«Παζάρι» για το Κυπριακό: Χαλαρή ομοσπονδία, ΝΑΤΟ αντί εγγυήσεων και ανταλλάγματα στην Τουρκία
- Christos Adamou
- Κατηγορία: Κύπρος
- Εμφανίσεις: 353
Νέα σενάρια για το Κυπριακό βάζουν στο τραπέζι τουρκικά μέσα, με τη Μιλλιέτ να μιλά για «ελπιδοφόρα κίνηση» από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Χουριέτ να αποκαλύπτει σχέδιο για χαλαρή ομοσπονδία, διετή μεταβατική περίοδο και νέο σύστημα ασφαλείας υπό το ΝΑΤΟ.
Την ίδια ώρα, όμως, η Άγκυρα εμφανίζεται να μην κάνει ούτε βήμα πίσω από τη θέση της για λύση δύο κρατών, στέλνοντας το μήνυμα ότι καμία φόρμουλα δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς τη δική της έγκριση.
Μιλλιέτ: Στο τραπέζι η χαλαρή ομοσπονδία
Η Μιλλιέτ υποστηρίζει ότι στη Νέα Υόρκη και στις Βρυξέλλες βρίσκεται σε εξέλιξη έντονο διπλωματικό παρασκήνιο για την επανεκκίνηση των συνομιλιών.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες έχει καταστήσει σαφές ότι θέλει να δώσει νέα ώθηση στη διαδικασία, με την προσωπική του απεσταλμένη Μαρία Άνχελα Ολγκίν να επεξεργάζεται πλαίσιο στόχων και συγκεκριμένη μεθοδολογία.
Η εφημερίδα κάνει λόγο για χαλαρή ομοσπονδία, με περιορισμένες αρμοδιότητες στην κεντρική κυβέρνηση και ευρείες εξουσίες στις δύο συνιστώσες πολιτείες.
Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν φέρεται να έχει δηλώσει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα στηρίξει τη διαδικασία, με την προϋπόθεση ότι η λύση θα είναι συμβατή με το ευρωπαϊκό κεκτημένο.
Η Milliyet σημειώνει ότι η αναφορά αυτή μπορεί να θεωρηθεί περιοριστική για τους Τουρκοκύπριους, αλλά ταυτόχρονα θα δυσκολεύσει την ελληνοκυπριακή πλευρά να απορρίψει μια μελλοντική συμφωνία με το επιχείρημα ότι παραβιάζει το δίκαιο της ΕΕ.
Πρόσωπο που δεν μπορεί να απορρίψει η Άγκυρα
Ιδιαίτερη σημασία δίνει η εφημερίδα και στην επιλογή νέου Ευρωπαίου εκπροσώπου για το Κυπριακό.
Κατά τη Milliyet, η Άγκυρα είχε αρνηθεί να συνεργαστεί με τον Γιοχάνες Χαν, θεωρώντας τον ανοιχτά αντιτουρκικό.
Η Κομισιόν φέρεται πλέον να στρέφεται στον Ιταλό Ραφαέλε Φίτο, τον οποίο το δημοσίευμα περιγράφει ως έναν πιο «λογικό» συνομιλητή, που δεν είναι μεν φιλοτουρκικός, αλλά ούτε θεωρείται εχθρικός προς την Άγκυρα.
Ο χρόνος πιέζει
Η τουρκική εφημερίδα υποστηρίζει ότι το χρονοδιάγραμμα είναι ασφυκτικό.
Εάν υπάρξει συμφωνία έως τον Μάιο του 2027, η χαλαρή ομοσπονδία θα μπορούσε, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, να γίνει πραγματικότητα.
Εάν όμως οι συνομιλίες τραβήξουν μετά τον Ιούνιο του 2027, τότε η ελληνοκυπριακή πλευρά ενδέχεται να εγκαταλείψει το τραπέζι λόγω των προεδρικών εκλογών.
Η Milliyet υποστηρίζει ότι ο Νίκος Χριστοδουλίδης έχει πολιτικό όφελος και στα δύο σενάρια.
Με συμφωνία μπορεί να εμφανιστεί ως «ο ηγέτης που επανένωσε τη χώρα». Χωρίς συμφωνία, μπορεί να προβάλει την εικόνα του «ηγέτη που δεν ξεπούλησε την Κύπρο».
Hürriyet: Η Άγκυρα δεν αλλάζει γραμμή
Η Hürriyet ξεκαθαρίζει ότι η Άγκυρα δεν μεταβάλλει τη θέση της και επιμένει στη λύση δύο κρατών και στην αναγνώριση της κυριαρχικής ισότητας των Τουρκοκυπρίων.
Παράλληλα, όμως, αποκαλύπτει ότι ο ΟΗΕ φέρεται να επεξεργάζεται μια λεγόμενη «στρατηγική συμφωνία», η οποία θα λειτουργήσει ως οδικός χάρτης για μια νέα απόπειρα λύσης.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το σχέδιο προβλέπει χαλαρή αποκεντρωμένη ομοσπονδία, με στοιχεία ομοσπονδίας και συνομοσπονδίας.
Στο κέντρο του νέου μοντέλου θα βρίσκεται ένα Προεδρικό Συμβούλιο, με ισότιμη συμμετοχή των δύο πλευρών και εκ περιτροπής προεδρία.
Η κεντρική κυβέρνηση θα έχει λίγες αρμοδιότητες, ενώ καμία σημαντική απόφαση δεν θα μπορεί να ληφθεί χωρίς τη θετική ψήφο τουλάχιστον ενός Τουρκοκύπριου υπουργού.
Διετής μετάβαση με άνοιγμα αεροδρομίου και λιμανιών
Η Hürriyet κάνει λόγο για διετή μεταβατική περίοδο, κατά την οποία θα εφαρμοστούν πρώτα τα βασικά αιτήματα της τουρκοκυπριακής πλευράς.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το άνοιγμα του αεροδρομίου της Τύμπου και των λιμανιών του ψευδοκράτους στη διεθνή κίνηση, καθώς και η άρση των εμποδίων στις διεθνείς επαφές των Τουρκοκυπρίων.
Ταυτόχρονα, θα αρχίσει συζήτηση για εδαφικές επιστροφές που ζητά η ελληνοκυπριακή πλευρά, με το δημοσίευμα να κατονομάζει τα Βαρώσια και τη Μόρφου.
Εάν στο τέλος της διετίας υπάρξει πλήρης συμφωνία, το σχέδιο θα τεθεί σε χωριστά δημοψηφίσματα.
ΝΑΤΟ αντί εγγυήσεων
Το πιο εκρηκτικό σημείο της αποκάλυψης αφορά το σύστημα ασφάλειας.
Η Hürriyet υποστηρίζει ότι εξετάζεται η αντικατάσταση του σημερινού καθεστώτος εγγυήσεων από έναν νέο μηχανισμό υπό την ομπρέλα του ΝΑΤΟ.
Στο νέο σύστημα θα συμμετέχουν η Τουρκία, η Ελλάδα και η Βρετανία, μαζί με τις ΗΠΑ και τη Γαλλία.
Παράλληλα, προβλέπεται σταδιακή αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από την Κύπρο.
Το μεγάλο δέλεαρ προς την Τουρκία
Το σχέδιο, όπως το παρουσιάζει η τουρκική εφημερίδα, συνοδεύεται και από ισχυρά ανταλλάγματα προς την Άγκυρα.
Σε περίπτωση προόδου στο Κυπριακό, Ελλάδα και Κυπριακή Δημοκρατία φέρονται να καλούνται να άρουν τα εμπόδιά τους σε κρίσιμα ευρωπαϊκά ζητήματα για την Τουρκία.
Στο πακέτο περιλαμβάνονται η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης, η συμμετοχή της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE και η κατάργηση της βίζας για τους Τούρκους πολίτες.
Η Hürriyet, πάντως, παραδέχεται ότι όλα αυτά βρίσκονται ακόμη σε επίπεδο ιδεών και δεν υπάρχει επίσημο σχέδιο.
Γιουσούφ Κανλί: «Το πρόβλημα δεν είναι η ομοσπονδία»
Στο ίδιο κλίμα, ο Τουρκοκύπριος δημοσιογράφος Γιουσούφ Κανλί επιχειρεί να αλλάξει το κέντρο της συζήτησης.
Κατά τον ίδιο, το Κυπριακό δεν απέτυχε επειδή δεν βρέθηκε η σωστή συνταγματική φόρμουλα, αλλά επειδή κατέρρευσε η ισορροπία που είχε στηθεί το 1960.
Ο Κανλί υποστηρίζει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία βασιζόταν σε δύο ισορροπίες.
Η πρώτη ήταν η εσωτερική, ανάμεσα σε Ελληνοκυπρίους και Τουρκοκυπρίους.
Η δεύτερη ήταν η εξωτερική, ανάμεσα σε Τουρκία, Ελλάδα και Βρετανία.
Κατά την άποψή του, η εσωτερική ισορροπία κατέρρευσε το 1963, ενώ η εξωτερική διαλύθηκε οριστικά το 2004, όταν η Κυπριακή Δημοκρατία εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, παρά την απόρριψη του Σχεδίου Ανάν από τους Ελληνοκυπρίους.
«Η Κύπρος μπήκε στην ΕΕ και η Τουρκία έμεινε απ’ έξω»
Ο Κανλί θεωρεί ότι από το 2004 η Κυπριακή Δημοκρατία απέκτησε τεράστια θεσμική δύναμη απέναντι στην Τουρκία.
Μπορεί να επηρεάζει ή να μπλοκάρει την ενταξιακή πορεία της Άγκυρας, την Τελωνειακή Ένωση, τη βίζα και τη συμμετοχή της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα.
Η Τουρκία, από την άλλη, παραμένει εγγυήτρια δύναμη, αλλά χωρίς καμία θέση στους μηχανισμούς λήψης αποφάσεων της ΕΕ.
Για τον λόγο αυτό, ο Κανλί ζητά να αποκτήσει η Άγκυρα ειδικά «λειτουργικά δικαιώματα» μέσα στο νέο σύστημα, ώστε να εξισορροπηθεί η δύναμη της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρώπη.
Πρώτα συμφωνία Τουρκίας–ΕΕ και μετά λύση
Ο Κανλί κατηγορεί την Ευρωπαϊκή Ένωση ότι ακολουθεί λάθος σειρά.
Οι Βρυξέλλες ζητούν πρώτα λύση στο Κυπριακό και μετά βελτίωση των σχέσεων με την Τουρκία.
Ο ίδιος λέει ακριβώς το αντίθετο.
Πρώτα, υποστηρίζει, πρέπει να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη μεταξύ Τουρκίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης και να κατοχυρωθεί ο ρόλος της Άγκυρας στην ευρωπαϊκή άμυνα.
Μόνο τότε μπορούν οι δύο πλευρές στην Κύπρο να προχωρήσουν σε μεγάλους συμβιβασμούς.
Κατά τον ίδιο, η εμπιστοσύνη δεν μπορεί να είναι το βραβείο μετά τη λύση. Πρέπει να είναι η βάση πάνω στην οποία θα στηριχθεί η λύση.
«Δεν αρκεί άλλο ένα Σύνταγμα»
Ο Τουρκοκύπριος αναλυτής καταλήγει ότι η πρωτοβουλία Ολγκίν θα αποτύχει εάν περιοριστεί σε ακόμη ένα παζάρι για αρμοδιότητες, υπουργεία και εκ περιτροπής προεδρία.
Όπως υποστηρίζει, κανένα Σύνταγμα δεν μπορεί να επιβιώσει εάν η μία πλευρά θεωρεί ότι βρίσκεται μονίμως σε μειονεκτική θέση.
Το πραγματικό ερώτημα, κατά τον Κανλί, δεν είναι εάν η λύση θα ονομάζεται ομοσπονδία ή συνομοσπονδία.
Είναι εάν μπορεί να ξαναστηθεί μια ισορροπία που όλες οι πλευρές θα θεωρούν δίκαιη.
Ο ίδιος το συνοψίζει με μία φράση:
Ο δρόμος προς τη λύση δεν ξεκινά από άλλο ένα Σύνταγμα, αλλά από την αποκατάσταση της χαμένης ισορροπίας.
