Η αντίστροφη μέτρηση για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα έχει αρχίσει και η τουρκική πρωτεύουσα ετοιμάζεται να βρεθεί στο επίκεντρο της παγκόσμιας διπλωματίας.
Στην Τουρκία το ερώτημα τίθεται με χαρακτηριστικό τρόπο: «Τι φέρνει στη βαλίτσα του κάθε ηγέτης;». Δηλαδή, με ποιες απαιτήσεις, ποιες προσδοκίες και ποια παζάρια καταφθάνουν στην Άγκυρα οι ηγέτες των 32 κρατών-μελών της Συμμαχίας.
Σύμφωνα με την ανάλυση του CNN Türk, η Σύνοδος δεν θα είναι απλώς μια τυπική νατοϊκή συνάντηση. Θα είναι ένα μεγάλο τραπέζι διαπραγμάτευσης, με φόντο τον πόλεμο στην Ουκρανία, την απειλή της Ρωσίας, την άνοδο της Κίνας, την ένταση με το Ιράν και τη νέα εποχή των πολέμων με drones, ρομπότ και τεχνητή νοημοσύνη.
Στην κορυφή της ατζέντας βρίσκεται, φυσικά, η Τουρκία ως οικοδέσποινα. Όμως τα περισσότερα βλέμματα στρέφονται στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς η Ουάσιγκτον έρχεται στην Άγκυρα με ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς τους συμμάχους: βάλτε βαθύτερα το χέρι στην τσέπη.
Οι ΗΠΑ πιέζουν για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5%, ζητώντας από τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο στο κόστος της κοινής άμυνας. Με άλλα λόγια, η Ουάσιγκτον λέει στους Ευρωπαίους ότι δεν μπορεί να σηκώνει μόνη της το βάρος των διεθνών κρίσεων.
Η αμερικανική πλευρά θεωρεί ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι δεν στήριξαν όσο θα έπρεπε την Ουάσιγκτον σε κρίσιμα μέτωπα, όπως το Ιράν και η Κίνα. Γι’ αυτό και το ζήτημα του «επιμερισμού του κόστους» αναμένεται να είναι ένα από τα πιο καυτά θέματα της Συνόδου.
Δεν συμφωνούν, όμως, όλοι. Η Ισπανία, για παράδειγμα, εμφανίζεται να έχει ενστάσεις για τον στόχο του 5%, ενώ άλλες χώρες δείχνουν πιο πρόθυμες να κινηθούν προς αυτή την κατεύθυνση.
Ανάμεσα σε αυτές βρίσκεται και η Γερμανία. Το Βερολίνο, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, εμφανίζεται πλέον πιο δεκτικό στην αύξηση των αμυντικών δαπανών, κυρίως λόγω της ρωσικής απειλής μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Στην τουρκική ανάλυση υπογραμμίζεται ότι η Γερμανία διαθέτει οικονομική ισχύ, βιομηχανική βάση και κεντρικό ρόλο στην ευρωπαϊκή εφοδιαστική αλυσίδα, αλλά όχι αντίστοιχη στρατιωτική ισχύ. Γι’ αυτό και, μαζί με την Πολωνία, φαίνεται να στηρίζει τη σταδιακή επίτευξη του στόχου του 5%.
Η Άγκυρα διαβάζει τη Σύνοδο ως πέρασμα στο λεγόμενο «ΝΑΤΟ 3.0». Το πρώτο ΝΑΤΟ ήταν η Συμμαχία του Ψυχρού Πολέμου. Το δεύτερο ΝΑΤΟ διαμορφώθηκε μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Τώρα, σύμφωνα με το CNN Türk, η Συμμαχία μπαίνει σε μια τρίτη φάση, όπου οι απειλές δεν είναι μόνο στρατιωτικές, αλλά και τεχνολογικές.
Ρωσία, Κίνα, Ιράν, drones, τεχνητή νοημοσύνη, ρομποτικά συστήματα και νέες μορφές πολέμου μπαίνουν πλέον στην ίδια εξίσωση. Ο πόλεμος στην Ουκρανία θεωρείται το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας εποχής, καθώς τα μη επανδρωμένα και ρομποτικά συστήματα έχουν αλλάξει τα δεδομένα στο πεδίο.
Ξεχωριστή θέση έχει και το Ηνωμένο Βασίλειο. Το Λονδίνο, αν και εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά το Brexit, παραμένει μία από τις ισχυρότερες δυνάμεις του ΝΑΤΟ και μία από τις τρεις πυρηνικές χώρες της Συμμαχίας, μαζί με τις ΗΠΑ και τη Γαλλία.
Για την Τουρκία, η Βρετανία έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι δύο χώρες μοιράζονται έναν κοινό προβληματισμό: να μην αποκλείονται από τα ευρωπαϊκά αμυντικά σχέδια τα κράτη που δεν είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά έχουν κρίσιμο ρόλο στο ΝΑΤΟ.
Εδώ μπαίνει και το τουρκικό παράπονο απέναντι στην ΕΕ. Η Άγκυρα θεωρεί ότι λόγω της στάσης της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας έχει βρεθεί πολλές φορές εκτός ευρωπαϊκών αμυντικών σχεδιασμών. Ωστόσο, η τουρκική ανάλυση εκτιμά ότι στο νέο περιβάλλον ασφαλείας η Ευρώπη ίσως αναγκαστεί να δει πιο θετικά τη συμμετοχή της Τουρκίας.
Στην Άγκυρα αναμένεται και ο Εμανουέλ Μακρόν, ο πρόεδρος που είχε προκαλέσει θύελλα όταν είχε δηλώσει ότι το ΝΑΤΟ είναι «εγκεφαλικά νεκρό». Η Γαλλία έρχεται στη Σύνοδο ως πυρηνική δύναμη, αλλά και ως χώρα που επιμένει στην ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία.
Την ίδια ώρα, όμως, το CNN Türk υπενθυμίζει ότι η Γαλλία έχει δεχθεί σοβαρά πλήγματα στην Αφρική, όπου αναγκάστηκε να αποσυρθεί από περιοχές στις οποίες διατηρούσε παραδοσιακά ισχυρή παρουσία.
Η Σύνοδος της Άγκυρας, λοιπόν, δεν είναι απλώς μια διπλωματική βιτρίνα. Είναι ένα μεγάλο παζάρι ισχύος. Οι ΗΠΑ ζητούν χρήμα και στήριξη. Η Ευρώπη ψάχνει άμυνα απέναντι στη Ρωσία. Η Γαλλία θέλει ευρωπαϊκή αυτονομία. Η Βρετανία κρατά ρόλο πυρηνικής δύναμης. Και η Τουρκία επιχειρεί να εμφανιστεί ως αναντικατάστατος παίκτης στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Το μήνυμα της Άγκυρας είναι σαφές: στο ΝΑΤΟ της νέας εποχής, χωρίς την Τουρκία οι λογαριασμοί δεν βγαίνουν.
