Βόμβα μέσα στο ΝΑΤΟ έριξε ο Ντόναλντ Τραμπ, λίγο πριν καθίσει στο τραπέζι με τον γενικό γραμματέα της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε.

Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε έξαλλος με την Ισπανία, κατηγορώντας τη Μαδρίτη ότι δεν στάθηκε στο πλευρό των ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν και ότι δεν συμπεριφέρεται ως πραγματικός σύμμαχος.

«Η Ισπανία είναι μια απελπιστική περίπτωση. Είναι κακός εταίρος στο ΝΑΤΟ. Δεν θέλω να έχω καμία σχέση μαζί τους», είπε ο Τραμπ, ανεβάζοντας τους τόνους στα ύψη.

Και δεν έμεινε εκεί. Ο Τραμπ απείλησε ευθέως με διακοπή των εμπορικών σχέσεων των ΗΠΑ με την Ισπανία.

«Δεν είμαι καθόλου ευχαριστημένος από την Ισπανία. Θα κόψω αμέσως το εμπόριο μαζί τους. Δεν θα τους μιλήσω καν», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι όλοι οι σύμμαχοι αναλαμβάνουν ευθύνες και «βάζουν πλάτη», αλλά η Ισπανία, όπως είπε, «δεν πληρώνει ούτε χρήματα».

«Θα έρθουν τώρα και θα πουν ότι θέλουν να κάνουν εμπόριο μαζί μας. Αλλά δεν πρόκειται να κάνουμε εμπόριο μαζί τους. Δεν μας φέρθηκαν δίκαια. Εμείς δίνουμε τα πάντα, αλλά άλλες χώρες δεν κάνουν το ίδιο», ανέφερε.

Στο πλευρό του Τραμπ εμφανίστηκε ο Μαρκ Ρούτε, ο οποίος φέρεται να του είπε: «Γνωρίζω την απογοήτευσή σας για το Ιράν. Είμαι μαζί σας σε αυτό το θέμα».

Οι δηλώσεις Τραμπ προκαλούν αναταράξεις στο ΝΑΤΟ, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος δεν περιορίστηκε σε διπλωματική ενόχληση, αλλά απείλησε ανοιχτά έναν σύμμαχο με εμπορικό «πάγωμα».

Το μήνυμα ήταν σαφές: όποιος δεν στηρίζει τις ΗΠΑ, δεν μπορεί να περιμένει και προνομιακή σχέση με την Ουάσινγκτον.

«Αγαπώ τον Ερντογάν, η Τουρκία προσπαθεί να πάρει τα F-35», δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ στο περιθώριο της συνάντησής του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, επαναφέροντας και σήμερα στο κάδρο το ζήτημα των F35. Ωστόσο τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης μετέφρασαν τη δήλωση Τραμπ ως εξής: “Η Τουρκία θα πάρει τα F35”  και πανηγυρίζουν.

Μιλώντας στο περιθώριο της  ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε με θερμά λόγια στον Ταγίπ Ερντογάν, άσκησε κριτική στον Μπενιαμίν Νετανιάχου για όσα λέει σχετικά με την Τουρκία και βάζει και σήμερα ξανά στο κάδρο των F-35.

«Αγαπώ τον Ερντογάν. Αγαπώ τον Μπίμπι. Αλλά δεν μου αρέσουν αυτά που λέει ο Μπίμπι για την Τουρκία και τον πρόεδρο Ερντογάν», είπε ο Τραμπ.

Στη συνέχεια πρόσθεσε ότι «ο Ερντογάν δεν αγαπά τον Νετανιάχου και ο Νετανιάχου δεν αγαπά τον Ερντογάν», για να καταλήξει με τη φράση:

«Είναι φυσιολογικό να μη συμπαθούν την Τουρκία, γιατί η Τουρκία είναι πολύ μεγάλη στρατιωτική δύναμη. Και τώρα προσπαθεί να πάρει και τα F-35».

Σκληρή επίθεση Τραμπ στο Ιράν

Οι δηλώσεις Τραμπ έγιναν τη δεύτερη ημέρα της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ενώ οι ηγέτες της Συμμαχίας προσέρχονταν στο προεδρικό συγκρότημα του Μπεστέπε.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ρωτήθηκε και για την ένταση με το Ιράν, απαντώντας με ιδιαίτερα σκληρούς χαρακτηρισμούς. Όταν ρωτήθηκε αν έχει τελειώσει η συνεννόηση με την Τεχεράνη, δήλωσε:

«Νομίζω ότι τελείωσε. Δεν θέλω πλέον να κάνω συμφωνία με αυτά τα καθάρματα. Είναι άρρωστοι άνθρωποι, βάρβαροι. Για μένα αυτή η υπόθεση έχει τελειώσει».

Ο Τραμπ κατηγόρησε τους Ιρανούς ότι είναι «ψεύτες» και ότι, ενώ υπήρξε συμφωνία, συνέχισαν να συμπεριφέρονται σαν να μην είχε προηγηθεί καμία συνεννόηση.

«Το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά», είπε, προσθέτοντας ότι ενδεχόμενες συνομιλίες αντιπροσωπειών «θα είναι απλώς χάσιμο χρόνου».

Αιχμές και για το ΝΑΤΟ

Ο Τραμπ εμφανίστηκε επικριτικός και απέναντι στο ίδιο το ΝΑΤΟ, δηλώνοντας ότι «δεν είναι πολύ ικανοποιημένος» από τη Συμμαχία, ενώ έκανε αναφορά και στη συζήτηση για τη Γροιλανδία.

Παράλληλα, σύμφωνα με το CNN Türk, δήλωσε ότι θα τερματίσει το εμπόριο με την Ισπανία, ανεβάζοντας τους τόνους και στο εσωτερικό της Συμμαχίας.

Σε ένα ιδιαίτερα φορτισμένο πολιτικά δείπνο εργασίας στην Άγκυρα συναντώνται απόψε ο Ταγίπ Ερντογάν, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, αμέσως μετά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ.

Η συνάντηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία επιχειρεί να αναβαθμίσει τον ρόλο της ως στρατηγικός εταίρος της Ευρώπης στην άμυνα, την ενέργεια και το μεταναστευτικό, ενώ οι Βρυξέλλες κρατούν ανοιχτό το κεφάλαιο των «δημοκρατικών προτύπων» και του κράτους δικαίου.

Σύμφωνα με το Euronews, η αποψινή συνάντηση ερμηνεύεται από Ευρωπαίους αξιωματούχους και αναλυτές ως προσπάθεια να μπει στην άκρη το βαρύ παρελθόν των εντάσεων και να περάσουν οι σχέσεις ΕΕ–Τουρκίας σε μια πιο πραγματιστική, «ασφαλειοκεντρική» φάση.

Στο τραπέζι η άμυνα και το πρόγραμμα SAFE

Ένα από τα βασικά ζητήματα είναι η πιθανή συμμετοχή της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE, ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο αφορά δάνεια για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.

Η Άγκυρα επιδιώκει ρόλο στα νέα ευρωπαϊκά αμυντικά σχήματα, προβάλλοντας τη στρατηγική της σημασία, τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ και την ισχύ της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας.

Ωστόσο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι ενστάσεις της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας περιορίζουν την πλήρη συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα. Έτσι, η Άγκυρα θα μπορεί, όπως και άλλες χώρες που δεν έχουν πλήρη εταιρική σχέση ασφάλειας και άμυνας με την ΕΕ, να καλύπτει έως το 35% του κόστους των εξαρτημάτων σε συγκεκριμένα έργα.

Η φον ντερ Λάιεν, μιλώντας στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ με τον γενικό γραμματέα της Συμμαχίας Μαρκ Ρούτε, ανέφερε ότι υπάρχουν «πολλές δυνατότητες για πολύ στενή συνεργασία», χωρίς όμως να διευκρινίσει το ακριβές πλαίσιο αυτής της συνεργασίας.

Οι Βρυξέλλες δεν ξεχνούν κράτος δικαίου και Ιμάμογλου

Παρά το θετικό κλίμα που επιχειρείται να διαμορφωθεί, στις Βρυξέλλες υπάρχουν σαφείς επιφυλάξεις.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και ευρωβουλευτές επισημαίνουν ότι η Τουρκία είναι μεν κρίσιμος σύμμαχος στο ΝΑΤΟ και σημαντικός εταίρος για την ασφάλεια, τη μετανάστευση και την ενέργεια, όμως η συνεργασία αυτή δεν μπορεί να γίνει εις βάρος των θεμελιωδών αρχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Πολωνή ευρωβουλευτής Joanna Scheuring-Wielgus, μέλος της Μικτής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής ΕΕ–Τουρκίας, δήλωσε ότι η συνεργασία με την Άγκυρα δεν μπορεί να παρακάμπτει τα ζητήματα δημοκρατίας, ελευθερίας της έκφρασης, ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και μεταχείρισης της αντιπολίτευσης.

Στο ευρωπαϊκό μικροσκόπιο παραμένουν οι πιέσεις προς τα μέσα ενημέρωσης, οι διώξεις σε βάρος επικριτικών φωνών και ιδιαίτερα οι νομικές ενέργειες κατά του δημάρχου Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου, τις οποίες η ΕΕ παρακολουθεί ως ένδειξη για την πορεία του κράτους δικαίου στην Τουρκία.

Η δήλωση φον ντερ Λάιεν που ενόχλησε την Άγκυρα

Στο παρασκήνιο της συνάντησης υπάρχει και η πρόσφατη ένταση που προκάλεσε δήλωση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τον περασμένο Απρίλιο.

Η πρόεδρος της Κομισιόν είχε αναφερθεί στην ανάγκη η Ευρώπη να «ολοκληρώσει την ήπειρό της» ώστε να μην περάσει υπό «ρωσική, τουρκική ή κινεζική επιρροή». Η αναφορά αυτή προκάλεσε αντιδράσεις στην Τουρκία, καθώς η Άγκυρα θεώρησε ότι εξισώνεται με τη Ρωσία και την Κίνα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχείρησε στη συνέχεια να χαμηλώσει τους τόνους, υποστηρίζοντας ότι τα λόγια της φον ντερ Λάιεν παρερμηνεύθηκαν και ότι δεν υπήρχε πρόθεση σύγκρισης της Τουρκίας με οποιαδήποτε άλλη χώρα.

Η εκπρόσωπος της Κομισιόν Πάουλα Πίνιο είχε διευκρινίσει ότι η αναφορά στην Τουρκία αφορούσε το γεωπολιτικό της βάρος, το μέγεθός της και τον ρόλο της κυρίως στα Δυτικά Βαλκάνια, υπενθυμίζοντας ότι η Τουρκία είναι υποψήφια προς ένταξη χώρα και σημαντικός σύμμαχος στο ΝΑΤΟ.

Η σκιά του «Sofagate»

Πάνω από το αποψινό δείπνο πλανάται και η σκιά του περίφημου «Sofagate», του πρωτοκόλλου που το 2021 είχε προκαλέσει πολιτική θύελλα στην Ευρώπη.

Τότε, κατά τη συνάντηση του Ταγίπ Ερντογάν με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον τότε πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ στο προεδρικό συγκρότημα της Άγκυρας, η φον ντερ Λάιεν είχε μείνει για λίγα δευτερόλεπτα όρθια, χωρίς καρέκλα δίπλα στους δύο άνδρες ηγέτες.

Ο Ερντογάν και ο Μισέλ κάθισαν στις δύο κεντρικές πολυθρόνες, ενώ η πρόεδρος της Κομισιόν οδηγήθηκε σε καναπέ, γεγονός που είχε προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις για τον τρόπο αντιμετώπισής της τόσο από την τουρκική πλευρά όσο και εντός της ίδιας της ΕΕ.

Η φον ντερ Λάιεν είχε δηλώσει αργότερα ότι ένιωσε «πληγωμένη» και «μόνη ως γυναίκα» εκείνη τη στιγμή.

Όταν ρωτήθηκε η Κομισιόν πού θα καθίσει αυτή τη φορά η πρόεδρός της, ο εκπρόσωπος Ολόφ Γκιλ απάντησε με νόημα ότι αναμένεται «να καθίσουν όλοι στο τραπέζι, όπως αρμόζει σε ένα δείπνο».

Πραγματισμός με όρια

Η Άγκυρα θέλει να αξιοποιήσει τη νέα συγκυρία ασφαλείας στην Ευρώπη, ειδικά μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη συζήτηση για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αμυντική αυτονομία.

Οι Βρυξέλλες, από την άλλη, αναγνωρίζουν ότι η Τουρκία είναι πολύ σημαντική για να αγνοηθεί: διαθέτει στρατιωτική ισχύ, ελέγχει κρίσιμες γεωγραφικές οδούς, έχει ρόλο στο μεταναστευτικό, στην ενέργεια, στη Μαύρη Θάλασσα, στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία.

Όμως η ευρωπαϊκή πλευρά θέλει να καταστήσει σαφές ότι η στρατηγική συνεργασία δεν μπορεί να αποσυνδεθεί πλήρως από τις αξίες της ΕΕ.

Έτσι, το αποψινό δείπνο στην Άγκυρα δεν είναι απλώς μια διπλωματική συνάντηση. Είναι ένα τεστ ισορροπίας ανάμεσα στον ρεαλισμό της ασφάλειας και στις ευρωπαϊκές κόκκινες γραμμές για δημοκρατία, δικαιοσύνη και κράτος δικαίου.

Για τον Ερντογάν, είναι ευκαιρία να εμφανίσει την Τουρκία ως αναντικατάστατο παίκτη στη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας.

Για τη φον ντερ Λάιεν, είναι μια δύσκολη επιστροφή στην Άγκυρα, αυτή τη φορά όχι με το βλέμμα μόνο στο πρωτόκολλο, αλλά και στο μεγάλο παζάρι για το μέλλον των σχέσεων ΕΕ–Τουρκίας.

«Η Σύνοδος της Άγκυρας είναι διαφορετικής σημασίας από τις προηγούμενες». Με αυτή τη διαπίστωση ξεκινά η ανάλυση της Hürriyet για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην τουρκική πρωτεύουσα, παρουσιάζοντας τη Συμμαχία ως έναν οργανισμό που βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι.

Σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα, το ΝΑΤΟ καλείται να διαχειριστεί πέντε μεγάλα ζητήματα: τη μετατόπιση του ενδιαφέροντος των ΗΠΑ προς τον Ινδο-Ειρηνικό, την αδυναμία της Ευρώπης να μετατρέψει γρήγορα τις αμυντικές δαπάνες σε πραγματική στρατιωτική ισχύ, τη ρωσική απειλή, τα διλήμματα της ευρωπαϊκής άμυνας και το πρόβλημα εφαρμογής των αποφάσεων της Συμμαχίας.

Η Χουριέτ σημειώνει ότι η βασική αλλαγή αφορά τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες στρέφουν όλο και περισσότερο τη στρατηγική τους προτεραιότητα προς τον Ινδο-Ειρηνικό, μειώνοντας την προσοχή και τους στρατιωτικούς πόρους που διαθέτουν στην Ευρώπη. Αυτό, σύμφωνα με την τουρκική ανάλυση, φέρνει την Ευρώπη αντιμέτωπη με τη «σκληρή πραγματικότητα» ότι δεν μπορεί πλέον να εξαρτάται πλήρως από την Ουάσιγκτον για την ασφάλειά της.

Το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα, σύμφωνα με τη Χουριέτ, δεν είναι απλώς η αύξηση των αμυντικών δαπανών, αλλά το γεγονός ότι τα χρήματα δεν μετατρέπονται γρήγορα σε όπλα και δυνατότητες. Γι’ αυτό, όπως αναφέρεται, το Φόρουμ Αμυντικής Βιομηχανίας που πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα είχε ζωτική σημασία για το ΝΑΤΟ.

Στο επίκεντρο παραμένει και η Ρωσία. Η εφημερίδα υποστηρίζει ότι, παρά τη συζήτηση περί «NATO 3.0», η ρωσική απειλή παραμένει το σταθερό πρόβλημα της Συμμαχίας εδώ και 77 χρόνια. Η στρατιωτική πίεση της Μόσχας, οι δολιοφθορές και οι υβριδικές απειλές παρουσιάζονται ως οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι για την ανατολική και βόρεια πτέρυγα του ΝΑΤΟ.

Η Χουριέτ αναφέρεται και στο δίλημμα της Ευρώπης. Από τη μία πλευρά, η Ευρώπη θέλει να αναπτύξει ταχύτερα το δικό της αμυντικό σύστημα. Από την άλλη, χώρες όπως η Γαλλία, σύμφωνα με την τουρκική ανάλυση, αντιδρούν στο ενδεχόμενο να αναλάβει η Τουρκία πρωτοβουλίες στον τομέα αυτό. Η εφημερίδα εκτιμά ότι στην Άγκυρα μπορεί να γίνει ένα βήμα για την υπέρβαση αυτού του αδιεξόδου.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο πρόβλημα εφαρμογής των αποφάσεων του ΝΑΤΟ. Η Χουριέτ σημειώνει ότι οι πολιτικές αποφάσεις στον τομέα της άμυνας δεν συνοδεύονται πάντα από αποτελεσματικούς μηχανισμούς υλοποίησης, ενώ υποστηρίζει ότι η διοίκηση Τραμπ αξιολογεί κάθε μέλος της Συμμαχίας σχεδόν με «καρτέλα επιδόσεων».

Στο ίδιο άρθρο, η Τουρκία παρουσιάζεται ως χώρα που από «κακό παιδί» της Συμμαχίας μετατρέπεται ξανά σε «ζωτικό μέλος» του ΝΑΤΟ. Η Hürriyet υπενθυμίζει ότι πριν από λίγα χρόνια, σε Ευρώπη και ΗΠΑ, υπήρχαν συζητήσεις ακόμη και για τη θέση της Τουρκίας στη Συμμαχία, κυρίως λόγω των σχέσεών της με τη Ρωσία.

Ωστόσο, όπως σημειώνεται, ο πόλεμος Ρωσίας–Ουκρανίας, οι εξελίξεις στη Συρία, η Γάζα και η σύγκρουση Ιράν–ΗΠΑ άλλαξαν την εικόνα. Η εφημερίδα υποστηρίζει ότι πλέον στον δυτικό Τύπο εμφανίζονται όλο και περισσότερες αναλύσεις για τον κρίσιμο ρόλο της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, με αναφορές στους New York Times, το Politico και την Telegraph.

Ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της Συνόδου, σύμφωνα με τη Χουριέτ, είναι και η νέα ευρωπαϊκή αναζήτηση για αμυντικές δυνατότητες μεγάλου βεληνεκούς. Η εφημερίδα κάνει λόγο για μια πιθανή «συμμαχία βαθύτατου πλήγματος ακριβείας», με στόχο την παραγωγή όπλων που θα μπορούν να φτάνουν σε εμβέλεια έως και 3.000 χιλιομέτρων. Στην πρωτοβουλία, κατά την τουρκική ανάλυση, φέρονται να εμπλέκονται η Βρετανία, η Γερμανία, η Γαλλία, η Ουκρανία και η Ολλανδία.

Ξεχωριστό κεφάλαιο αφιερώνεται στα CAATSA και τα F-35. Η Χουριέτ υποστηρίζει ότι η δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ προς τον  Ταγίπ Ερντογάν για άρση των κυρώσεων CAATSA αποτελεί «πολύ σημαντικό κατώφλι» και ταυτόχρονα αναγκαίο βήμα για να μπορέσει η Τουρκία να αγοράσει ξανά F-35.

Σύμφωνα με την εφημερίδα, οι κυρώσεις CAATSA είχαν επιβληθεί λόγω της αγοράς των S-400 από τη Ρωσία και η άρση τους προϋποθέτει λύση στο ζήτημα αυτό. Η Hürriyet εκτιμά ότι η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα συμπαραγωγής των F-35 είναι πιο δύσκολο σενάριο, αλλά η άρση των κυρώσεων θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την πώληση των μαχητικών.

Η ανάλυση καταλήγει με ιστορική αναφορά στη συμμετοχή της Τουρκίας στον Πόλεμο της Κορέας, την οποία συνδέει με την ένταξη της χώρας στο ΝΑΤΟ το 1952. Η Hürriyet υπενθυμίζει ότι η Τουρκία έστειλε περίπου 15.000 στρατιώτες στην Κορέα και είχε 724 νεκρούς, τονίζοντας ότι πίσω από την 74χρονη παρουσία της Τουρκίας στη Συμμαχία υπάρχει ένα υψηλό κόστος που, όπως γράφει, «δεν πρέπει να ξεχαστεί».

Με τίτλους που θυμίζουν… διπλωματικό θρίαμβο ξύπνησε σήμερα η Τουρκία μετά τη συνάντηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Ντόναλντ Τραμπ στην Άγκυρα.

Ο φιλοκυβερνητικός Τύπος σήκωσε στα πρωτοσέλιδα τα F-35, την άρση των αμερικανικών κυρώσεων CAATSA και τη «χημεία» των δύο ηγετών, παρουσιάζοντας τη συνάντηση στο Μπεστεπέ ως μεγάλη νίκη της Άγκυρας.

Η Χουριέτ κυκλοφόρησε με τίτλο-μήνυμα:
«Αίρονται οι κυρώσεις – Σήμα για τα F-35», γράφοντας ότι ο Τραμπ έδωσε το πρώτο χαρμόσυνο νέο στην Τουρκία μέσα στο προεδρικό συγκρότημα.

Η Σαμπάχ το πήγε ακόμη πιο θριαμβευτικά:
«Η Τουρκία πήρε αυτό που ήθελε».
Στο πρωτοσέλιδο κυριαρχούν οι φωτογραφίες Ερντογάν–Τραμπ, οι αναφορές στη «θερμή υποδοχή» και η εικόνα μιας Άγκυρας που εμφανίζεται να αποσπά δεσμεύσεις από την Ουάσιγκτον.

Η Τουρκίγε μιλά για «Σύνοδο νέας εποχής», γράφοντας ότι «θα αρθούν οι κυρώσεις, θα δοθούν αεροσκάφη και κινητήρες». Δηλαδή, όχι μόνο F-35, αλλά και οι κρίσιμοι κινητήρες για το τουρκικό μαχητικό KAAN μπαίνουν στο κάδρο.

Η Γένι Σαφάκ δεν άφησε καμία αμφιβολία για το κλίμα:
«Αίρονται τα CAATSA».
Η εφημερίδα παρουσιάζει την επίσκεψη Τραμπ ως αρχή νέας περιόδου στις τουρκοαμερικανικές σχέσεις και δίνει βάρος στη φράση του Αμερικανού προέδρου ότι δεν υπάρχει λόγος να μη δοθούν τα F-35 στην Τουρκία.

Η Ακράμ εμφανίζεται ακόμη πιο απόλυτη:
«Αίρονται τα CAATSA, έρχονται τα F-35 – Δεν επιβάλλονται κυρώσεις σε σύμμαχο».
Στο πρωτοσέλιδο κυριαρχεί ένα F-35, οι σημαίες Τουρκίας και ΝΑΤΟ και η εικόνα Ερντογάν–Τραμπ σε καθαρό σκηνικό συμμαχικής επαναπροσέγγισης.

Η Μιλλιέτ γράφει με μεγάλα γράμματα:
«Θα άρουμε τις κυρώσεις», προβάλλοντας τη διπλή υποδοχή Τραμπ στην Άγκυρα και το μήνυμα ότι η σκηνή πλέον ανήκει στην τουρκική πρωτεύουσα.

Απέναντι σε αυτό το πανηγυρικό κλίμα, ο αντιπολιτευτικός Τύπος εμφανίζεται πολύ πιο καχύποπτος.

Η Σοζτζού επέλεξε ειρωνικό τίτλο:
«Εξήγησε τον πάστορα», υπενθυμίζοντας την υπόθεση του Άντριου Μπράνσον, την οποία ανέφερε ο Τραμπ μπροστά στον Ερντογάν. Η εφημερίδα κρατά αποστάσεις από τις υποσχέσεις για τα F-35 και τις κυρώσεις, δείχνοντας πως δεν θεωρεί τίποτα τελειωμένο.

Η Τζουμχουριέτ κινήθηκε στην ίδια γραμμή με τίτλο:
«Νέες υποσχέσεις από τον Τραμπ».
Το μήνυμα είναι σαφές: άλλο οι δηλώσεις, άλλο οι αποφάσεις.

Η εικόνα της ημέρας στον τουρκικό Τύπο είναι διπλή. Από τη μία, οι φιλοκυβερνητικές εφημερίδες πανηγυρίζουν για «νέα εποχή», F-35, KAAN και τέλος των κυρώσεων. Από την άλλη, τα αντιπολιτευτικά μέσα προειδοποιούν ότι οι υποσχέσεις Τραμπ χρειάζονται αποδείξεις.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η Άγκυρα σήμερα διαβάζει τα πρωτοσέλιδα σαν μήνυμα ισχύος: ο Ερντογάν εμφανίζεται να βγαίνει από τη συνάντηση με Τραμπ έχοντας ξαναβάλει στο τραπέζι όλα όσα ζητούσε εδώ και χρόνια — F-35, άρση κυρώσεων και αμυντική επαναπροσέγγιση με τις ΗΠΑ.

Μια επιστολή του Ντόναλντ Τραμπ προς το αμερικανικό Κογκρέσο είναι, σύμφωνα με τουρκική ανάλυση, το κλειδί για να ξεκλειδώσει η άρση των κυρώσεων CAATSA κατά της Τουρκίας και να ανοίξει ξανά ο δρόμος για τα F-35.

Ο Αμερικανός πρόεδρος, από το προεδρικό Μέγαρο της Τουρκίας και στο πλευρό του  Ταγίπ Ερντογάν, έστειλε ένα από τα πιο καθαρά μηνύματα των τελευταίων ετών προς την Άγκυρα: οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν λόγω των ρωσικών S-400 πρέπει να αρθούν και, όπως είπε, «ήρθε η ώρα» να γίνει αυτό.

Σύμφωνα με τον ανταποκριτή της Χουριέτ και του CNN Türk στις ΗΠΑ, Γιουνούς Πακσόι, η διαδικασία για την άρση των CAATSA δεν απαιτεί νέα έγκριση από το Κογκρέσο. Δεν χρειάζεται ψηφοφορία, ούτε περίοδος αναμονής. Αρκεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ να βεβαιώσει επισήμως τρία κρίσιμα στοιχεία.

Τα τρία αυτά στοιχεία αφορούν τους S-400: ότι δεν λειτουργούν πλέον, ότι δεν βρίσκονται υπό τον έλεγχο της Τουρκίας ως ενεργό οπλικό σύστημα και ότι δεν θα υπάρξει στο μέλλον νέα αντίστοιχη αμυντική αγορά από τη Ρωσία.

Με άλλα λόγια, αν ο Τραμπ στείλει επιστολή στο Κογκρέσο δηλώνοντας ότι οι όροι αυτοί έχουν εκπληρωθεί, τότε οι κυρώσεις CAATSA μπορούν, σύμφωνα με το τουρκικό ρεπορτάζ, να αρθούν άμεσα.

Η εξέλιξη αυτή θεωρείται από την Άγκυρα κομβική όχι μόνο για τις κυρώσεις, αλλά και για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35. Οι προϋποθέσεις για την άρση των CAATSA συνδέονται με τις διατάξεις του αμερικανικού αμυντικού προϋπολογισμού του 2020, ο οποίος είχε μπλοκάρει την παράδοση των μαχητικών στην Τουρκία.

Έτσι, η επιστολή Τραμπ προς το Κογκρέσο δεν θα αφορά μόνο το τέλος των κυρώσεων. Θα μπορούσε να αποτελέσει και το πρώτο αποφασιστικό βήμα για να ανοίξει ξανά ο φάκελος της πώλησης των F-35 στην Τουρκία.

Στο προεδρικό Μέγαρο στην Άγκυρα, ο Τραμπ εμφανίστηκε ιδιαίτερα θετικός και στο θέμα των F-35, χαρακτηρίζοντας την υπόθεση σημαντική απόφαση. Παράλληλα, αναφέρθηκε και στο ζήτημα των κινητήρων, ένα θέμα που καίει την τουρκική αμυντική βιομηχανία και συνδέεται με τα μεγάλα εξοπλιστικά σχέδια της Άγκυρας.

Στην Τουρκία, το μήνυμα διαβάζεται ως πολιτικό σήμα επανεκκίνησης στις σχέσεις με τις ΗΠΑ. Από τη μία, η Άγκυρα βλέπει πιθανή άρση των CAATSA. Από την άλλη, θεωρεί ότι ξανανοίγει η πόρτα των F-35, ένα από τα πιο κρίσιμα και συμβολικά κεφάλαια στις τουρκοαμερικανικές σχέσεις.

Με μια εικόνα γεμάτη συμβολισμούς, χαμόγελα, στρατιωτικά αγήματα και… αναφορά στο νέο του αεροπλάνο έφτασε στην Άγκυρα ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Ταγίπ Ερντογάν τον υποδέχθηκε αυτοπροσώπως στο αεροδρόμιο της τουρκικής πρωτεύουσας, λίγο πριν από τη 36η Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, όμως αυτό που έκλεψε την παράσταση ήταν ο πρώτος διάλογος των δύο ηγετών πάνω στο τουρκουάζ χαλί.

Το αεροσκάφος του Τραμπ προσγειώθηκε στις 13:50. Ο Αμερικανός πρόεδρος κατέβηκε τα σκαλιά και αμέσως έδειξε στον Ερντογάν το αεροπλάνο με το οποίο ταξίδεψε.

«Αυτή είναι η πρώτη πτήση αυτού του αεροπλάνου», είπε ο Τραμπ στον Τούρκο πρόεδρο.

«Η πρώτη φορά», συνέχισε, προσθέτοντας ότι είναι «ολοκαίνουργιο».

Ο Ερντογάν απάντησε: «Ναι, ναι, το ξέρω. Το άκουσα».

Ο μεταφραστής εξήγησε πως το αεροσκάφος χρησιμοποιείται για πρώτη φορά και ότι δόθηκε ως δώρο. Τότε ο Ερντογάν συμπλήρωσε: «Από το Κατάρ».

Ο μεταφραστής το μετέφερε στον Τραμπ: «Από το Κατάρ, ως δώρο».

Ο Αμερικανός πρόεδρος απάντησε: «Ναι, ναι… 800 εκατομμύρια δολάρια. Ολοκαίνουργιο».

Ο Τραμπ, εμφανώς ευδιάθετος, γύρισε στη συνέχεια προς τον μεταφραστή και τον ρώτησε: «Πώς είστε; Είστε καλά;», με εκείνον να απαντά: «Ευχαριστώ».

Η δεύτερη στιγμή που σχολιάστηκε έντονα ήταν ο χαιρετισμός του Τραμπ προς το τιμητικό άγημα. Ο Αμερικανός πρόεδρος είπε στα τουρκικά «Merhaba asker», δηλαδή «Γεια σας, στρατιώτες». Οι στρατιώτες απάντησαν, ενώ ο Ερντογάν φάνηκε να χειροκροτεί την κίνηση.

Η υποδοχή είχε και έντονο οθωμανικό χρώμα. Στον χώρο είχαν παραταχθεί οι σημαίες των 16 ιστορικών τουρκικών κρατών, ενώ στρατιώτες με ιστορικές στολές βρίσκονταν στα σκαλιά του αεροδρομίου.

Σύμφωνα με το CNN Türk, αυτή τη φορά υπήρξε και αλλαγή στο τελετουργικό, καθώς στην υποδοχή συμμετείχαν και «γενίτσαροι». Παρόν ήταν επίσης συγκρότημα mehter, η οθωμανική στρατιωτική μπάντα, προσδίδοντας ακόμη πιο θεατρικό τόνο στην τελετή.

Τα τουρκικά μέσα έδωσαν ιδιαίτερη έμφαση στην εικόνα του Τραμπ να φτάνει με το νέο Boeing 747-8, το οποίο, όπως μεταδόθηκε, είχε δοθεί ως δώρο από το Κατάρ. Το αεροσκάφος, σε διαφορετικούς χρωματισμούς από το συνηθισμένο μπλε και λευκό Air Force One, αποτέλεσε από μόνο του θέμα συζήτησης.

Στο αεροδρόμιο τον περίμενε και το προεδρικό όχημα των ΗΠΑ, γνωστό ως «The Beast» ή «Cadillac One».

Μετά την τελετή, Τραμπ και Ερντογάν πέρασαν στην Αίθουσα Τιμών, όπου έβγαλαν αναμνηστική φωτογραφία, πριν αναχωρήσουν για το προεδρικό συγκρότημα.

Εκεί αναμένονται οι κρίσιμες συνομιλίες των δύο ηγετών, με φόντο τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ και την ατζέντα Τουρκίας - ΗΠΑ: αμυντική συνεργασία, κυρώσεις, F-35, κινητήρες για το τουρκικό μαχητικό KAAN, περιφερειακές κρίσεις και ο ρόλος της Άγκυρας μέσα στη Συμμαχία.

Στο πλευρό του Ερντογάν αναμένεται να βρίσκονται κορυφαίοι αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων ο επικεφαλής της ΜΙΤ Ιμπραχίμ Καλίν, ο υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ, ο υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ και ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου.

Η Άγκυρα θέλησε να στείλει εικόνα ισχύος, πρωτοκόλλου και αυτοπεποίθησης. Και ο Τραμπ, με την πρώτη του ατάκα για το «ολοκαίνουργιο» αεροπλάνο των 800 εκατομμυρίων δολαρίων, φρόντισε να δώσει από την πρώτη στιγμή το δικό του στίγμα.

Με την υποδοχή του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ από τον Τούρκο Πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν στο αεροδρόμιο της Άγκυρας, η τουρκική πρωτεύουσα πέρασε και επισήμως στο επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας.

Το αεροσκάφος που μετέφερε τον πρόεδρο των ΗΠΑ προσγειώθηκε στην Άγκυρα στο πλαίσιο της επίσημης επίσκεψής του στην Τουρκία ενόψει της 36ης Συνόδου Κορυφής Αρχηγών Κρατών και Κυβερνήσεων του ΝΑΤΟ. Λίγο νωρίτερα είχε φθάσει και το αεροσκάφος που μετέφερε την αμερικανική αντιπροσωπεία.

Τουρκικά μέσα αναφέρουν ότι η  παρουσία Τραμπ στην Άγκυρα προσδίδει ιδιαίτερο πολιτικό βάρος στη Σύνοδο, καθώς στο επίκεντρο βρίσκονται όχι μόνο τα ζητήματα της Συμμαχίας, αλλά και οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις, η αμυντική συνεργασία, οι ισορροπίες ΗΠΑ–Ευρώπης και ο στρατηγικός ρόλος της Τουρκίας.
 

Στην τουρκική ανάγνωση, η επίσκεψη έχει και ιστορικό βάρος: τουρκικά μέσα σημειώνουν ότι ο Τραμπ είναι ο πρώτος πρόεδρος των ΗΠΑ που πραγματοποιεί επίσημη επίσκεψη στην Τουρκία μετά από 17 χρόνια, από την επίσκεψη Ομπάμα το 2009. Παράλληλα, ο ίδιος ο Τραμπ φέρεται να είπε ότι πηγαίνει στη Σύνοδο της Άγκυρας «λόγω του σεβασμού» του προς τον Ερντογάν.  

Τι θέλει ο Ερντογάν από τον Τραμπ

Το μεγάλο παζάρι είναι αμυντικό. Στο τραπέζι μπαίνουν τα F-35, οι κυρώσεις CAATSA, οι κινητήρες F110 για το τουρκικό μαχητικό KAAN, η άρση περιορισμών στην αμυντική συνεργασία εντός ΝΑΤΟ και συνολικά η επανεκκίνηση των σχέσεων Ουάσιγκτον–Άγκυρας. Η Habertürk γράφει ότι στην ατζέντα της συνάντησης βρίσκονται οι σχέσεις Τουρκίας–ΗΠΑ, τα F-35, οι κινητήρες του KAAN, η Συρία, το Ιράν, η Γάζα και η αμυντική βιομηχανία.  

Το πιο κρίσιμο σημείο είναι ότι, σύμφωνα με Reuters, ο Τραμπ αναμένεται να δείξει στήριξη σε πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, αν και υπάρχουν ακόμη νομικά και πολιτικά εμπόδια λόγω των ρωσικών S-400. Το ίδιο ρεπορτάζ σημειώνει ότι η Τουρκία είχε αποβληθεί από το πρόγραμμα των F-35 και είχε υποστεί κυρώσεις μετά την αγορά των S-400 το 2019.  

Η ισραηλινή σκιά

Το παρασκήνιο έχει και ισραηλινή διάσταση. Ο Νετανιάχου, πριν από την άφιξη Τραμπ στην Άγκυρα, κάλεσε δημόσια τις ΗΠΑ να μη δώσουν F-35 στην Τουρκία, υποστηρίζοντας ότι κάτι τέτοιο θα διατάρασσε την ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή. Αυτό σημαίνει ότι η συνάντηση Ερντογάν–Τραμπ δεν αφορά μόνο τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, αλλά και την ισορροπία Τουρκίας–Ισραήλ–Ελλάδας–Κύπρου στην περιοχή.  

Το ευρύτερο ΝΑΤΟϊκό σκηνικό

Ο Τραμπ έρχεται στην Άγκυρα σε μια Σύνοδο όπου οι Ευρωπαίοι θέλουν να του δείξουν ότι «πληρώνουν περισσότερα» για την άμυνα. Το ΝΑΤΟ παρουσιάζει στην Άγκυρα μεγάλες αμυντικές συμφωνίες και επενδύσεις, ακριβώς για να απαντήσει στην πίεση Τραμπ προς τους συμμάχους να αυξήσουν τις δαπάνες τους. Το Reuters γράφει ότι η Σύνοδος επικεντρώνεται στην αύξηση αμυντικών δαπανών, την ενίσχυση της αμυντικής παραγωγής και τη μετατόπιση μεγαλύτερης ευθύνης από τις ΗΠΑ προς την Ευρώπη.  

Για την Τουρκία, αυτό είναι ευκαιρία προβολής: η Άγκυρα θέλει να εμφανιστεί ως χώρα με ισχυρή αμυντική βιομηχανία, δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο ΝΑΤΟ και κρίσιμο ρόλο από τη Μαύρη Θάλασσα μέχρι τη Μέση Ανατολή. Το NATO αναφέρει επισήμως ότι η Σύνοδος γίνεται στις 7–8 Ιουλίου 2026 στην Άγκυρα για να αποτιμηθεί η πρόοδος μετά τη Σύνοδο της Χάγης και να καθοριστεί ο οδικός χάρτης για τους στόχους της Συμμαχίας.  

Το πρόγραμμα Τραμπ στην Άγκυρα

Για σήμερα, Τρίτη 7 Ιουλίου, το πρόγραμμα του Τραμπ περιλαμβάνει άφιξη στην Άγκυρα, υποδοχή από τον Ερντογάν, επίσημη τελετή υποδοχής, διμερή συνάντηση με τον Τούρκο πρόεδρο και συμμετοχή στο επίσημο δείπνο των ηγετών στο Προεδρικό Συγκρότημα. Σύμφωνα με ANKA, μετά την τελετή υποδοχής και την τιμητική φρουρά, ο Τραμπ θα περάσει σε διμερή συνάντηση με τον Ερντογάν και στη συνέχεια θα συμμετάσχει στο δείπνο των ηγετών.  

Σημαντική λεπτομέρεια: αρχικά υπήρχαν διαρροές ότι ο Τραμπ θα επισκεπτόταν το Μαυσωλείο του Ατατούρκ όμως τα νεότερα τουρκικά ρεπορτάζ αναφέρουν ότι το Μαυσωλείο δεν βρίσκεται στο τελικό πρόγραμμα.  

Για αύριο, Τετάρτη 8 Ιουλίου, ο Τραμπ θα συμμετάσχει στην επίσημη τελετή υποδοχής των ηγετών του ΝΑΤΟ, στην οικογενειακή φωτογραφία και στη Σύνοδο των ηγετών. Το επίσημο πρόγραμμα του ΝΑΤΟ προβλέπει στις 10:45 τελετή υποδοχής από τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ και τον Πρόεδρο της Τουρκίας, στις 11:00 οικογενειακή φωτογραφία και στις 11:15 συνεδρίαση του Βορειοατλαντικού Συμβουλίου σε επίπεδο αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων.  

Σύμφωνα με ANKA, στο περιθώριο της Συνόδου ο Τραμπ αναμένεται να έχει επαφές και με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι και τον πρόεδρο της Συρίας Άχμεντ Σάρα, ενώ μετά τη συνέντευξη Τύπου του θα αναχωρήσει για τις ΗΠΑ.