Της Άννας Ανδρέου
Μια βραδιά που ξεκίνησε ως αφιέρωμα στον Κωνσταντίνο Καβάφη στο Νιχώρι της Κωνσταντινούπλης και κατέληξε… σε ένα μαγικό ταξί με τραγούδια, δάκρυα και εξομολογήσεις από τη Μπέττυ Χαρλαύτη. Και όμως, όλα όσα συνέβησαν εκείνη τη νύχτα δεν ήταν τυχαία.
Το Νιχώρι του Καβάφη – Ένα «κρυφό» κεφάλαιο της ζωής του
Λίγοι γνωρίζουν ότι ο Καβάφης δεν ήταν μόνο Αλεξανδρινός. Στα 19 του χρόνια (1882–1885) έζησε στο Νιχώρι του Βοσπόρου, ένα προάστιο που τον σημάδεψε βαθιά. Μάλιστα, αυτοπροσδιοριζόταν και ως «Κωνσταντινουπολίτης».
Δεν είναι τυχαίο ότι έγραψε το ποίημα:
«Ξένε, σαν δεις ένα χωριό όπου γελάει η φύσις… έφθασες, ξένε, στο Νιχώρι»
Ένα ποίημα-ύμνο για τον τόπο που, όπως λένε οι γνώστες, «μπόλιασε» μέσα του το βυζαντινό πνεύμα.
Σήμερα, κάθε χρόνο, στις 29 Απριλίου, η ελληνική κοινότητα του Νιχωρίου τιμά τον «δικό της» Καβάφη, ενώ έξω από την Παναγία Κουμαριώτισσα έχει στηθεί και η προτομή του.
Η βραδιά που καθήλωσε την Πόλη
Η φετινή εκδήλωση, με τίτλο «Τα Καβαφικά», στο Αυστριακό Προξενείο στο Νιχώρι, με φόντο τον Βόσπορο.
Στη σκηνή:
-Η Μπέττυ Χαρλαύτη
-Ο ηθοποιός Λουκάς Κούτρας που απήγγειλε Καβάφη
- Ο πιανίστας Μιχάλης Παπαγεωργίου
-Ο βιολιστής Στάθης Λασκαρίδης
Ένα έργο-έκπληξη: μελοποιημένος Καβάφης από τον συνθέτη Αντώνη Κιζούλη, γραμμένος αποκλειστικά για την Μπέττυ Χαρλαύτη – και μάλιστα ανέκδοτος μέχρι σήμερα.
«Είναι η καλύτερη μελοποίηση Καβάφη που έχω ακούσει», λέει η ίδια η Μπέττυ Χαρλαύτη.
Ο Κιζούλης, με σύγχρονη αλλά βαθιά ελληνική γραφή, κατάφερε να «δέσει» τον ποιητικό λόγο του Καβάφη με μια μουσική που δεν τον βαραίνει, αλλά τον αναδεικνύει – κρατώντας την εσωτερικότητα και τη συγκίνηση των στίχων.
Και μετά… το ταξί έγινε σκηνή!
Και ενώ όλοι νόμιζαν ότι η βραδιά τελείωσε… Μπαίνουμε σε ένα ταξί — ένα παράξενο, σχεδόν σουρεαλιστικό ταξί, με μικρά φωτεινά αστέρια στην οροφή, σαν σκηνικό που κάποιος έστησε επίτηδες για μια νύχτα που δεν έπρεπε να χαθεί.
Στην οροφή του, μικρά φωτεινά αστέρια.
Και τότε – η Μπέττυ αρχίζει να τραγουδά…
«Βασίλισσα των κοριτσιών είναι η Μαυροφόρα…»
«Έχε γεια Παναγιά…»
«Γιαβάς γιαβάς…»
Ένα αυθόρμητο live, μόνο για λίγους.
«Έβλεπα τον Βόσπορο και τραγουδούσα…»
Η πιο δυνατή στιγμή; Όταν η Μπέττυ Χαρλαύτη περιγράφει τι ένιωσε στη σκηνή ενώ την βιντεοσκοπούσα:
«Έβλεπα τον Βόσπορο στην ευθεία των ματιών μου… τα καράβια να περνούν την ώρα που τραγουδούσα. Στην Πόλη των Πόλεων…»
Η φωνή της δεν περιγράφει. Καταθέτει:
«Σήμερα. Στην Κωνσταντινούπολη, την Πόλη των Πόλεων και κοιτίδα του ελληνισμού, και τραγουδώ ‘Ω γη της Ιωνίας’ μπροστά στον Έλληνα Πρέσβη, μπροστά στην ελληνική κοινότητα Νεοχωρίου και σε Τούρκους βασικά. ‘Ω γη της Ιωνίας, σένα αγαπούμε ακόμη’, Καβάφη. Εκεί χρειάστηκα δύναμη για να μην…. Ναι, πολλές φορές το έχω πάθει αυτό, σε αυτό το κομμάτι. Δεν θα πω περισσότερο. Δεν περιγράφω άλλο, δεν περιγράφω άλλο…».
Αλλά η Μπέττυ δεν μπορεί να σταματήσει: «Και κοίτα, κοίτα κάρμα. Η Πόλις, η Πόλις. Ένα κομμάτι έγραψε ο Μίκης Θεοδωράκης. Και εκεί που τραγουδάω, το ‘Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον’ και ‘αποχαιρετά την Αλεξάνδρεια που χάνεις’, δεν αποχαιρετάς ακριβώς την Αλεξάνδρεια…
Σταματάει για λίγο η Μπέττυ και ο ηθοποιός Λάκης Κούτρας τότε αποκαλύπτει μέσα στο ταξί: «Εκεί που τραγουδούσες το ‘Η Πόλις’ δάκρυσα»
«Απόψε ζούμε ιστορία Μπέττυ μας»
Και μέσα σε αυτό το σχεδόν κινηματογραφικό σκηνικό, κόβει ένα λουλούδι από την ανθοδέσμη της και μου λέει:
«Αυτό το άνθος για σας, κυρία Άννα Ανδρέου»
Και τότε μου βγήκε αυθόρμητα: «Απόψε ζούμε ιστορία με την Μπέττυ μας»
Και ίσως δεν είναι υπερβολή. Γιατί κάποιες νύχτες στην Πόλη… δεν τελειώνουν όταν σβήνουν τα φώτα της σκηνής. Συνεχίζονται. Μέσα σε ένα ταξί. Κάτω από τα αστέρια.
