προς την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.

Νέα στήριξη στην Ουκρανία

Για την Ουκρανία, οι σύμμαχοι επαναβεβαίωσαν την αταλάντευτη στήριξή τους στο Κίεβο. Όπως ανακοινώθηκε, το ΝΑΤΟ δεσμεύεται για τουλάχιστον 70 δισ. ευρώ σε στρατιωτικό εξοπλισμό, βοήθεια και εκπαίδευση προς την Ουκρανία φέτος και ξανά την επόμενη χρονιά.

Ο γενικός γραμματέας υποστήριξε ότι η Ρωσία βρίσκεται υπό πίεση, αναφερόμενος στις μεγάλες απώλειες στο μέτωπο και στα πλήγματα της Ουκρανίας σε ρωσικές ενεργειακές και αμυντικές υποδομές.

Τραμπ, ΗΠΑ και ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες

Μεγάλο μέρος της συνέντευξης Τύπου αφορούσε και τις πιέσεις του Ντόναλντ Τραμπ προς τους Ευρωπαίους συμμάχους για αύξηση των αμυντικών δαπανών.

Ο γενικός γραμματέας αναγνώρισε ότι υπάρχουν ακόμη μεγάλες διαφορές μεταξύ των χωρών, καθώς ορισμένοι σύμμαχοι παραμένουν κοντά στο 2% του ΑΕΠ. Ωστόσο, τόνισε ότι Ευρώπη και Καναδάς έχουν αυξήσει τις αμυντικές τους δαπάνες κατά 250 δισ. δολάρια μέσα σε δύο χρόνια.

Για τον Τραμπ, είπε ότι είναι δεσμευμένος στο ΝΑΤΟ, αλλά επιμένει πως η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερο βάρος στην άμυνά της. Όπως σημείωσε, αυτή η πίεση έχει ήδη οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των αμυντικών δαπανών.

Ιράν: «Δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά»

Στο επίκεντρο βρέθηκε και το Ιράν. Το ΝΑΤΟ επανέλαβε ότι η Τεχεράνη δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα ούτε βαλλιστικές δυνατότητες που θα απειλούν τη διεθνή ασφάλεια.

Ο γενικός γραμματέας ξεκαθάρισε ότι το Ιράν βρίσκεται εκτός ΝΑΤΟϊκού εδάφους και ότι το ΝΑΤΟ ως οργανισμός δεν εμπλέκεται στρατιωτικά. Ωστόσο, σημείωσε ότι ορισμένοι Ευρωπαίοι σύμμαχοι έχουν διμερείς συμφωνίες με τις ΗΠΑ, κυρίως για τη χρήση βάσεων και στρατιωτικών υποδομών.

«NATO 3.0» και επόμενη Σύνοδος στην Αλβανία

Η Σύνοδος της Άγκυρας παρουσιάστηκε ως σταθμός για το λεγόμενο NATO 3.0: μια Συμμαχία που επενδύει στην άμυνα, στην τεχνολογία, στη βιομηχανική παραγωγή και στη μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συνεισφορά.

Ο γενικός γραμματέας τόνισε ότι το ζητούμενο είναι «μια ισχυρότερη Ευρώπη μέσα σε ένα ισχυρότερο ΝΑΤΟ», με τους Ευρωπαίους συμμάχους και τον Καναδά να αναλαμβάνουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης δίπλα στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η επόμενη Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ θα πραγματοποιηθεί στην Αλβανία, με την ακριβή ημερομηνία να αναμένεται να αποφασιστεί το επόμενο διάστημα.

Σαφές μήνυμα προς την Τουρκία για το casus belli έστειλε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από την Άγκυρα, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, τονίζοντας ότι η απειλή πολέμου της Τουρκίας κατά της Ελλάδας αποτελεί «ιστορική ανορθογραφία» και δεν συνάδει ούτε με το πνεύμα της Συμμαχίας ούτε με το καλό κλίμα που επιχειρείται να οικοδομηθεί στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, απαντώντας σε ερώτηση για το αν οι σύμμαχοι αντιλαμβάνονται τις ελληνικές θέσεις, ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι το casus belli «έρχεται από το βαθύ παρελθόν, από το 1995» και πρόσθεσε χαρακτηριστικά: «Νομίζω ότι έχει έρθει η ώρα πια να το αφήσουμε πίσω».

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η Ελλάδα και η Τουρκία, παρά τις διαφορές τους, πρέπει να μάθουν να ζουν ειρηνικά και να χτίζουν σχέσεις καλής γειτονίας. Όπως είπε, η συγκεκριμένη απειλή δεν ταιριάζει με το κλίμα που πρέπει να υπάρχει μέσα στη Συμμαχία.

Μήνυμα για τα F-35 της Τουρκίας: «Υπάρχουν σημαντικά νομικά εμπόδια»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η τοποθέτηση του πρωθυπουργού για το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, μετά και το θερμό κλίμα που καταγράφηκε ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Ταγίπ Ερντογάν.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης απέφυγε να υποδείξει στις Ηνωμένες Πολιτείες τι θα πράξουν, ξεκαθάρισε όμως ότι σήμερα υπάρχουν «σημαντικά νομικά εμπόδια» στην αμερικανική νομοθεσία για την προμήθεια F-35 από την Τουρκία.

Υπενθύμισε ότι η απομάκρυνση της Τουρκίας από το πρόγραμμα συνδέθηκε με την αγορά των ρωσικών S-400, ενός συστήματος το οποίο, όπως είπε, το ΝΑΤΟ και οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν ανταγωνιστικό προς το πρόγραμμα των F-35.

«Δεν είναι δική μου δουλειά να σχολιάζω τις επιλογές άλλων χωρών, ούτε προφανώς η Ελλάδα είναι αυτή η οποία θα υποδείξει στις Ηνωμένες Πολιτείες σε ποιον θα πουλήσουν ή δεν θα πουλήσουν αμυντικά συστήματα», ανέφερε.

«Οι Έλληνες πιλότοι θα εκπαιδευτούν το 2027 στα ελληνικά F-35»

Ο πρωθυπουργός έστειλε πάντως σαφές μήνυμα για την ενίσχυση της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας, τονίζοντας ότι οι Έλληνες πιλότοι θα αρχίσουν μέσα στο 2027 να εκπαιδεύονται στα ελληνικά F-35, τα οποία, όπως είπε, ήδη κατασκευάζονται.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στο πρόγραμμα αναβάθμισης των F-16 σε Viper, λέγοντας ότι έχει ξεπεράσει τα 50 αεροσκάφη και θα φτάσει σύντομα τα 83, αλλά και στην απόκτηση των 24 Rafale.

«Η Ελλάδα έχει ενισχύσει σημαντικά την αεροπορία της», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα έχει ήδη μπει ενεργά στο πρόγραμμα των F-35.

Για τις αμυντικές δαπάνες: «Το τίμημα για την ελευθερία μας»

Σε ερώτηση για τις αμυντικές δαπάνες και τον ευρωπαϊκό πυλώνα του ΝΑΤΟ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε ότι η Ελλάδα έχει ήδη πετύχει και ξεπεράσει τον στόχο του 3,5% του ΑΕΠ για τις κύριες αμυντικές δαπάνες, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΝΑΤΟ για το 2026.

«Εμείς βρισκόμαστε ήδη εκεί που άλλες ευρωπαϊκές χώρες ελπίζουν να βρεθούν το 2035», είπε χαρακτηριστικά.

Ο πρωθυπουργός έκανε λόγο για εξοπλιστικό πρόγραμμα ύψους 28 δισ. ευρώ, εγκεκριμένο από το ΚΥΣΕΑ, τονίζοντας ότι η Ελλάδα οφείλει να διατηρεί ισχυρή αποτρεπτική δυνατότητα λόγω των ιδιαίτερων γεωπολιτικών συνθηκών που αντιμετωπίζει.

«Αυτό είναι το τίμημα της ελευθερίας, της ανεξαρτησίας και της προάσπισης της κυριαρχίας και των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων», ανέφερε.

«Ο Τραμπ είχε δίκιο για τις αμυντικές δαπάνες»

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναγνώρισε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είχε θέσει από την πρώτη του θητεία την ανάγκη οι ευρωπαϊκές χώρες να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την άμυνά τους.

«Είχε απολύτως δίκιο», είπε ο πρωθυπουργός, σημειώνοντας ότι η ενίσχυση του ευρωπαϊκού πυλώνα του ΝΑΤΟ αποτελεί πλέον «αδιαμφισβήτητη προτεραιότητα» και «συνθήκη επιβίωσης της ίδιας της Συμμαχίας».

Παράλληλα, εκτίμησε ότι δεν υπάρχει καμία πιθανότητα οι Ηνωμένες Πολιτείες να αποχωρήσουν από το ΝΑΤΟ, λέγοντας ότι ο πρόεδρος Τραμπ εμφανίστηκε θετικός για το κλίμα που διαμορφώθηκε στη Σύνοδο και για την ανταπόκριση των Ευρωπαίων στην ανάγκη αύξησης των αμυντικών δαπανών.

Για τα Στενά του Ορμούζ: «Η Ελλάδα θα υπερασπίζεται την ελεύθερη ναυσιπλοΐα»

Ο πρωθυπουργός ρωτήθηκε και για την κατάσταση στη Μέση Ανατολή και τα Στενά του Ορμούζ, τονίζοντας ότι η Ελλάδα, ως παγκόσμια ναυτική δύναμη, θα υπερασπίζεται πάντα την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Όπως είπε, η διατήρηση των Στενών του Ορμούζ ανοιχτών, χωρίς επιβολή διοδίων ή άλλων επιβαρύνσεων, αποτελεί κεντρική προτεραιότητα όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά και για την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ανέφερε επίσης ότι η Ελλάδα είναι ήδη παρούσα στην επιχείρηση «Ασπίδες» στην Ερυθρά Θάλασσα και, εφόσον ζητηθεί σε οργανωμένο πλαίσιο, θα μπορούσε να είναι παρούσα και σε αντίστοιχη επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ.

Για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις: «Μπορούμε να ζούμε ειρηνικά, ακόμη κι αν δεν λύσουμε τη μεγάλη διαφορά»

Απαντώντας σε ερώτηση Τούρκου δημοσιογράφου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, τονίζοντας ότι η Διακήρυξη των Αθηνών δημιούργησε ένα πλαίσιο πιο δημιουργικής και αποτελεσματικής συνεργασίας.

Ο πρωθυπουργός στάθηκε στη συνεργασία στο μεταναστευτικό, στην αύξηση των επισκέψεων Τούρκων πολιτών στα ελληνικά νησιά και στην ανάγκη να υπάρχουν ανοιχτοί δίαυλοι επικοινωνίας.

Ωστόσο, επανέλαβε ότι η βασική διαφορά ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία παραμένει η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

«Ακόμη κι αν δεν λύσουμε αυτό το μεγάλο πρόβλημα, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να ζούμε ειρηνικά και να εργαζόμαστε σε άλλες πτυχές της ατζέντας», ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Ο διπλωματικός μαραθώνιος του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συνεχίστηκε την Τετάρτη στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, με τον Τούρκο πρόεδρο να πραγματοποιεί διαδοχικές συναντήσεις με τον πρόεδρο της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, και την πρωθυπουργό της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι.

Στη συνάντηση με τον Εμανουέλ Μακρόν, οι δύο ηγέτες συζήτησαν τις διμερείς σχέσεις Τουρκίας – Γαλλίας, τις σχέσεις Άγκυρας – Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και τις τελευταίες εξελίξεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με την τουρκική προεδρία, ο Ερντογάν υπογράμμισε ότι η συνεργασία της Τουρκίας με τις ευρωπαϊκές χώρες στον τομέα της άμυνας πρέπει να ενισχυθεί, επισημαίνοντας πως η ασφάλεια της Ευρώπης δεν μπορεί να σχεδιαστεί χωρίς τη συμμετοχή της Άγκυρας.

Στη συνέχεια, ο Τούρκος πρόεδρος συναντήθηκε με την Τζόρτζια Μελόνι, με τις δύο πλευρές να εξετάζουν την περαιτέρω εμβάθυνση της στρατηγικής συνεργασίας Τουρκίας και Ιταλίας. Στο τραπέζι βρέθηκαν ζητήματα αμυντικής βιομηχανίας, εμπορίου, επενδύσεων και ενεργειακής συνεργασίας, ενώ συζητήθηκαν επίσης οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.

Οι επαφές του Ερντογάν εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο των διμερών συναντήσεων που πραγματοποιούνται στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ, όπου κυριαρχούν οι συζητήσεις για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας, την αύξηση των αμυντικών δαπανών, τη στήριξη της Ουκρανίας και την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας της Συμμαχίας.

Παράλληλα, η Άγκυρα επιδιώκει να προωθήσει την άρση των περιορισμών στη συνεργασία της με τους συμμάχους στον αμυντικό τομέα και να αναβαθμίσει τον ρόλο της στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες ασφαλείας.