Φόρμουλα για να φύγουν οι S-400 από το τουρκικό οπλοστάσιο και να ανοίξει ο δρόμος για την άρση των αμερικανικών κυρώσεων CAATSA φέρεται να συζητείται μεταξύ Άγκυρας και Ουάσιγκτον, σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας Χουριέτ/
Το σενάριο που βρίσκεται στο τραπέζι, όπως γράφει η εφημερίδα, προβλέπει ακόμη και πώληση του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400 σε τρίτη χώρα, με ισχυρότερη εκδοχή τη μεταβίβασή του σε χώρα του Κόλπου.
Η υπόθεση θεωρείται κομβική, καθώς οι S-400 παραμένουν το βασικό εμπόδιο για την άρση των κυρώσεων CAATSA, αλλά και για την επανεκκίνηση της συζήτησης γύρω από τα F-35.
Σύμφωνα με τη Χουριέτ, Άγκυρα και Ουάσιγκτον συζητούν πλέον έναν οδικό χάρτη για δύο από τους πιο κρίσιμους φακέλους στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις: την άρση των κυρώσεων CAATSA και την πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.
Το μεγάλο αγκάθι των S-400
Οι κυρώσεις CAATSA επιβλήθηκαν στην Τουρκία τον Δεκέμβριο του 2020, μετά την αγορά των S-400 από τη Ρωσία. Σύμφωνα με τη Χουριέτ, για να αρθούν οι κυρώσεις, ο Αμερικανός πρόεδρος θα πρέπει να πιστοποιήσει στο Κογκρέσο ότι η Τουρκία δεν έχει πλέον τους S-400 στο οπλοστάσιό της, ότι το σύστημα δεν βρίσκεται σε τουρκικό έδαφος και ότι η Άγκυρα δεν θα προχωρήσει σε νέα ανάλογη αγορά από τη Ρωσία.
Η εφημερίδα αναφέρει ότι η Ουάσιγκτον δεν φαίνεται να αποδέχεται λύσεις τύπου «αποθήκευση υπό αμερικανική επιτήρηση» ή αφαίρεση μηχανισμών ενεργοποίησης, εφόσον οι S-400 παραμένουν στην Τουρκία.
Το κριτήριο των ΗΠΑ, όπως σημειώνεται, είναι σαφές: οι S-400 δεν πρέπει να βρίσκονται πλέον στο τουρκικό απόθεμα.
Σενάριο μεταβίβασης σε χώρα του Κόλπου
Κατά τη Hürriyet, στο τραπέζι βρίσκεται η πώληση των S-400 σε τρίτη χώρα. Το επικρατέστερο σενάριο που συζητείται είναι η μεταβίβαση του συστήματος σε χώρα του Κόλπου, χωρίς να κατονομάζεται ποια.
Ωστόσο, η υπόθεση δεν εξαρτάται μόνο από την Τουρκία και τις ΗΠΑ. Στο παιχνίδι μπαίνει και η Μόσχα, καθώς, λόγω της συμφωνίας τελικού χρήστη, η Άγκυρα δεν μπορεί να μεταβιβάσει τους S-400 χωρίς ρωσική έγκριση.
Η Χουριέτ υποστηρίζει ότι η τουρκική πλευρά έχει ήδη βολιδοσκοπήσει τη Ρωσία και ότι η Μόσχα, επί της αρχής, δεν εμφανίζεται αρνητική απέναντι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Η άρση των CAATSA δεν λύνει μόνη της τα F-35
Παρά τη σημασία της άρσης των κυρώσεων, η Χουριέτ επισημαίνει ότι αυτό δεν αρκεί από μόνο του για την επιστροφή της Τουρκίας στα F-35.
Η αποπομπή της Τουρκίας από το πρόγραμμα συνδέθηκε με τους S-400, αλλά δεν ήταν απλώς αποτέλεσμα των κυρώσεων CAATSA. Το αμερικανικό Κογκρέσο είχε επιβάλει ξεχωριστούς περιορισμούς μέσω αμυντικών νόμων, μπλοκάροντας την παράδοση των F-35 στην Τουρκία.
Γι’ αυτό, σύμφωνα με το δημοσίευμα, θα χρειαστεί ξεχωριστή πολιτική, νομική και τεχνική διαδικασία. Η αμερικανική κυβέρνηση θα πρέπει να ενημερώσει το Κογκρέσο ότι η Τουρκία πληροί πλέον τις προϋποθέσεις και ότι δεν υπάρχει νομικό εμπόδιο για την επανεξέταση του φακέλου.
Πρώτα τα έξι F-35 που πλήρωσε η Τουρκία
Εάν η διαδικασία προχωρήσει, πρώτο θέμα στην ατζέντα θα είναι, σύμφωνα με τη Χουριέτ, τα έξι F-35 που η Τουρκία έχει ήδη πληρώσει αλλά δεν παρέλαβε ποτέ.
Το πρώτο αεροσκάφος είχε παραχθεί το 2018 και το έκτο ολοκληρώθηκε το 2019. Μετά την αποπομπή της Τουρκίας από το πρόγραμμα, τα μαχητικά παρέμειναν στις ΗΠΑ.
Η εφημερίδα αναφέρει ότι στην Ουάσιγκτον εξετάζεται ως ενδιάμεση λύση η παράδοση αυτών των έξι αεροσκαφών, πριν από οποιαδήποτε πλήρη επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα.
Ακόμη κι έτσι, θα απαιτηθούν τεχνικά βήματα: συντήρηση των αεροσκαφών που βρίσκονται εδώ και χρόνια στις ΗΠΑ, εκπαίδευση νέων πιλότων, επαναπιστοποίηση τεχνικού προσωπικού και αναβάθμιση υποδομών.
Ανοιχτό παραμένει επίσης το καθεστώς πιθανής επιστροφής της Τουρκίας: αν δηλαδή θα επανέλθει ως συμπαραγωγός χώρα ή απλώς ως πελάτης.
Προχωρούν οι κινητήρες για το KAAN
Σύμφωνα με τη Χουριέτ, ο φάκελος που κινείται ταχύτερα είναι αυτός των κινητήρων για το τουρκικό μαχητικό KAAN.
Η διαδικασία για την αμερικανική άδεια εξαγωγής φέρεται να βρίσκεται στο τελικό στάδιο. Η συμφωνία, αξίας άνω των 700 εκατομμυρίων δολαρίων, προβλέπει την παράδοση 80 κινητήρων στην Τουρκία.
Με δύο κινητήρες ανά αεροσκάφος, η συμφωνία αυτή θα επιτρέψει την παραγωγή των πρώτων 40 μαχητικών KAAN.
Η Τουρκία συνεχίζει παράλληλα την ανάπτυξη πλήρως εγχώριου κινητήρα, όμως οι αρμόδιες πηγές θεωρούν πιο ρεαλιστικό ορίζοντα για μαζική παραγωγή μετά το 2035.
Κατά τη Χουριέτ, η πιθανή αμερικανική έγκριση για τους κινητήρες στέλνει και πολιτικό μήνυμα: ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να ξανανοίξουν τη συνεργασία με την Τουρκία στην αμυντική βιομηχανία, αλλά όχι απευθείας από τον πιο ευαίσθητο φάκελο, δηλαδή τα F-35.
Σε αναμονή και τα F-16
Στο ίδιο ρεπορτάζ γίνεται αναφορά και στα F-16. Η Τουρκία, σύμφωνα με τη Χουριέτ, έχει εγκαταλείψει τα κιτ εκσυγχρονισμού, αλλά στο τραπέζι παραμένει η αγορά 40 νέων F-16, για τα οποία έχει ήδη καταβληθεί προκαταβολή.
Οι ΗΠΑ φέρονται να θέλουν να εντάξουν στο πακέτο πρόσθετα κόστη παραγωγής και νέα συστήματα αποστολής, γεγονός που έχει ανοίξει νέο γύρο διαπραγμάτευσης.
Η Χουριέτ εκτιμά ότι, εάν υπάρξει πρόοδος στα CAATSA και στα F-35, τότε και το πακέτο των F-16 μπορεί να επανεξεταστεί.
