Στα άκρα οδηγείται η σύγκρουση Άγκυρας–Τελ Αβίβ, με το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών να εξαπολύει σφοδρή επίθεση κατά του Μπενιαμίν Νετανιάχου και της ισραηλινής κυβέρνησης.

Σε ανακοίνωσή του, το τουρκικό ΥΠΕΞ χαρακτηρίζει «αβάσιμες» τις κατηγορίες Ισραηλινών αξιωματούχων και κάνει λόγο για «συντονισμένη εκστρατεία παραπληροφόρησης» με υπολογισμένο χρονισμό.

Η Άγκυρα κατηγορεί ευθέως τον Νετανιάχου ότι επιχειρεί να διαστρεβλώσει κάθε κριτική που του ασκείται, προκειμένου να αλλάξει την ατζέντα και να αποπροσανατολίσει τη διεθνή κοινή γνώμη.

«Ο Νετανιάχου και οι συνεργοί του στο έγκλημα διαστρεβλώνουν σκόπιμα κάθε κριτική και προσπαθούν να αποσπάσουν την προσοχή μέσω συστηματικής προπαγάνδας», αναφέρει το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών.

Η ανακοίνωση ανεβάζει ακόμη περισσότερο τους τόνους, κατηγορώντας την ισραηλινή κυβέρνηση ότι προσπαθεί να κρύψει «τη γενοκτονία στη Γάζα», τις πολιτικές κατοχής και προσάρτησης, αλλά και τις αποσταθεροποιητικές ενέργειες του Ισραήλ στην περιοχή.

Το τουρκικό ΥΠΕΞ υποστηρίζει ότι η προπαγάνδα του Ισραήλ «δεν πείθει πλέον τη διεθνή κοινότητα» και καλεί το Τελ Αβίβ να εγκαταλείψει τη γραμμή της έντασης.

«Η Τουρκία θα συνεχίσει να λέει την αλήθεια», καταλήγει η ανακοίνωση, στέλνοντας μήνυμα ότι η Άγκυρα δεν πρόκειται να χαμηλώσει τους τόνους απέναντι στην κυβέρνηση Νετανιάχου.

Οι ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες πρέπει να παραμείνουν πλήρως ανοικτές και συμπεριληπτικές για όλους τους συμμάχους του ΝΑΤΟ, διαμηνύει ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, σε ανάρτησή του ενόψει της Συνόδου Κορυφής της Συμμαχίας στην Άγκυρα.

Ο Φιντάν τονίζει ότι οι περιορισμοί στην αμυντικοβιομηχανική συνεργασία υπονομεύουν την αποτελεσματικότητα και επιβραδύνουν την αντίδραση της Συμμαχίας, χαρακτηρίζοντάς τους πλέον «στρατηγικά βάρη».

«Μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή συνεισφορά είναι απαραίτητη», αναφέρει, επισημαίνοντας ωστόσο ότι αυτή δεν μπορεί να οικοδομηθεί μέσα από αποκλεισμούς ή περιορισμούς που αφήνουν εκτός συμμάχους του ΝΑΤΟ.

Σύμφωνα με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, το σκηνικό έχει πλέον στηθεί στην Άγκυρα, όπου η Τουρκία, υπό την ηγεσία του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, είναι έτοιμη να υποδεχθεί τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ σε μια κρίσιμη στιγμή για το μέλλον της Συμμαχίας.

Ο Φιντάν υπογραμμίζει ότι οι αποφάσεις που θα ληφθούν στην Άγκυρα δεν θα αφορούν μόνο τις άμεσες προκλήσεις, αλλά θα διαμορφώσουν το ευρωατλαντικό περιβάλλον ασφάλειας για τα επόμενα χρόνια.

Όπως σημειώνει, η συλλογική άμυνα παραμένει ο πυρήνας του ΝΑΤΟ, όμως το στρατηγικό περιβάλλον αλλάζει ραγδαία. Οι απειλές, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι πλέον πολυδιάστατες, ταχύτερες και πιο σύνθετες.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών αναφέρει ότι τα παραδοσιακά κριτήρια δεν αρκούν πλέον για να αποτυπώσουν αυτή τη νέα πραγματικότητα. Αυτό που μετρά, όπως τονίζει, είναι το αποτέλεσμα: αναπτύξιμες δυνατότητες, βιομηχανική ισχύς και επιχειρησιακή ετοιμότητα.

«Το πραγματικό ζήτημα δεν είναι μόνο το πώς απαντούμε, αλλά το πώς οργανώνουμε τη συνεργασία με τρόπο που να αντανακλά τις σημερινές πραγματικότητες», σημειώνει ο Φιντάν.

Κατά τον ίδιο, η Σύνοδος της Άγκυρας θα καθοδηγήσει τη Συμμαχία στην προσαρμογή των δομών της στον νέο κόσμο που έχει απέναντί της.

Ο στόχος της Τουρκίας, όπως καταλήγει ο Χακάν Φιντάν, είναι σαφής: «Μια πιο συνεκτική, πιο ικανή και πιο ανθεκτική Συμμαχία».

Μήνυμα για τον ρόλο της Τουρκίας στο νέο ΝΑΤΟ, αλλά και για την ανάγκη να μη μείνει η Άγκυρα εκτός των ευρωπαϊκών αμυντικών πρωτοβουλιών, έστειλε ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ.

Μιλώντας στην έναρξη της διάσκεψης «Οι Σύμμαχοι στην Άγκυρα», που διοργανώθηκε από το SETA και το Ίδρυμα της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην τουρκική πρωτεύουσα, ο Γκιουλέρ υποστήριξε ότι η Συμμαχία εισέρχεται σε μια νέα περίοδο, την οποία περιέγραψε ως «ΝΑΤΟ 3.0».

Όπως είπε, το ΝΑΤΟ κατάφερε να επιβιώσει ιστορικά επειδή μπόρεσε να ανανεώνεται χωρίς να χάνει τον βασικό του σκοπό. Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας διαχώρισε την εξέλιξη της Συμμαχίας σε τρεις φάσεις: το ΝΑΤΟ του Ψυχρού Πολέμου, το ΝΑΤΟ της περιόδου κρίσεων και επιχειρήσεων εκτός περιοχής και τη σημερινή περίοδο, κατά την οποία, όπως ανέφερε, ο συμβατικός πόλεμος έχει φτάσει ξανά στα σύνορα της Συμμαχίας.

Ο Γκιουλέρ υποστήριξε ότι η νέα εποχή απαιτεί ένα πιο ισχυρό, πιο ρεαλιστικό και πιο ισορροπημένο ΝΑΤΟ, με την Ευρώπη να αναλαμβάνει μεγαλύτερη ευθύνη στη συμβατική άμυνα, αλλά χωρίς να αποδυναμώνεται ο διατλαντικός δεσμός και η αμερικανική αποτρεπτική ισχύς.

«Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας όμως ότι αυτό δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην ανακοίνωση υψηλότερων αμυντικών προϋπολογισμών.

Κατά τον Τούρκο υπουργό Άμυνας, οι αμυντικές δαπάνες πρέπει να μετατρέπονται σε πραγματικές δυνατότητες: έτοιμες μονάδες, εκπαιδευμένο προσωπικό, πυρομαχικά, ανθεκτικά συστήματα επιμελητείας, ενιαίες δομές διοίκησης και δυνάμεις ικανές για μάχη.

Ο Γκιουλέρ τόνισε ότι η κατανομή των βαρών εντός του ΝΑΤΟ δεν πρέπει να υπολογίζεται μόνο με βάση τους αριθμούς των προϋπολογισμών, αλλά και με βάση τον επιχειρησιακό κίνδυνο, τη γεωγραφική θέση, την ετοιμότητα, τη συμμετοχή σε αποστολές, τη βιομηχανική ικανότητα και τη δυνατότητα ανάληψης δράσης σε περίοδο κρίσης.

Σε αυτό το πλαίσιο, πρόβαλε την Τουρκία ως παράδειγμα χώρας που, σε αντίθεση με πολλούς Ευρωπαίους συμμάχους μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, δεν μείωσε δραστικά τις ένοπλες δυνάμεις της.

Όπως είπε, η Τουρκία διατήρησε μεγάλη, επαγγελματική και ενεργή στρατιωτική δομή, αύξησε την ετοιμότητά της, επένδυσε στην αμυντική της βιομηχανία και διατήρησε την ικανότητα επιχειρήσεων σε δύσκολα περιβάλλοντα.

«Η Τουρκία διαθέτει τη δεύτερη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη του ΝΑΤΟ και μία από τις πιο ικανές δυνάμεις της Συμμαχίας», ανέφερε ο Γκιουλέρ.

Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας σημείωσε ότι η χώρα του, από το 1952 που εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ, δεν υπήρξε απλώς ένα κράτος στην γεωγραφική πρώτη γραμμή της Συμμαχίας, αλλά ένας σύμμαχος που ανέλαβε κινδύνους, ευθύνες και επιχειρησιακό βάρος.

Αναφέρθηκε ακόμη στη συμμετοχή της Τουρκίας σε αποστολές και ασκήσεις του ΝΑΤΟ από το Κόσοβο και τη Μεσόγειο μέχρι τη Βαλτική και τη Μαύρη Θάλασσα, υπογραμμίζοντας ότι η εμπειρία της Άγκυρας στην Αφρική, τη Μέση Ανατολή και την Ασία αποτελεί στρατηγικό πλεονέκτημα.

Ο Γκιουλέρ επέμεινε ότι η αύξηση των αμυντικών δαπανών από μόνη της δεν παράγει αποτροπή.

«Η αποτροπή απαιτεί εκπαιδευμένο προσωπικό, έτοιμες δυνάμεις, πυρομαχικά, ισχυρή επιμελητεία, ολοκληρωμένη αεροπορική και πυραυλική άμυνα, αποτελεσματική διοίκηση και έλεγχο, κυβερνοανθεκτικότητα, βιομηχανική ικανότητα και πολιτική αποφασιστικότητα», είπε.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ένα από τα βασικά μηνύματα της Συνόδου της Άγκυρας πρέπει να είναι η μετατροπή των πολιτικών δεσμεύσεων σε πραγματική στρατιωτική ισχύ.

Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας ανέφερε ότι η Τουρκία, μέσα στα επόμενα τρία χρόνια, θα δώσει προτεραιότητα στην προμήθεια συστημάτων αεράμυνας και βαλλιστικής πυραυλικής άμυνας, συστημάτων πυρός μεγάλου βεληνεκούς και μη επανδρωμένων συστημάτων.

Πρόσθεσε ότι η τουρκική αμυντική βιομηχανία έχει φτάσει σε προχωρημένο επίπεδο στους τομείς των μη επανδρωμένων συστημάτων, της αεράμυνας, του ηλεκτρονικού πολέμου, των πυρομαχικών, των ναυτικών πλατφορμών, της αεροπορίας και των τεχνολογιών διοίκησης και ελέγχου.

Όπως είπε, σήμερα στην Τουρκία βρίσκονται υπό ναυπήγηση 50 στρατιωτικά πλοία, συμπεριλαμβανομένων και εξαγωγικών προγραμμάτων.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο ζήτημα των ευρωπαϊκών αμυντικών πρωτοβουλιών. Ο Γκιουλέρ δήλωσε ότι η Τουρκία καλωσορίζει μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή συμβολή στην άμυνα, αλλά προειδοποίησε ότι αυτή δεν πρέπει να ανταγωνίζεται το ΝΑΤΟ.

«Οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες ασφαλείας πρέπει να είναι ανοιχτές σε όλους τους συμμάχους του ΝΑΤΟ που δεν είναι μέλη της ΕΕ και διαθέτουν τις σχετικές δυνατότητες», τόνισε.

Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας έστειλε σαφές μήνυμα ότι ο αποκλεισμός της Τουρκίας δεν θα καταστήσει την Ευρώπη πιο ασφαλή.

«Με τη στρατιωτική της ικανότητα, την ανεπτυγμένη αμυντική της βιομηχανία, την επιχειρησιακή της εμπειρία και τη γεωστρατηγική της θέση, η Τουρκία είναι ένα από τα βασικά μέλη της διεθνούς αρχιτεκτονικής ασφαλείας. Ο αποκλεισμός της Τουρκίας δεν θα κάνει την Ευρώπη πιο ασφαλή», ανέφερε.

Ο Γκιουλέρ υπογράμμισε ότι η Άγκυρα αναμένει από τη συνεργασία ΝΑΤΟ-ΕΕ να είναι συμπεριληπτική, ενοποιητική και αμοιβαία ενισχυτική.

Κλείνοντας, είπε ότι το μήνυμα που πρέπει να δοθεί από την Άγκυρα είναι σαφές: η δέσμευση στο Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ παραμένει ακλόνητη και οι πολιτικές δεσμεύσεις πρέπει να στηρίζονται από αξιόπιστη στρατιωτική ισχύ.

Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας κατέληξε ότι η Τουρκία θα συνεχίσει να συμβάλλει στην άμυνα και την αποτροπή του ΝΑΤΟ, να συνεργάζεται στενά με τους συμμάχους της και να στηρίζει ενεργά τον μετασχηματισμό της Συμμαχίας.

Συναγερμός σήμανε στη Δαμασκό, λίγες μόλις ώρες πριν ο Εμανουέλ Μακρόν φτάσει στην Άγκυρα για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ.

Σύμφωνα με το CNN Türk, έκρηξη σημειώθηκε κοντά στο ξενοδοχείο όπου διέμενε ο Γάλλος πρόεδρος κατά την επίσημη επίσκεψή του στη συριακή πρωτεύουσα, προκαλώντας έντονη κινητοποίηση των δυνάμεων ασφαλείας.

Η έκρηξη σημειώθηκε την ώρα που η επίσκεψη Μακρόν στη Δαμασκό βρισκόταν στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος, καθώς πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη μεγάλου δυτικού ηγέτη στη Συρία μετά τη λεγόμενη «συριακή επανάσταση» και την ανάληψη της εξουσίας από τη νέα ηγεσία της χώρας.

Ο Γάλλος πρόεδρος βρέθηκε στη Δαμασκό λίγο πριν μεταβεί στην Άγκυρα, όπου αναμένεται να συμμετάσχει στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, σε ένα διπλωματικό σκηνικό υψηλής έντασης, με τη Συρία, τη Γάζα, την Ουκρανία και τις σχέσεις Δύσης–Τουρκίας στην κορυφή της ατζέντας.

Κατά την επίσκεψή του, ο Μακρόν συναντήθηκε με τον Σύρο πρόεδρο Αχμέντ αλ-Σάρα, με τον οποίο συζήτησε τη μεταβατική πολιτική διαδικασία, την ανοικοδόμηση της Συρίας και την ανάπτυξη των οικονομικών σχέσεων Παρισιού–Δαμασκού.

Πριν από τη συνάντηση, ο Γάλλος πρόεδρος είχε στείλει μήνυμα υπέρ μιας «κυρίαρχης, ενωμένης και πλουραλιστικής Συρίας», επιδιώκοντας να σηματοδοτήσει την επιστροφή της Δαμασκού στο τραπέζι της δυτικής διπλωματίας.

Μετά τις επίσημες επαφές του, ο Μακρόν επισκέφθηκε την Παλιά Πόλη της Δαμασκού και το Τέμενος των Ομεϋαδών μαζί με τον Αχμέντ αλ-Σάρα.

Η έκρηξη, ωστόσο, ήρθε να σκιάσει την επίσκεψη και να υπενθυμίσει ότι η Συρία παραμένει εύθραυστη, ακόμη και την ώρα που η νέα ηγεσία της επιχειρεί να ανοίξει ξανά διαύλους με τη Δύση.

Το βλέμμα πλέον στρέφεται στην Άγκυρα, όπου ο Μακρόν αναμένεται να φτάσει μέσα στις επόμενες ώρες για τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, σε μια πρωτεύουσα που βρίσκεται ήδη σε κατάσταση συναγερμού λόγω της παρουσίας δεκάδων ηγετών.

Η αντίστροφη μέτρηση για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα έχει αρχίσει και η τουρκική πρωτεύουσα ετοιμάζεται να βρεθεί στο επίκεντρο της παγκόσμιας διπλωματίας.

Στην Τουρκία το ερώτημα τίθεται με χαρακτηριστικό τρόπο: «Τι φέρνει στη βαλίτσα του κάθε ηγέτης;». Δηλαδή, με ποιες απαιτήσεις, ποιες προσδοκίες και ποια παζάρια καταφθάνουν στην Άγκυρα οι ηγέτες των 32 κρατών-μελών της Συμμαχίας.

Σύμφωνα με την ανάλυση του CNN Türk, η Σύνοδος δεν θα είναι απλώς μια τυπική νατοϊκή συνάντηση. Θα είναι ένα μεγάλο τραπέζι διαπραγμάτευσης, με φόντο τον πόλεμο στην Ουκρανία, την απειλή της Ρωσίας, την άνοδο της Κίνας, την ένταση με το Ιράν και τη νέα εποχή των πολέμων με drones, ρομπότ και τεχνητή νοημοσύνη.

Στην κορυφή της ατζέντας βρίσκεται, φυσικά, η Τουρκία ως οικοδέσποινα. Όμως τα περισσότερα βλέμματα στρέφονται στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς η Ουάσιγκτον έρχεται στην Άγκυρα με ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς τους συμμάχους: βάλτε βαθύτερα το χέρι στην τσέπη.

Οι ΗΠΑ πιέζουν για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5%, ζητώντας από τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο στο κόστος της κοινής άμυνας. Με άλλα λόγια, η Ουάσιγκτον λέει στους Ευρωπαίους ότι δεν μπορεί να σηκώνει μόνη της το βάρος των διεθνών κρίσεων.

Η αμερικανική πλευρά θεωρεί ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι δεν στήριξαν όσο θα έπρεπε την Ουάσιγκτον σε κρίσιμα μέτωπα, όπως το Ιράν και η Κίνα. Γι’ αυτό και το ζήτημα του «επιμερισμού του κόστους» αναμένεται να είναι ένα από τα πιο καυτά θέματα της Συνόδου.

Δεν συμφωνούν, όμως, όλοι. Η Ισπανία, για παράδειγμα, εμφανίζεται να έχει ενστάσεις για τον στόχο του 5%, ενώ άλλες χώρες δείχνουν πιο πρόθυμες να κινηθούν προς αυτή την κατεύθυνση.

Ανάμεσα σε αυτές βρίσκεται και η Γερμανία. Το Βερολίνο, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, εμφανίζεται πλέον πιο δεκτικό στην αύξηση των αμυντικών δαπανών, κυρίως λόγω της ρωσικής απειλής μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Στην τουρκική ανάλυση υπογραμμίζεται ότι η Γερμανία διαθέτει οικονομική ισχύ, βιομηχανική βάση και κεντρικό ρόλο στην ευρωπαϊκή εφοδιαστική αλυσίδα, αλλά όχι αντίστοιχη στρατιωτική ισχύ. Γι’ αυτό και, μαζί με την Πολωνία, φαίνεται να στηρίζει τη σταδιακή επίτευξη του στόχου του 5%.

Η Άγκυρα διαβάζει τη Σύνοδο ως πέρασμα στο λεγόμενο «ΝΑΤΟ 3.0». Το πρώτο ΝΑΤΟ ήταν η Συμμαχία του Ψυχρού Πολέμου. Το δεύτερο ΝΑΤΟ διαμορφώθηκε μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Τώρα, σύμφωνα με το CNN Türk, η Συμμαχία μπαίνει σε μια τρίτη φάση, όπου οι απειλές δεν είναι μόνο στρατιωτικές, αλλά και τεχνολογικές.

Ρωσία, Κίνα, Ιράν, drones, τεχνητή νοημοσύνη, ρομποτικά συστήματα και νέες μορφές πολέμου μπαίνουν πλέον στην ίδια εξίσωση. Ο πόλεμος στην Ουκρανία θεωρείται το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας εποχής, καθώς τα μη επανδρωμένα και ρομποτικά συστήματα έχουν αλλάξει τα δεδομένα στο πεδίο.

Ξεχωριστή θέση έχει και το Ηνωμένο Βασίλειο. Το Λονδίνο, αν και εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά το Brexit, παραμένει μία από τις ισχυρότερες δυνάμεις του ΝΑΤΟ και μία από τις τρεις πυρηνικές χώρες της Συμμαχίας, μαζί με τις ΗΠΑ και τη Γαλλία.

Για την Τουρκία, η Βρετανία έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι δύο χώρες μοιράζονται έναν κοινό προβληματισμό: να μην αποκλείονται από τα ευρωπαϊκά αμυντικά σχέδια τα κράτη που δεν είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά έχουν κρίσιμο ρόλο στο ΝΑΤΟ.

Εδώ μπαίνει και το τουρκικό παράπονο απέναντι στην ΕΕ. Η Άγκυρα θεωρεί ότι λόγω της στάσης της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας έχει βρεθεί πολλές φορές εκτός ευρωπαϊκών αμυντικών σχεδιασμών. Ωστόσο, η τουρκική ανάλυση εκτιμά ότι στο νέο περιβάλλον ασφαλείας η Ευρώπη ίσως αναγκαστεί να δει πιο θετικά τη συμμετοχή της Τουρκίας.

Στην Άγκυρα αναμένεται και ο Εμανουέλ Μακρόν, ο πρόεδρος που είχε προκαλέσει θύελλα όταν είχε δηλώσει ότι το ΝΑΤΟ είναι «εγκεφαλικά νεκρό». Η Γαλλία έρχεται στη Σύνοδο ως πυρηνική δύναμη, αλλά και ως χώρα που επιμένει στην ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία.

Την ίδια ώρα, όμως, το CNN Türk υπενθυμίζει ότι η Γαλλία έχει δεχθεί σοβαρά πλήγματα στην Αφρική, όπου αναγκάστηκε να αποσυρθεί από περιοχές στις οποίες διατηρούσε παραδοσιακά ισχυρή παρουσία.

Η Σύνοδος της Άγκυρας, λοιπόν, δεν είναι απλώς μια διπλωματική βιτρίνα. Είναι ένα μεγάλο παζάρι ισχύος. Οι ΗΠΑ ζητούν χρήμα και στήριξη. Η Ευρώπη ψάχνει άμυνα απέναντι στη Ρωσία. Η Γαλλία θέλει ευρωπαϊκή αυτονομία. Η Βρετανία κρατά ρόλο πυρηνικής δύναμης. Και η Τουρκία επιχειρεί να εμφανιστεί ως αναντικατάστατος παίκτης στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας.

Το μήνυμα της Άγκυρας είναι σαφές: στο ΝΑΤΟ της νέας εποχής, χωρίς την Τουρκία οι λογαριασμοί δεν βγαίνουν.

Σπάνια πλάνα, ξεχασμένα αρχεία και εικόνες από μια άλλη εποχή έρχονται στο φως στην Τουρκία, λίγο πριν η Άγκυρα φιλοξενήσει τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ.

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο για την Ελλάδα είναι ότι στα ιστορικά φιλμ εμφανίζονται η Τουρκία, η Ελλάδα και η Ιταλία να συμμετέχουν μαζί στις πρώτες κοινές νατοϊκές στρατιωτικές δραστηριότητες στην περιοχή, το 1953.

Το τουρκικό Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού, μέσω της Γενικής Διεύθυνσης Κινηματογράφου, άνοιξε στο κοινό κινηματογραφικό αρχείο από τα πρώτα χρόνια της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ. Το υλικό καλύπτει την περίοδο 1952-1959 και δημοσιοποιείται για πρώτη φορά.

Στα αρχεία καταγράφονται τα πρώτα βήματα της Τουρκίας στη Βορειοατλαντική Συμμαχία, σε μια εποχή που ο Ψυχρός Πόλεμος βρισκόταν στο επίκεντρο των διεθνών ισορροπιών και η αντιπαράθεση με τη Σοβιετική Ένωση καθόριζε την αμυντική πολιτική της Δύσης.

Ανάμεσα στα ντοκουμέντα ξεχωρίζουν οι εικόνες από τη συμμετοχή του τότε Τούρκου πρωθυπουργού Αντνάν Μεντερές στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στο Παρίσι το 1957. Στα πλάνα εμφανίζεται ο Μεντερές να έχει επαφές με ηγέτες της Συμμαχίας, ενώ περιλαμβάνεται και η συνάντησή του με τον Γάλλο πρωθυπουργό Φελίξ Γκαγιάρ.

Στο υλικό διακρίνεται και ο τότε υπουργός Εξωτερικών Φατίν Ρουστού Ζορλού, ένα από τα βασικά πρόσωπα της τουρκικής διπλωματίας εκείνης της περιόδου.

Ιδιαίτερη θέση έχουν και τα πλάνα του 1952, της χρονιάς κατά την οποία η Τουρκία έγινε μέλος του ΝΑΤΟ. Στο αρχείο περιλαμβάνονται δηλώσεις του τότε υπουργού Εξωτερικών Φουάτ Κιοπρουλού μετά από συνεδρίαση του Ατλαντικού Συμβουλίου.

Η δημοσιοποίηση του υλικού δεν θεωρείται τυχαία. Έρχεται τη στιγμή που η Άγκυρα θέλει να προβάλει τον ιστορικό της ρόλο μέσα στη Συμμαχία και να δείξει ότι η Τουρκία δεν είναι απλώς οικοδέσποινα της σημερινής Συνόδου, αλλά παλιός και κρίσιμος παίκτης του ΝΑΤΟ.

Στα αρχεία περιλαμβάνεται επίσης το ντοκιμαντέρ «ΝΑΤΟ στους Αιθέρες», με αναφορές στην αεράμυνα, τα ραντάρ και την ασφάλεια πτήσεων, ενώ δημοσιοποιήθηκαν και εικόνες από τις τελετές για τη 10η επέτειο ίδρυσης του ΝΑΤΟ το 1959.

Στα πλάνα εμφανίζεται και ο αντιναύαρχος Φαχρί Κορουτούρκ, ο οποίος αργότερα έγινε πρόεδρος της Τουρκίας.

Με την κίνηση αυτή, η Άγκυρα επιχειρεί να στείλει μήνυμα συνέχειας: από τα πρώτα κοινά νατοϊκά βήματα με την Ελλάδα και την Ιταλία, μέχρι τη σημερινή Σύνοδο Κορυφής, η Τουρκία θέλει να εμφανιστεί ως χώρα-κλειδί στη Συμμαχία.

Με το βλέμμα στραμμένο σε πυραύλους, αναχαιτιστές και πραγματική πολεμική ισχύ ξεκινά στην Άγκυρα η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ, με τον Γενικό Γραμματέα της Συμμαχίας Μαρκ Ρούτε να στέλνει σαφές μήνυμα στους συμμάχους: δεν αρκεί να αυξάνονται οι αμυντικές δαπάνες στα χαρτιά.

«Οι σύμμαχοι πρέπει να μετατρέψουν τα οικονομικά μέσα σε στρατιωτικές δυνατότητες», δήλωσε ο Ρούτε, μία ημέρα πριν οι ηγέτες του ΝΑΤΟ συγκεντρωθούν στην τουρκική πρωτεύουσα.

Με απλά λόγια, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ ζητά τα χρήματα που δεσμεύουν οι χώρες-μέλη για την άμυνα να γίνουν όπλα, πυραυλικά συστήματα, αναχαιτιστές και παραγωγή που μπορεί να αλλάξει τους συσχετισμούς στο πεδίο.

Η Άγκυρα, που φιλοξενεί τη Σύνοδο στις 7 και 8 Ιουλίου, βρίσκεται στο κέντρο της νατοϊκής σκηνής. Ο Ρούτε ευχαρίστησε προσωπικά τον Τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν και την ομάδα του για τη διοργάνωση, χαρακτηρίζοντας τον χώρο της Συνόδου «φανταστικό».

Ιδιαίτερα θερμή ήταν και η αναφορά του στην Τουρκία, την οποία χαρακτήρισε «πραγματικά σημαντική» για το μέλλον της ασφάλειας του ΝΑΤΟ. Όπως τόνισε, η γεωγραφική θέση της χώρας και ο ρόλος της μέσα στη Συμμαχία έχουν ιδιαίτερη σημασία.

Στο τραπέζι της Συνόδου μπαίνουν η εφαρμογή των δεσμεύσεων για τις αμυντικές δαπάνες που συμφωνήθηκαν το 2025, η συνέχιση της στρατιωτικής στήριξης προς την Ουκρανία και η αύξηση της αμυντικής βιομηχανικής παραγωγής.

Η Σύνοδος γίνεται σε μια κρίσιμη στιγμή για τη Συμμαχία, με τη συζήτηση για το ποιος πληρώνει τι στο ΝΑΤΟ να παραμένει ανοιχτή, την Ευρώπη να πιέζεται για μεγαλύτερη συμμετοχή και τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας να συνεχίζει να προκαλεί αβεβαιότητα.

Στις εκδηλώσεις της Συνόδου αναμένεται και ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, με το ουκρανικό να βρίσκεται ξανά στην κορυφή της ατζέντας.

Η Άγκυρα, πάντως, επιχειρεί να αξιοποιήσει τη Σύνοδο ως επίδειξη διπλωματικής ισχύος, προβάλλοντας τον ρόλο της Τουρκίας ως χώρας-κλειδί για τη νότια πτέρυγα, τη Μαύρη Θάλασσα, τη Μέση Ανατολή και τη μελλοντική ασφάλεια της Συμμαχίας.

Σαφή θέση κατά της ενίσχυσης της Τουρκίας με αμερικανική τεχνολογία αιχμής πήρε ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, μιλώντας στο Fox News, την ώρα που στην Ουάσινγκτον παραμένει ανοιχτή η συζήτηση για τα F-35 και τους κινητήρες του τουρκικού μαχητικού KAAN.

Ο Νετανιάχου δήλωσε ότι η Τουρκία δεν πρέπει να λάβει ούτε μαχητικά F-35 ούτε κινητήρες για τα δικά της μαχητικά αεροσκάφη, υποστηρίζοντας πως μια τέτοια εξέλιξη θα ανέτρεπε την ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή.

«Δεν πιστεύω ότι πρέπει να τους δοθούν F-35 ή οι κινητήρες για τα μαχητικά τους, γιατί αυτό θα διαταράξει την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, η οποία τελικά διασφαλίζεται από την ισραηλινή αεροπορική υπεροχή και, πιστεύω, και από την αμερικανική στάση στη Μέση Ανατολή», είπε χαρακτηριστικά ο Ισραηλινός πρωθυπουργός.

Η δήλωση Νετανιάχου έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία για τις αμερικανοτουρκικές αμυντικές σχέσεις, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ φέρεται να προωθεί πώληση κινητήρων αξίας άνω των 700 εκατ. δολαρίων προς την Τουρκία, οι οποίοι προορίζονται για το εγχώριο μαχητικό KAAN.

Παράλληλα, η Άγκυρα εξακολουθεί να επιδιώκει την επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35, από το οποίο είχε αποβληθεί μετά την αγορά των ρωσικών S-400. Η Ουάσινγκτον είχε θεωρήσει ότι η συνύπαρξη των S-400 με τα F-35 δημιουργεί σοβαρό κίνδυνο για την ασφάλεια της τεχνολογίας του αμερικανικού μαχητικού.

Το Ισραήλ, το οποίο στηρίζει σε μεγάλο βαθμό την αποτρεπτική του ισχύ στην αεροπορική υπεροχή, παρακολουθεί με ανησυχία κάθε ενδεχόμενο ενίσχυσης της Τουρκίας με αεροσκάφη πέμπτης γενιάς ή κρίσιμα εξαρτήματα για την ανάπτυξη αντίστοιχων δυνατοτήτων.

Η παρέμβαση Νετανιάχου προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα πίεσης στην αμερικανική συζήτηση, καθώς το ζήτημα της Τουρκίας δεν αφορά πλέον μόνο τις σχέσεις Άγκυρας–Ουάσινγκτον, αλλά και την ευρύτερη ισορροπία δυνάμεων σε Μέση Ανατολή, Ανατολική Μεσόγειο και ΝΑΤΟ.