Με δύο φράσεις ενώπιον του Ταγίπ Ερντογάν, ο Ντόναλντ Τραμπ άνοιξε ξανά τα δύο μεγάλα κεφάλαια που καίνε την Τουρκία: τα F-35 και την άρση των αμερικανικών κυρώσεων.

Στο περιθώριο της 36ης Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, ο Αμερικανός πρόεδρος συναντήθηκε με τον Ταγίπ Ερντογάν στο προεδρικό συγκρότημα στην Άγκυρα και εμφανίστηκε πιο θερμός από ποτέ απέναντι στον Τούρκο πρόεδρο.

Ο Ερντογάν, στις πρώτες του δηλώσεις, υποδέχθηκε τον Τραμπ λέγοντας ότι η επίσκεψή του δίνει «ξεχωριστή δύναμη» στην Τουρκία και στη Σύνοδο.

«Η επίσκεψη του κ. Τραμπ μάς έδωσε ξεχωριστή δύναμη. Του λέω καλώς ήρθατε. Θέλω να εκφράσω πόσο σημαντική είναι αυτή η επίσκεψη. Το γεγονός ότι η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ πραγματοποιείται σήμερα στην Άγκυρα και ότι όλοι οι ηγέτες βρίσκονται στη χώρα μας, μας δίνει ιδιαίτερη ισχύ», δήλωσε ο Τούρκος πρόεδρος.

Ο Τραμπ, από την πλευρά του, δεν έκρυψε τον θαυμασμό του για τον Ερντογάν.

«Αν δεν ήταν ο Ερντογάν, δεν θα ερχόμουν στο ΝΑΤΟ», είπε χαρακτηριστικά.

Και συνέχισε σε ακόμη πιο προσωπικό τόνο:

«Είμαστε δύο υπέροχοι φίλοι. Ο Ερντογάν κάνει εξαιρετική δουλειά. Όλοι οι δρόμοι είναι ολοκαίνουργιοι, σας σέβονται σε όλο τον κόσμο. Οι σχέσεις μας είναι πολύ καλές. Με τον Ερντογάν έχουμε χημεία. Η Τουρκία είναι πολύ ισχυρή και στρατιωτικά. Ο κ. Ερντογάν είναι πραγματικά ένα πολύ σημαντικό πρόσωπο. Τρέφω μεγάλο σεβασμό για εκείνον».

Ο Αμερικανός πρόεδρος πρόσθεσε ότι οι δύο πλευρές θα συζητήσουν θέματα που αφορούν τα συμφέροντα και των δύο χωρών, ενώ ανέφερε πως στην ατζέντα θα βρεθεί και το Ιράν.

«Θα μιλήσουμε και για το Ιράν. Έχουμε πολλές εμπορικές σχέσεις με την Τουρκία, έχουμε κάνει εξαιρετικές δουλειές μαζί. Είναι τιμή μας να είμαστε μαζί σας», είπε.

Το πραγματικό πολιτικό βάρος, όμως, ήρθε όταν ο Τραμπ ρωτήθηκε για τα F-35.

«Πρέπει να πάρουμε μια απόφαση για τα F-35. Είναι μια απόφαση που πρέπει να λάβουμε εμείς. Έχουμε πολύ καλή σχέση με την Τουρκία. Τα F-35 είναι υπέροχα. Είναι ένα θέμα που μπορούμε να εξετάσουμε», δήλωσε.

Σε άλλη αποστροφή του, ο Τραμπ εμφανίστηκε ακόμη πιο ανοιχτός:

«Όλοι λένε: γιατί να μην το κάνουμε; Η Τουρκία είναι πιστή, περισσότερο από πολλές άλλες χώρες. Το F-35 είναι το καλύτερο αεροσκάφος στον κόσμο και θα το εξετάσουμε».

Η δήλωση αυτή έπεσε σαν βόμβα στην Άγκυρα, καθώς η Τουρκία είχε αποβληθεί από το πρόγραμμα των F-35 μετά την αγορά των ρωσικών S-400, ενώ οι αμερικανικές κυρώσεις CAATSA είχαν παγώσει κρίσιμες αμυντικές συνεργασίες ανάμεσα στις δύο χώρες.

Ο Ερντογάν έσπευσε να υπενθυμίσει ότι η Άγκυρα περιμένει εδώ και χρόνια την αμερικανική δέσμευση.

«Το θέμα των F-35 δεν είναι νέο για εμάς. Το είχαμε συζητήσει και παλαιότερα με τις ΗΠΑ. Είχαμε πάρει υπόσχεση για τα 5 αεροσκάφη και ο κ. Τραμπ έχει επίσης δώσει τον λόγο του. Γνωρίζω ότι στις συνομιλίες που θα έχουμε με τους ηγέτες θα δοκιμάσουμε θετικά αυτή τη δέσμευση. Ο Τραμπ κρατά πάντα τον λόγο του. Πιστεύω ότι από τη Σύνοδο θα βγει μια ευνοϊκή απόφαση», είπε ο Τούρκος πρόεδρος.

Ακόμη πιο ηχηρή, όμως, ήταν η αναφορά του Τραμπ στις κυρώσεις.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι οι κυρώσεις CAATSA θα αρθούν, στέλνοντας μήνυμα πλήρους επανεκκίνησης στις σχέσεις με την Άγκυρα.

«Δεν θέλουμε να επιβάλλουμε κυρώσεις στους φίλους μας. Αίρουμε τις κυρώσεις. Εργαζόμαστε σε πολύ στενή συνεργασία», ανέφερε ο Τραμπ.

Η φράση αυτή ήταν ακριβώς αυτό που ήθελε να ακούσει η Άγκυρα. Για την Τουρκία, η άρση των κυρώσεων δεν είναι απλώς ένα διπλωματικό θέμα. Είναι το κλειδί για να ξεμπλοκάρουν εξοπλιστικά προγράμματα, τεχνολογικές συνεργασίες και κρίσιμα αμυντικά σχέδια, μεταξύ αυτών και οι κινητήρες για το τουρκικό μαχητικό KAAN.

Με άλλα λόγια, η συνάντηση Ερντογάν - Τραμπ δεν ήταν μια τυπική διμερής επαφή στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ. Ήταν το άνοιγμα ενός μεγάλου παζαριού ανάμεσα στην Άγκυρα και την Ουάσιγκτον.

Στην ατζέντα των δύο ηγετών βρίσκονται τα F-35, η άρση των κυρώσεων, η αμυντική συνεργασία, το τουρκικό μαχητικό KAAN, το Ιράν, η Γάζα, η Ουκρανία και ο ρόλος της Τουρκίας στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας του ΝΑΤΟ.

Ο Ερντογάν δήλωσε ότι η Τουρκία επιδιώκει να συμβάλει και στην εξομάλυνση των σχέσεων Ιράν - ΗΠΑ.

«Προσπαθούμε να δούμε πώς μπορούμε να φέρουμε τις σχέσεις Ιράν - ΗΠΑ σε ένα νέο επίπεδο. Θα κάνουμε ό,τι μπορούμε και θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε για την παγκόσμια ειρήνη», ανέφερε.

Για τη Γάζα, ο Τούρκος πρόεδρος είπε ότι θα συζητήσει το θέμα με τον «πολύτιμο φίλο» του, όπως αποκάλεσε τον Τραμπ, εκφράζοντας την ελπίδα ότι η Σύνοδος μπορεί να οδηγήσει σε απόφαση υπέρ της ειρήνης στην περιοχή.

Η 36η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ ξεκίνησε στην Άγκυρα με το Φόρουμ Αμυντικής Βιομηχανίας, όπου στο επίκεντρο βρίσκονται η διατλαντική αμυντική παραγωγή, οι επενδύσεις και η ενίσχυση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Συμμαχίας.

Για την Τουρκία, όμως, το πραγματικό γεγονός ήταν η εικόνα Ερντογάν - Τραμπ μπροστά στις κάμερες.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι έχει «χημεία» με τον Ερντογάν, ότι δεν θα ερχόταν στο ΝΑΤΟ χωρίς εκείνον, ότι τα F-35 μπορούν να εξεταστούν και ότι οι κυρώσεις αίρονται.

Και η Άγκυρα πήρε ακριβώς το μήνυμα που ήθελε: το μεγάλο παζάρι με την Ουάσιγκτον μόλις ξανάνοιξε.

Στην πρόθεση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να ανοίξει τον δρόμο για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35 αναφέρονται οι New York Times, επικαλούμενοι τέσσερις ανώτερους αξιωματούχους της αμερικανικής κυβέρνησης.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Τραμπ αναμένεται να ενημερώσει προσωπικά τον Πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, κατά τη συνάντησή τους, ότι είναι έτοιμος να επιτρέψει την επανένταξη της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35.

Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι New York Times, στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης εξακολουθούν να υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις για το πώς μπορεί να ξεπεραστούν οι νομικοί περιορισμοί που έχει επιβάλει το Κογκρέσο μετά τον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα, εξαιτίας της αγοράς του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400.

Το δημοσίευμα αναφέρει ότι εξετάζεται ακόμη και το ενδεχόμενο ανταλλαγής επιστολών μεταξύ Τραμπ και Ερντογάν, ως μέρος μιας διαδικασίας που θα μπορούσε να διευκολύνει την υπέρβαση των σχετικών νομικών εμποδίων.

Υπενθυμίζεται ότι τον περασμένο μήνα, κατά τη συνάντησή του με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, στο Οβάλ Γραφείο, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας σημαντικής ανακοίνωσης για την Τουρκία. Ερωτηθείς για τα F-35 και τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, είχε δηλώσει ότι ετοιμάζει για τον Τούρκο πρόεδρο «ένα δώρο που θα τον κάνει πολύ χαρούμενο».

Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε εξάρει τη στρατιωτική ισχύ της Τουρκίας, λέγοντας ότι «ο κόσμος δεν γνωρίζει πόσο μεγάλη στρατιωτική δύναμη είναι η Τουρκία. Διαθέτουν έναν πολύ ισχυρό στρατό».

Αναφερόμενος, τέλος, στην απόφασή του να συμμετάσχει στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ο Τραμπ είχε αποκαλύψει ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τον κάλεσε προσωπικά να δώσει το «παρών», προσθέτοντας: «Επειδή σέβομαι τον Πρόεδρο Ερντογάν, θα παρευρεθώ στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ».

Νέα κινητικότητα βλέπει ο τουρκικός Τύπος  γύρω από την τουρκική αντιαεροπορική άμυνα, με τη Γαλλία να εμφανίζεται πλέον πιο ανοιχτή στην πιθανή πώληση του γαλλοϊταλικού συστήματος SAMP/T στην Τουρκία, μετά από χρόνια πολιτικών ενστάσεων.

Σύμφωνα με τη Μιλλιέτ, η οποία επικαλείται διεθνές πρακτορείο, το Παρίσι φαίνεται να αλλάζει στάση απέναντι σε ένα πρόγραμμα που για χρόνια είχε «παγώσει» λόγω των εντάσεων στις σχέσεις Γαλλίας–Τουρκίας για τη Συρία, τη Λιβύη και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η αλλαγή αυτή φέρεται να προέκυψε μετά τις συνομιλίες του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν με την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι στη σύνοδο της 25ης Ιουνίου, ενόψει και της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία.

Πηγή που γνωρίζει τις συνομιλίες φέρεται να δήλωσε ότι «παλαιότερα υπήρχε σαφής απροθυμία, ενώ τώρα υπάρχει ένα άνοιγμα». Σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, αν και εξακολουθούν να υπάρχουν επιφυλάξεις, το Παρίσι φαίνεται να βάζει σε δεύτερη μοίρα μέρος των πολιτικών αντιρρήσεων που εμπόδιζαν μέχρι σήμερα την πρόοδο.

Η Μιλλιέτ γράφει επίσης ότι το θέμα συζητήθηκε και στην τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν στις 3 Ιουλίου ο Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν και η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι.

Το SAMP/T, που αναπτύσσεται από τη γαλλοϊταλική κοινοπραξία Eurosam, θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα ευρωπαϊκά συστήματα αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας. Η Άγκυρα το εξετάζει στο πλαίσιο της προσπάθειάς της να ενισχύσει την πολυεπίπεδη αεράμυνά της, μαζί με άλλες επιλογές όπως τα αμερικανικά Patriot.

Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ είχε δηλώσει τον Ιούνιο ότι η Τουρκία αξιολογεί διαφορετικές επιλογές, μεταξύ των οποίων τα Patriot και τα SAMP/T, υπογραμμίζοντας ότι η Άγκυρα ενδιαφέρεται για συνεργασίες που θα περιλαμβάνουν μεταφορά τεχνολογίας και κοινή παραγωγή.

Η Τουρκία, η Γαλλία και η Ιταλία είχαν ξεκινήσει από το 2017-2018 συνομιλίες για πιθανή συνεργασία σε σύστημα αεράμυνας μεγάλου βεληνεκούς, με προοπτική κοινής ανάπτυξης και παραγωγής. Όμως οι πολιτικές κρίσεις μεταξύ Άγκυρας και Παρισιού οδήγησαν το πρόγραμμα σχεδόν σε ακινησία.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η πολιτική ανάγνωση που κάνει ο τουρκικός Τύπος. Η Μιλλιέτ, συνδέοντας το θέμα με τις πρόσφατες εξελίξεις στις ΗΠΑ, υποστηρίζει ότι το ελληνικό λόμπι εμφανίζεται πλέον λιγότερο αποτελεσματικό στο να εμποδίζει αμυντικές κινήσεις υπέρ της Τουρκίας.

Η εφημερίδα επικαλείται δημοσίευμα της «Καθημερινής», σύμφωνα με το οποίο η απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ να προχωρήσει σε νέες αμυντικές πωλήσεις προς την Τουρκία έχει προκαλέσει ρωγμές στη συνοχή του ελληνικού λόμπι στο Κογκρέσο. Στο τουρκικό αφήγημα, η νέα αυτή εικόνα παρουσιάζεται ως ένδειξη ότι η Άγκυρα αποκτά ξανά περιθώρια κινήσεων στην Ουάσιγκτον και στην ευρωπαϊκή αμυντική αγορά.

Το θέμα αναμένεται να βρεθεί και στην ατζέντα της συνάντησης Ερντογάν–Μακρόν στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ, όπου οι δύο πλευρές θα συζητήσουν διμερή ζητήματα, αμυντική συνεργασία και τις περιφερειακές ισορροπίες.

Η τουρκική ανάλυση βλέπει την επίσκεψη Τραμπ όχι ως εθιμοτυπική παρουσία στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, αλλά ως πιθανό σημείο καμπής για τις σχέσεις Τουρκίας-ΗΠΑ και τη θέση της Άγκυρας στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας

Το πιο ρεαλιστικό σενάριο που διαμορφώνεται στην Άγκυρα για τη συνάντηση Τραμπ-Ερντογάν δεν είναι μια θεαματική άμεση επιστροφή της Τουρκίας στα F-35, αλλά ένα πακέτο σταδιακών κινήσεων στα μεγάλα αμυντικά και γεωπολιτικά μέτωπα.

Σύμφωνα με την τουρκική ανάλυση, η συνάντηση των δύο ηγετών μπορεί να ανοίξει ένα χρονοδιάγραμμα για την άρση ή την αποδυνάμωση των κυρώσεων CAATSA, να επιταχύνει τον εκσυγχρονισμό των F-16, να διατηρήσει την πολιτική στήριξη της Ουάσιγκτον για τους αμερικανικούς κινητήρες του τουρκικού μαχητικού KAAN και να οδηγήσει στη δημιουργία ενός τεχνικού και νομικού μηχανισμού για τον φάκελο των F-35.

Με άλλα λόγια, η Άγκυρα δεν περιμένει απαραίτητα από τον Τραμπ να φέρει ένα «δώρο» με άμεσες παραδόσεις αεροσκαφών. Περιμένει όμως να ανοίξει ξανά η κλειδωμένη πόρτα της αμυντικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ.

Η τουρκική πρωτεύουσα μπαίνει στο επίκεντρο μιας πυκνής διπλωματικής κινητικότητας, καθώς φιλοξενεί ταυτόχρονα τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ και την επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Πρόκειται για την πρώτη διμερή επίσκεψη Αμερικανού προέδρου στην Άγκυρα έπειτα από 17 χρόνια, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερο πολιτικό και συμβολικό βάρος στη συνάντηση με τον Ταγίπ Ερντογάν.

Στο τραπέζι των δύο ηγετών δεν θα βρίσκεται μόνο η Σύνοδος του ΝΑΤΟ. Πίσω από τη φωτογραφία Τραμπ-Ερντογάν υπάρχουν, σύμφωνα με την τουρκική πλευρά, πολλαπλά και σύνθετα ζητήματα: οι κυρώσεις CAATSA, η κρίση των S-400, ο φάκελος των F-35, ο εκσυγχρονισμός των F-16, οι κινητήρες για το KAAN, η στάση του αμερικανικού Κογκρέσου απέναντι στην Τουρκία, η Ουκρανία, η Συρία, αλλά και η νέα αμυντική αρχιτεκτονική του ΝΑΤΟ.

Η Άγκυρα διαβάζει την παρουσία Τραμπ όχι απλώς ως συμμετοχή σε μια σύνοδο κορυφής, αλλά ως ένδειξη ότι η Ουάσιγκτον αναγνωρίζει εκ νέου τη σημασία της Τουρκίας ως περιφερειακής δύναμης με στρατιωτική ισχύ.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν είχε δηλώσει στο CNN Türk ότι η συμμετοχή του Τραμπ στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ πραγματοποιείται κατόπιν πρόσκλησης του Ταγίπ Ερντογάν. Η φράση αυτή αξιολογείται στην Άγκυρα ως ιδιαίτερα σημαντική, καθώς ο Τραμπ έχει κατά καιρούς ασκήσει έντονη κριτική στο ΝΑΤΟ και στους συμμάχους που, κατά την άποψή του, δεν αναλαμβάνουν επαρκές μερίδιο στις αμυντικές δαπάνες.

Παρά ταύτα, η απόφασή του να μεταβεί στην Άγκυρα ερμηνεύεται από την τουρκική πλευρά με δύο τρόπους. Πρώτον, ότι ο Τραμπ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην προσωπική διπλωματία με τον Ερντογάν. Δεύτερον, ότι η Ουάσιγκτον δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζει την Τουρκία μόνο ως «προβληματικό σύμμαχο», αλλά ως κρίσιμο παράγοντα στη Μαύρη Θάλασσα, τη Συρία, το Ιράκ, την Ανατολική Μεσόγειο, τον Καύκασο και τη Μέση Ανατολή.

Το μεγαλύτερο θεσμικό εμπόδιο στις σχέσεις Τουρκίας-ΗΠΑ παραμένουν οι κυρώσεις CAATSA. Οι κυρώσεις αυτές επιβλήθηκαν μετά την αγορά του ρωσικού συστήματος S-400 από την Τουρκία και οδήγησαν στον αποκλεισμό της Άγκυρας από το πρόγραμμα των F-35, καθώς και σε περιορισμούς στην τουρκική αμυντική βιομηχανία.

Η Τουρκία θέλει να κλείσει αυτός ο φάκελος. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται στην τουρκική ανάλυση, η πολιτική βούληση του Τραμπ δεν αρκεί από μόνη της. Ο Αμερικανός πρόεδρος μπορεί να ενεργοποιήσει μηχανισμούς αναστολής ή εξαίρεσης, αλλά για πλήρη και μόνιμη άρση των κυρώσεων απαιτείται η εμπλοκή του Κογκρέσου.

Και εκεί βρίσκεται το πραγματικό τεστ για την Άγκυρα.

Στο αμερικανικό Κογκρέσο η στάση απέναντι στην Τουρκία παραμένει διχασμένη. Υπάρχουν όσοι αναγνωρίζουν τη στρατηγική αξία της χώρας εντός ΝΑΤΟ, ειδικά σε θέματα Μαύρης Θάλασσας, Ουκρανίας, Συρίας, Ιράν, Ανατολικής Μεσογείου και αμυντικής βιομηχανίας. Υπάρχουν όμως και εκείνοι που επιμένουν ότι όσο οι S-400 βρίσκονται στην Τουρκία, δεν μπορεί να υπάρξει επιστροφή στα F-35 ούτε πλήρης άρση των CAATSA.

Ξεχωριστό βάρος έχει και το τουρκικό μαχητικό KAAN. Σύμφωνα με το τουρκικό δημοσίευμα, στην αμερικανική ατζέντα υπάρχει πακέτο κινητήρων F110, αξίας άνω των 700 εκατομμυρίων δολαρίων. Η Άγκυρα θεωρεί ότι εάν οι ΗΠΑ εγκρίνουν την πώληση, το αρχικό χρονοδιάγραμμα παραγωγής του KAAN θα διευκολυνθεί σημαντικά.

Κρίσιμη ημερομηνία θεωρείται η 9η Ιουλίου. Εάν μέχρι τότε δεν υπάρξει αρνητική κίνηση από το Κογκρέσο, η πώληση των κινητήρων θα μπορεί να προχωρήσει. Η Άγκυρα αναμένεται να ζητήσει από την κυβέρνηση Τραμπ να διατηρήσει τη στήριξή της μέχρι την τελευταία στιγμή.

Στο ζήτημα των F-35, οι προσδοκίες αυξήθηκαν μετά τη φράση Τραμπ ότι θα κάνει «κάτι που θα χαροποιήσει τον Ερντογάν». Ωστόσο, η τουρκική πλευρά αναγνωρίζει ότι η πλήρης επιστροφή στο πρόγραμμα δεν είναι εύκολη ούτε άμεση.

Για να ανοίξει ο δρόμος των F-35, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ταυτόχρονα οι κυρώσεις CAATSA, το ζήτημα των S-400, οι αντιδράσεις του Κογκρέσου, οι ενστάσεις άλλων εταίρων του προγράμματος και τα τεχνικά ζητήματα ασφαλείας. Γι’ αυτό και το πιο πιθανό σενάριο δεν είναι άμεση επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα, αλλά η δημιουργία ενός μηχανισμού πολιτικής, τεχνικής και νομικής διερεύνησης.

Αντιθέτως, για την τουρκική Πολεμική Αεροπορία, το πιο επείγον ζήτημα παραμένει ο εκσυγχρονισμός των F-16. Η Τουρκία έχει ζητήσει 40 νέα F-16 Block 70 και 79 κιτ εκσυγχρονισμού, σε ένα πακέτο που εκτιμάται περίπου στα 23 δισεκατομμύρια δολάρια. Για την Άγκυρα, ο εκσυγχρονισμός των F-16 δεν είναι τακτική επιλογή, αλλά στρατηγική ανάγκη, καθώς το KAAN χρειάζεται χρόνο για να καταστεί πλήρως επιχειρησιακό και ο φάκελος των F-35 παραμένει αβέβαιος.

Στην ατζέντα Τραμπ-Ερντογάν αναμένεται να βρεθεί και η Ρωσία. Η πρόσφατη επίσκεψη του Χακάν Φιντάν στη Μόσχα και η συνάντησή του με τον Βλαντίμιρ Πούτιν αποκτούν ιδιαίτερο βάρος ενόψει της Συνόδου. Η Άγκυρα θέλει να εμφανιστεί ως η χώρα που μπορεί να συνομιλεί με όλες τις πλευρές σε μια περίοδο διεθνών κρίσεων.

Σημαντικό κεφάλαιο θα είναι και η Συρία. Η Τουρκία αναμένεται να υπενθυμίσει στις ΗΠΑ ότι η σημερινή κατάσταση στη Συρία, όπως την περιγράφει η Άγκυρα, διαμορφώθηκε μέσα από κοινή δράση Τουρκίας και Ουάσιγκτον. Ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί και στη διαδικασία ενσωμάτωσης των SDG, με την Άγκυρα να ζητά συνέχιση της συνεργασίας.

Στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, η Τουρκία θα στηρίξει την αύξηση των αμυντικών δαπανών και τη δικαιότερη κατανομή των βαρών, θέση που συμπίπτει με την προσέγγιση Τραμπ. Ταυτόχρονα, όμως, θα προειδοποιήσει ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να οικοδομήσει μια νέα ομπρέλα ασφαλείας που θα αποκλείει την Τουρκία.

Σύμφωνα με την τουρκική ανάλυση, η Άγκυρα αναμένεται επίσης να θέσει στον Τραμπ το ζήτημα του Ισραήλ και της κυβέρνησης Νετανιάχου. Το μήνυμα που θα επιχειρήσει να περάσει είναι ότι η περιφερειακή σταθερότητα δεν πρέπει να θυσιαστεί στα συμφέροντα της κυβέρνησης Νετανιάχου και ότι οι χώρες της περιοχής μπορούν να διαδραματίσουν ρόλο στην επίλυση των περιφερειακών προβλημάτων.

Για την Τουρκία, λοιπόν, η επίσκεψη Τραμπ δεν είναι απλώς μια διπλωματική φωτογραφία. Είναι μια προσπάθεια να επανακαθοριστεί η θέση της Άγκυρας στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας και να αποκατασταθεί, σταδιακά, η αμυντική συνεργασία με τις ΗΠΑ.

Η τελική επιτυχία της επίσκεψης δεν θα κριθεί μόνο από τις δηλώσεις που θα γίνουν στην Άγκυρα, αλλά από τα συγκεκριμένα βήματα που θα ακολουθήσουν τους επόμενους μήνες στα μέτωπα των CAATSA, F-16, F-35 και KAAN.

Η Τουρκία εξετάζει όλες τις διαθέσιμες επιλογές για την ενίσχυση της αεράμυνας και της αντιπυραυλικής της προστασίας, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής αγοράς των αμερικανικών συστημάτων Patriot και των γαλλοϊταλικών SAMP/T, δήλωσε ο υπουργός Άμυνας της χώρας, Γιασάρ Γκιουλέρ, σε συνέντευξή του στο Reuters.

«Η βασική μας προσέγγιση είναι ξεκάθαρη. Είμαστε ανοιχτοί σε κάθε συνεργασία που καλύπτει τις ανάγκες ασφαλείας της χώρας μας, περιλαμβάνει μεταφορά τεχνολογίας, συμπαραγωγή και είναι βιώσιμη, στο πνεύμα της Συμμαχίας», ανέφερε ο Τούρκος υπουργός, προσθέτοντας ότι οι τεχνικές και πολιτικές επαφές με τις ενδιαφερόμενες χώρες συνεχίζονται.

Η Άγκυρα τα τελευταία χρόνια επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από ξένα οπλικά συστήματα, επενδύοντας παράλληλα στην ανάπτυξη του εγχώριου, πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας «Steel Dome». Σύμφωνα με τον Γκιουλέρ, το πρόγραμμα θα ολοκληρωθεί το συντομότερο δυνατό και θα ενσωματώνει τουρκικής κατασκευής πυραυλικά συστήματα, ραντάρ, ηλεκτροοπτικούς αισθητήρες, δίκτυα επικοινωνιών και κέντρα διοίκησης.

Ο υπουργός Άμυνας επανέλαβε επίσης ότι η Τουρκία παραμένει προσηλωμένη στον νέο στόχο του ΝΑΤΟ για αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ έως το 2035, σημειώνοντας ότι η χώρα φιλοδοξεί να καλύψει όλους τους επιχειρησιακούς στόχους της έως το 2029.

Όπως είπε, προτεραιότητα αποτελούν τα drones, τα συστήματα αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών, η αεράμυνα, τα πυραυλικά συστήματα, τα ναυτικά προγράμματα, τα μη επανδρωμένα μέσα και οι κυβερνοδυνατότητες.

Παράλληλα, ο Γκιουλέρ άσκησε κριτική στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της άμυνας, υποστηρίζοντας ότι ο αποκλεισμός της Τουρκίας από ορισμένα προγράμματα αποτελεί «στρατηγικό λάθος». Κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να υιοθετήσει μια πιο «οραματική προσέγγιση» και να ενισχύσει τη συνεργασία με την Άγκυρα στον τομέα της άμυνας.

Οι δηλώσεις του έγιναν λίγες ημέρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, όπου η τουρκική πλευρά αναμένεται να αναδείξει την ανάγκη ενίσχυσης της συνοχής της Συμμαχίας, της αύξησης των αμυντικών δαπανών και της ενδυνάμωσης της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.

Ο Γκιουλέρ υποστήριξε ακόμη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν σκοπεύουν να αποχωρήσουν από το ΝΑΤΟ, αλλά επιδιώκουν οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την ασφάλεια της Ευρώπης.

Σε μια νέα επίδειξη ισχύος προχώρησε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, παρουσιάζοντας την Τουρκία ως ανερχόμενη δύναμη τόσο στο Διάστημα όσο και στην αμυντική βιομηχανία.

Ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε ότι η χώρα του συγκαταλέγεται στις μόλις 11 χώρες παγκοσμίως που μπορούν να κατασκευάζουν τους δικούς τους δορυφόρους.

Όπως ανακοίνωσε, συνεχίζονται οι εργασίες για τους δορυφόρους İMECE-2 και İMECE-3, καθώς και για τους Göktürk-2 και Göktürk-3, ενώ το πρόγραμμα Türksat 7A αναμένεται, όπως είπε, να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την «ψηφιακή κυριαρχία» της Τουρκίας.

«Όποιος αφήνει το αποτύπωμά του στο Διάστημα, έχει λόγο και στον κόσμο», είπε χαρακτηριστικά ο Ερντογάν, υποστηρίζοντας ότι η ανάπτυξη των τουρκικών δυνατοτήτων δεν αποτελεί πλέον επιλογή, αλλά αναγκαιότητα.

Αμυντικός πυρετός στην Τουρκία

Ο Ερντογάν έστειλε όμως μήνυμα ισχύος και στο πεδίο των εξοπλισμών.

Όπως δήλωσε, η Τουρκία είναι σήμερα η 11η μεγαλύτερη χώρα στον κόσμο στις αμυντικές εξαγωγές, ενώ περισσότερα από 50 πολεμικά πλοία κατασκευάζονται αυτή τη στιγμή στα τουρκικά ναυπηγεία.

«Στη στρατιωτική ναυπηγική ζούμε τις λαμπρότερες ημέρες της ιστορίας μας», ανέφερε.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Τουρκία έχει ήδη εξαγάγει περισσότερες από 140 ναυτικές πλατφόρμες σε ολόκληρο τον κόσμο.

Το μήνυμα προς ΝΑΤΟ και Ευρώπη

Ο Τούρκος πρόεδρος στάθηκε ιδιαίτερα στην παράδοση κορβέτας στο Πολεμικό Ναυτικό της Ρουμανίας, κατά την τελετή της 20ής Ιουνίου στην Κωνσταντινούπολη.

Στην ίδια τελετή, το πλοίο ανοικτής θαλάσσης Koçhisar εντάχθηκε στο τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό.

Ο Ερντογάν χαρακτήρισε την εξέλιξη ιστορική, υπογραμμίζοντας ότι για πρώτη φορά η Τουρκία εξήγαγε πολεμικό πλοίο σε χώρα που είναι ταυτόχρονα μέλος του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Συναγερμός», «πανικός» και «απελπισία» στην Αθήνα. Αυτό είναι το κλίμα που επιχειρεί να καλλιεργήσει ο τουρκικός Τύπος μετά τις πληροφορίες για πώληση αμερικανικών κινητήρων F110 στην Τουρκία για το μαχητικό KAAN.

Οι φιλοκυβερνητικές εφημερίδες πανηγυρίζουν. Υποστηρίζουν ότι οι επιστολές του ελληνικού και ελληνοαμερικανικού λόμπι προς τον Ντόναλντ Τραμπ «έπεσαν στο κενό» και ότι η αμυντική προσέγγιση Άγκυρας–Ουάσιγκτον έχει προκαλέσει μεγάλη ανησυχία σε Ελλάδα και Ισραήλ.

Στο βάθος βρίσκεται και το μεγάλο τουρκικό όνειρο: η επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35.

Τουρκίγε: «Η Αθήνα έπεσε πάνω στον τοίχο του Τραμπ»

Η εφημερίδα Τουρκίγε εμφανίζεται θριαμβευτική.

«Το παιχνίδι των επιστολών της Αθήνας προσέκρουσε στον τοίχο του Τραμπ», γράφει και υποστηρίζει ότι οι προσπάθειες του ελληνικού λόμπι να σταματήσει την πώληση απέτυχαν.

Κατά την εφημερίδα, η αμερικανική κυβέρνηση έστειλε στο Κογκρέσο την επίσημη κοινοποίηση για πώληση κινητήρων αξίας περίπου 700 εκατομμυρίων δολαρίων.

Η αντίστροφη μέτρηση των 15 ημερών ξεκίνησε.

Και η Τουρκίγε επιμένει: οι απλές ενστάσεις μελών του Κογκρέσου δεν αρκούν για να σταματήσουν τη συμφωνία.

Χουριέτ: Η «τελευταία επιλογή» της Αθήνας

Η Χουριέτ γράφει ότι η ελληνική κυβέρνηση ενεργοποίησε τις τελευταίες της εφεδρείες στην Ουάσιγκτον.

Τέσσερις ελληνοαμερικανοί βουλευτές, οι Gus Bilirakis, Nicole Malliotakis, Mike Haridopolos και Jimmy Patronis, έστειλαν κοινή επιστολή στον Τραμπ. Το μήνυμα ήταν σαφές: «Μην επιστρέψετε την Τουρκία στα F-35».

Οι βουλευτές επικαλούνται τους ρωσικούς S-400, τις διαφορές της Τουρκίας με την Ελλάδα και την Κύπρο και τους κινδύνους για την ασφάλεια του ΝΑΤΟ.

Η τουρκική εφημερίδα χαρακτηρίζει την επιστολή «κίνηση της τελευταίας στιγμής» πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.

Γενί Ακίτ: «Συναγερμός για KAAN και F-35»

Με πρωτοσέλιδο τίτλο «Συναγερμός στην Ελλάδα», η Γενί Ακίτ  βάζει στο στόχαστρο το Ελληνοαμερικανικό Ινστιτούτο.

Ο πρόεδρός του, Nick Larigakis, κάλεσε τον Τραμπ να σταματήσει την πώληση των κινητήρων και να μην επιτρέψει στην Τουρκία να επιστρέψει στα F-35.

Στην επιστολή μπήκαν όλα: Η Κύπρος. Το Αιγαίο. Οι S-400. Οι σχέσεις με τη Ρωσία. Η Χαμάς. Ακόμη και το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Το μήνυμα του ελληνικού λόμπι, σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα, ήταν σκληρό: «Μην ανταμείβετε την Τουρκία».

Ακσάμ: «Πλέον δεν θα μπορεί να μας σώσει κανείς»

Η Ακσάμ ανεβάζει ακόμη περισσότερο τους τόνους. Κάνει λόγο για «σοκ» και «απελπισία» σε Ελλάδα και Ισραήλ.

Υποστηρίζει ότι η πιθανή πώληση των κινητήρων για το KAAN και η συζήτηση για τα F-35 αλλάζουν τις ισορροπίες στην περιοχή.

Και φιλοξενεί τη φράση: «Πλέον δεν θα μπορεί να μας σώσει κανένας ξένος προστάτης».

Κατά την τουρκική εφημερίδα, Αθήνα και Τελ Αβίβ βλέπουν με φόβο την ενίσχυση της Τουρκίας και τη στενή σχέση Τραμπ–Ερντογάν.

Περίπου 40 κινητήρες – Στα 700 εκατ. δολάρια

Η αντιπολιτευόμενη Νεφές κρατά χαμηλότερους τόνους. Αναφέρει ότι η συμφωνία αφορά περίπου 40 κινητήρες και ότι η αξία της αγγίζει τα 700 εκατομμύρια δολάρια.

Καταγράφει επίσης την έκκληση των τεσσάρων μελών του Κογκρέσου προς τον Τραμπ να παγώσει η πώληση.

Το μεγάλο παζάρι πριν από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ

Όλα συμβαίνουν λίγες ημέρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, στις 7 και 8 Ιουλίου.

Η Τουρκία περιμένει πολιτικά και αμυντικά ανταλλάγματα. Οι κινητήρες του KAAN είναι το πρώτο μεγάλο τεστ. Τα F-35 είναι το μεγάλο έπαθλο.

Και ο τουρκικός Τύπος στέλνει ήδη το δικό του μήνυμα προς την Αθήνα: «Οι επιστολές δεν σταμάτησαν τον Τραμπ».