Της Κορνηλίας Τσεβίκ Μπαϊβερτιάν
Β’ Μέρος
Στις δεκαετίες που πέρασαν, ο αρραβώνας στην Πόλη δεν ήταν μια απλή υπόσχεση αγάπης, αλλά ένα μεγάλο κοινωνικό γεγονός που ένωνε οικογένειες, συγγενείς και φίλους. Από τις αίθουσες των ενοριών έως τα σπίτια των κοριτσιών, με βέρες στο αριστερό χέρι, λεμονάδα, μουσική και ευχές για «καλά τέλη», οι ρωμαίικοι αρραβώνες σφράγιζαν την αρχή μιας κοινής ζωής σε μια κοινότητα που ήξερε να γιορτάζει τη συνέχεια και την ελπίδα.
Στη Πόλη το δεύτερο επίσημο στάδιο της σχέσης μεταξύ δύο νέων ήταν ο αρραβώνας ήταν ‘ο αρραβώνας’. Ο κύκλος συμμετοχής των συγγενών και φίλων στον αρραβώνα, διευρυνότανε. Ο αρραβώνας παρείχε στους νέους την δυνατότητα να γνωρίσουν καλύτερα ο ένας τον άλλον προτού κάνουν το επίσημο βήμα προς την συζυγική ζωή. Το χρονικό διάστημα από την ημερομηνία του αρραβώνα έως την μέρα του εκκλησιαστικού γάμου το ποσδιόριζαν παράγοντες, όπως: η σχέση, η ηλικία, οι σπουδές -αν σπούδαζαν οι νέοι-, και η οικονομική τους κατάσταση.Μερικές φορές ο γάμος μπορούσε να αργήσει τέσσερα με πέντε χρόνια, κάποιες φορές σε οκτώ με δώδεκα μήνες το ζευγάρι ανακοίνωνε την ημέρα του γάμου. Οι οικογένειες των μελλόνυμφων και από τις δύο πλευρές είχαν σημαντικό ρόλο στην όλη πορεία. Με την υλική και ηθική τους συμβολήκαι στάση τους επηρέαζαν πολλά πράγματα.
Η οικογένεια κοριτσιού αναλάμβανε την τελετή
Η τελετή του αρραβώνα απαιτούσε χώρο και τρόπο. Ο συνηθέστερος τρόπος της τελετής ήταν να ενοικιάζεται κάποιος χώρος, μια αίθουσα. Την εκτέλεση και τη διοργάνωση αλλά και τα έξοδα του αρραβώνα την αναλάμβανε η οικογένεια του κοριτσιού. (Σήμερα για όλα αυτά οι δυο πλευρές μοιράζονται τις υποχρεώσεις που προκύπτουν.) Αν από κοινού αποφάσιζαν να αποφύγουν τα έξοδα, η τελετή συννενοημένα γινόταν ‘εν μέσω κύκλω’, στο σπίτι του κοριτσιού. Αν αποφασίζονταν να γίνει έξω, ανάλογα με την οικονομική κατάσταση της οικογένειας της μελλόνυμφης, νοικιάζονταν η αίθουσα της εκκλησίας της ενορίας, ή η αίθουσα κάποιου πολυτελές εστιατορίου, ή ξενοδοχείου. Όλοι όσοι ανήκουμε στην γενεά αυτή, σίγουρα θα έχουμε πολλές φωτογραφίες στα οικογενειακά μας άλμπουμ να απαθανατίζουν την ημέρα του αρραβώνα των μεγάλων αδελφών ή κάποιων ξαδέλφων μας σε κοινοτική αίθουσα της ενορίας μας.
Προσκλητήριο στα ελληνικά και τα τουρκικά
Το αγγελτήριο του αρραβώνα που τελούνταν στην αίθουσα όφειλε να προσκαλεί τους καλεσμένους με πρόσκληση-προσκλητήριο. Το προσκλητήριο αυτό τις περισσότερες φορές ήταν δίγλωσσο, στην ελληνική και την τουρκική γλώσσα, για λόγους πρακτικούς. -Στις μέρες μας αυτό που συνηθίζεται περισσότερο είναι η δημοσίευση της γενικής πρόσκλησης, μέσω του ομόγλωσσου τύπου, στην Απογευματινή και στην Ηχώ.- Στους αρραβώνες αυτού του είδους, αφού γέμιζε η αίθουσα από τους προσκεκλημένους, ξεκινούσε η τελετή.
Βέρα αρραβώνα στο αριστερό, γάμου στο δεξί
Κάποιος ιερέας, συνήθως ο παπάς ή ο δεσπότης της ενορίας ευλογούσε τον αρραβώνα των νέων, φορώντας τους τις βέρες του αρραβώνα στον παράμεσο του αριστερού χεριού. (Οι Ρωμιοί ορθόδοξοι φορούν την βέρα του αρραβώνα στο αριστερό χέρι, και του γάμου στο δεξί, ενώ αντιθέτως οι Αρμένιοι, οι καθολικοί και οι Τούρκοι φορούν την βέρα του γάμου στο αριστερό τους χέρι, κατά την δυτικοευρωπαϊκή συνήθεια.) Ακολουθούσαν τα συγχαρίκια όπου στο σημείο αυτό οι γονείς των νέων και τα πρώτα συγγενικά πρόσφεραν τα πολύτιμα δώρα τους. -Συνήθως κάποιο κόσμημα από χρυσό ή διαμαντόπετρες-. Κατόπιν οι νέοι γύριζαν ένα ένα όλα τα τραπέζια να χαιρετήσουν και να ευχαριστήσουν για την προσέλευσή τους, τους καλεσμένους και να δεχθούν τα δώρα τους. Στην συνέχεια άρχιζε το γλέντι.
Μπατονσαλέ και λεμονάδα στο μενού
Κάποιο συγκρότημα ή κάποιος ντι τζεϊ, αναλάμβανε την ρύθμιση της μουσικής καθ’ όλη την διάρκεια της τελετής. Φούντωνε ο χορός όπου οι μελλόνυμφοι και οι φίλοι τους είχαν τον πρώτο ρόλο, οι δε μεσήλικες ακολουθούσαν και οι γεροντότεροι παρατηρούσαν. Στο μενού των κερασμάτων απαραίτητα ήταν τα μπατονσαλέ και η λεμονάδα. Ακολουθούσε η κοπή της τούρτας των αρραβώνων την οποία έκοβε η νιόνυμφη δίνοντας την πρώτη πιρουνιά στον αγαπημένο της. Στην συνέχεια της πρόσφερε κι αυτός την δική του. Μυριάδες φωτογραφίες αρραβώνων σφραγίζουν την ρομαντική αυτή στιγμή, αλλά και του χορού των μελλόνυμφων, σε μουσική υπόκρουση της πιο ρομαντικής μελωδίας της κάθε εποχής. Κατά τις δεκαετίες αυτές προτιμήθηκε το love story.
Καλεσμένοι εύχομαι ‘τα καλά τέλη’
Το γλέντι κρατούσε έως το βράδυ, -γιατί οι αρραβώνες που είχαν το κόντεξ που περιγράφεται ήταν συνήθως απογευματινοί-, μέχρι που οι καλεσμένοι ευχόμενοι όλοι με την σειρά τους ‘τα καλά τέλη’ στους ευτυχείς νέους και τους πανευτυχείς γονείς τους ελάμβαναν την μπομπονιέρα του αρραβώνα σε ανάμνηση της ημέρας, εγκαταλείποντας την αίθουσα όλο χαρά κι ενθουσιασμό, γιατί παραβρέθηκαν μάρτυρες ενός χαρμόσυνου γεγονότος που μέρα με την ημέρα λόγω της συρρίκνωσης των ομογενών σπάνιζε.
(Αύριο το Γ΄ Μέρος)
