Σενάρια περί υπαναχώρησης του Λιβάνου από τη συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών με την Κυπριακή Δημοκρατία προβάλλει η τουρκική ιστοσελίδα TR Haber, επικαλούμενη δημοσίευμα της λιβανικής εφημερίδας Al-Akhbar.

Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς που μεταδίδονται, μετά την πρόσφατη επίσκεψη του Προέδρου του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν στην Άγκυρα και τη συνάντησή του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Βηρυτός εξετάζει το ενδεχόμενο να αποσυρθεί από τη συμφωνία που είχε υπογράψει το 2025 με την Κυπριακή Δημοκρατία.

Το δημοσίευμα υποστηρίζει ακόμη ότι ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας της Κυπριακής Δημοκρατίας, Τάσος Τζιωνής, μετέβη στη Βηρυτό προκειμένου να ζητήσει από τις λιβανικές αρχές να μην εγκαταλείψουν τη συμφωνία, πραγματοποιώντας επαφές με ανώτατους αξιωματούχους ασφαλείας.

Η τουρκική ιστοσελίδα συνδέει τις πληροφορίες αυτές με τις συνομιλίες Ερντογάν–Αούν στην Άγκυρα, υποστηρίζοντας ότι η Τουρκία είχε εκφράσει τη δυσαρέσκειά της για τη συμφωνία θαλάσσιων ζωνών και επιδίωκε αλλαγή της στάσης του Λιβάνου.

Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση από τη Βηρυτό ή τη Λευκωσία ότι η συμφωνία έχει ακυρωθεί ή ότι ο Λίβανος έχει αποφασίσει να αποσυρθεί από αυτήν.

Το δημοσίευμα παρουσιάζει τους παραπάνω ισχυρισμούς ως εξέλιξη που, κατά την τουρκική οπτική, θα μπορούσε να επηρεάσει τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Με διαφορετικούς τίτλους και σαφώς διαφορετικές πολιτικές γραμμές καλύπτουν οι τουρκικές εφημερίδες τις συναντήσεις του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο.

Η Akşam μιλά για «νέα ευκαιρία για λύση», η Cumhuriyet εστιάζει στην απόφαση για νέα συνάντηση 5+1, η Sabah παρουσιάζει τη διαδικασία ως κρίσιμο «ή συνεχίζουμε ή τελειώνουμε», ενώ η Aydınlık προβάλλει πρωτοσέλιδα τη σκληρή θέση ότι «η σωστότερη λύση είναι η διχοτόμηση της Κύπρου».

Akşam: «Νέα ευκαιρία για λύση στην Κύπρο»

Η Akşam με τίτλο: «Νέα ευκαιρία για λύση στην Κύπρο» αναφέρει ότι ο Αντόνιο Γκουτέρες, μετά τις συναντήσεις του με τον Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν, ανακοίνωσε ότι θα συγκαλέσει συνάντηση 5+1, εφόσον ολοκληρωθεί η απαραίτητη προετοιμασία.

Η εφημερίδα σημειώνει επίσης ότι ο Γκουτέρες φέρεται να έδωσε «νέα ελπίδα» στη διαδικασία, η οποία παρέμενε στάσιμη επί 16 χρόνια.

Η παρουσίαση της Akşam είναι η πιο αισιόδοξη από τα τέσσερα πρωτοσέλιδα, καθώς προβάλλει την επίσκεψη ως πιθανή επανεκκίνηση της διαδικασίας.

Cumhuriyet: «Αποφασίστηκε 5+1 για την Κύπρο»

Η Cumhuriyet με τίτλο: «Ελήφθη απόφαση για 5+1 για την Κύπρο» γράφει ότι ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ συναντήθηκε ξεχωριστά με τον Τουφάν Ερχιουρμάν και τον Νίκο Χριστοδουλίδη και στη συνέχεια πραγματοποίησε κοινή συνάντηση με τους δύο.

Σύμφωνα με την αναφορά της Cumhuriyet, ο Γκουτέρες ανακοίνωσε ότι, μετά την απαραίτητη προετοιμασία, θα συγκαλέσει νέα άτυπη συνάντηση σε διευρυμένη σύνθεση 5+1.

Η εφημερίδα κρατά περισσότερο ενημερωτική και διαδικαστική γραμμή, χωρίς έντονο πολιτικό σχόλιο στον τίτλο.

Sabah: «Ή τελειώνουμε ή συνεχίζουμε»

Η Sabah με τίτλο «Συνάντηση: ή τελειώνουμε ή συνεχίζουμε» αναφέρει ότι ο Αντόνιο Γκουτέρες συναντήθηκε στην Κύπρο με τον Τουφάν Ερχιουρμάν και τον Νίκο Χριστοδουλίδη.

Στο σύντομο κείμενο σημειώνει ότι, μετά τις επαφές, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ ανακοίνωσε πως σχεδιάζει να συγκαλέσει συνάντηση 5+1.

Ο τίτλος της Sabah δίνει δραματικό χαρακτήρα στις επαφές και παρουσιάζει τη διαδικασία ως κρίσιμη καμπή: είτε θα υπάρξει συνέχεια είτε το εγχείρημα θα οδηγηθεί σε νέο αδιέξοδο.

Παρότι η αναφορά υπάρχει στην πρώτη σελίδα, το θέμα βρίσκεται χαμηλά και δεν αποτελεί βασική προτεραιότητα για την εφημερίδα, η οποία αφιερώνει το κύριο πρωτοσέλιδό της στην τουρκική οικονομία.

Aydınlık: «Η σωστότερη λύση είναι η διχοτόμηση της Κύπρου»

Η Aydınlık είναι η εφημερίδα που δίνει τη μεγαλύτερη έκταση στο Κυπριακό.

Το θέμα είναι το κεντρικό και κυρίαρχο πρωτοσέλιδο, καταλαμβάνοντας σχεδόν ολόκληρο το πάνω και μεσαίο τμήμα της πρώτης σελίδας.

Ο βασικός τίτλος είναι: «Η σωστότερη λύση είναι η “διχοτόμηση” της Κύπρου»

Η εφημερίδα προβάλλει δηλώσεις του προέδρου του τουρκικού Κόμματος Πατρίδας, Ντογού Περίντσεκ, ο οποίος υποστηρίζει ότι η λύση στην Κύπρο δεν βρίσκεται ούτε στην ομοσπονδία ούτε στη λύση δύο κρατών, αλλά στη «διχοτόμηση».

Ο Περίντσεκ ισχυρίζεται ότι η ιδέα της διχοτόμησης υποστηρίχθηκε στο παρελθόν τόσο από την Τουρκία όσο και από την Ελλάδα και υπενθυμίζει ότι, κατά την άποψή του, ακόμη και η Αθήνα είχε ταχθεί υπέρ αυτής της προσέγγισης στη δεκαετία του 1950.

Στο ίδιο πρωτοσέλιδο υπάρχει χάρτης της Κύπρου και ξεχωριστός υπότιτλος: «Η ενσωμάτωση της “τδβκ” με την Τουρκία»

Η Aydınlık προβάλλει έτσι μια σαφώς σκληρότερη και εθνικιστική προσέγγιση, η οποία ξεπερνά τη συζήτηση για νέα διαπραγματευτική διαδικασία και θέτει ανοιχτά ζήτημα οριστικής διαίρεσης του νησιού και στενότερης ενσωμάτωσης των κατεχομένων με την Τουρκία.

Παράλληλα, στη δεξιά στήλη, στο επάνω μισό της σελίδας, η εφημερίδα έχει και δεύτερη μικρότερη αναφορά με τίτλο: «Ο Γκουτέρες έφυγε από το νησί χωρίς παραχωρήσεις»

Η Aydınlık αναφέρει ότι ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ αποχώρησε χωρίς να έχει υπάρξει ουσιαστική μεταβολή στις θέσεις των δύο πλευρών.

Κατά την παρουσίασή της, οι επαφές δεν έφεραν σύγκλιση, καθώς τα μέρη παρέμειναν στις γνωστές τους θέσεις.

Περιορισμένη προβολή στις περισσότερες εφημερίδες

Η συνολική εικόνα των τουρκικών πρωτοσέλιδων δείχνει ότι οι συναντήσεις του Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο καταγράφονται, αλλά δεν αποτελούν το κορυφαίο θέμα για τις περισσότερες εφημερίδες.

Η Akşam, η Cumhuriyet και η Sabah περιορίζουν το Κυπριακό σε μικρότερα πλαίσια, δίνοντας έμφαση κυρίως στην πιθανότητα νέας συνάντησης 5+1.

Αντίθετα, η Aydınlık μετατρέπει το Κυπριακό σε κεντρικό πρωτοσέλιδο, όχι όμως προβάλλοντας τη διπλωματική προσπάθεια του ΟΗΕ, αλλά αναδεικνύοντας την ακραία θέση υπέρ της διχοτόμησης και της ενσωμάτωσης των κατεχομένων με την Τουρκία.

Δύο τουρκικές αναλύσεις επιχειρούν να παρουσιάσουν ένα νέο σκηνικό στο Κυπριακό, συνδέοντας την πολιτική ισότητα των Τουρκοκυπρίων με την αυξανόμενη ανάγκη της Ευρώπης για τη στρατιωτική και γεωπολιτική ισχύ της Τουρκίας.

Ο Τουρκοκυπριακής καταγωγής δημοσιογράφος Γιουσούφ Κανλί και ο Τούρκος απόστρατος και στρατηγικός αναλυτής Οσμάν Γκαζί Καντεμίρ υποστηρίζουν ότι το Κυπριακό δεν μπορεί πλέον να εξετάζεται μόνο ως μια διακοινοτική διαφορά.

Κατά τις αναλύσεις τους, το ζήτημα συνδέεται πλέον με την ευρωπαϊκή άμυνα, τις σχέσεις Τουρκίας–Δύσης και τη νέα ισορροπία δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Κανλί: «Ίσοι στο τραπέζι, άνισοι μετά»

Ο Γιουσούφ Κανλί υποστηρίζει ότι το βασικό πρόβλημα στο Κυπριακό είναι το λεγόμενο «τείχος του καθεστώτος».

Όπως ισχυρίζεται, όταν οι πόρτες των διαπραγματεύσεων είναι κλειστές, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης αντιμετωπίζονται ως ισότιμοι συνομιλητές.

Μόλις όμως ολοκληρωθούν οι συνομιλίες, ο ένας επιστρέφει στη θέση του διεθνώς αναγνωρισμένου αρχηγού κράτους και ο άλλος αντιμετωπίζεται ως εκπρόσωπος μιας κοινότητας.

Κατά τον Κανλί, αυτή η αντίφαση καθιστά αδύνατη μια πραγματική εταιρική σχέση και ενισχύει την πεποίθηση των Τουρκοκυπρίων ότι δεν θα γίνουν ποτέ δεκτοί ως ίσοι εταίροι.

Επίθεση για την Πράσινη Γραμμή

Ο Κανλί στρέφεται και εναντίον της πρακτικής ξένων ηγετών να επισκέπτονται την Κυπριακή Δημοκρατία και να κοιτούν προς τα κατεχόμενα από την Πράσινη Γραμμή.

Χρησιμοποιώντας ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα, υποστηρίζει ότι η βόρεια Κύπρος δεν είναι «πολιτικός ζωολογικός κήπος» και ότι οι Τουρκοκύπριοι δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως μια κοινότητα που οι διεθνείς επισκέπτες παρατηρούν από απόσταση.

Κατά τον ίδιο, τέτοιες εικόνες στέλνουν το μήνυμα ότι οι Τουρκοκύπριοι θα παραμένουν σε απομόνωση όσο δεν αποδέχονται την υφιστάμενη δομή της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Το παρασκήνιο με τον Γκουτέρες

Ο Κανλί αποκαλύπτει, όπως υποστηρίζει, άγνωστο παρασκήνιο γύρω από την απόφαση του Αντόνιο Γκουτέρες να επισκεφθεί τον Τουφάν Ερχιουρμάν στο γραφείο του.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η επίσκεψη δεν έγινε έπειτα από πρόσκληση της τουρκοκυπριακής πλευράς, αλλά αποτελούσε προσωπική επιλογή του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ.

Η Μαρία Άνγκελα Ολγκίν φέρεται να ενημέρωσε ταυτόχρονα τους διαπραγματευτές των δύο πλευρών για το πρόγραμμα, το οποίο προέβλεπε συναντήσεις και με τους δύο ηγέτες στα γραφεία τους.

Ο Κανλί απορρίπτει τις αντιδράσεις περί «αναβάθμισης του καθεστώτος», υποστηρίζοντας ότι επρόκειτο “για διαδικαστική ισότητα και όχι για αναγνώριση της ‘τδβκ’”.

Καντεμίρ: «Η Ευρώπη χρειάζεται την Τουρκία»

Σε διαφορετική, αλλά συμπληρωματική γραμμή κινείται ο Οσμάν Γκαζί Καντεμίρ.

Ο Τούρκος αναλυτής υποστηρίζει ότι η ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας δεν μπορεί πλέον να σχεδιαστεί χωρίς την Τουρκία, εξαιτίας της στρατιωτικής της ισχύος, της αμυντικής της βιομηχανίας και της γεωστρατηγικής της θέσης.

Κατά τον ίδιο, οι εντάσεις με τη Ρωσία και η ανάγκη της Ευρώπης να ενισχύσει την άμυνά της έχουν καταστήσει την Άγκυρα πιο απαραίτητη.

Η Τουρκία, όπως αναφέρει, επιδιώκει να αξιοποιήσει το νέο περιβάλλον για να αποκτήσει μεγαλύτερη πρόσβαση σε ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα και να ενισχύσει τις σχέσεις ασφαλείας με τη Δύση.

«Πίεση σε Αθήνα και Λευκωσία»

Ο Καντεμίρ επικαλείται εκτιμήσεις του Έλληνα διεθνολόγου Κωνσταντίνου Φίλη, υποστηρίζοντας ότι η αυξανόμενη ανάγκη της Ευρώπης για την Τουρκία μπορεί να δημιουργήσει πιέσεις προς την Αθήνα και τη Λευκωσία.

Σύμφωνα με την τουρκική ανάγνωση, το Κυπριακό αποτελεί σήμερα ένα από τα πολιτικά εμπόδια για τη βαθύτερη ένταξη της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό αμυντικό σύστημα.

Η Κυπριακή Δημοκρατία κατηγορείται ότι εμποδίζει την πρόσβαση της Τουρκίας σε ευρωπαϊκούς αμυντικούς μηχανισμούς, ενώ η Άγκυρα μπλοκάρει αντίστοιχα ορισμένα κανάλια συνεργασίας ανάμεσα στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ.

Το σενάριο της «δημιουργικής ασάφειας»

Ο Καντεμίρ αναφέρεται και σε ανεπίσημα σενάρια λύσης που φέρεται να συζητούνται γύρω από την αποστολή της Μαρία Άνχελα Ολγκίν.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η λεγόμενη «δημιουργική ασάφεια».

Η ελληνοκυπριακή πλευρά θα μπορούσε να παρουσιάζει το νέο μοντέλο ως χαλαρή ομοσπονδία, ενώ η τουρκική πλευρά ως μια νέα εταιρική σχέση με ομοσπονδιακά χαρακτηριστικά.

Οι εξουσίες της κεντρικής κυβέρνησης θα περιορίζονταν στην εξωτερική πολιτική, την άμυνα και τις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της διακυβέρνησης θα παρέμενε στα συνιστώντα κρατίδια.

Ο Καντεμίρ αναγνωρίζει, πάντως, ότι μια τέτοια ασάφεια θα μπορούσε να διευκολύνει τις συνομιλίες βραχυπρόθεσμα, αλλά να προκαλέσει νέες νομικές και πολιτικές συγκρούσεις στο μέλλον.

«Έδαφος έναντι καθεστώτος»

Στην τουρκική ανάλυση επανέρχεται και η φόρμουλα «έδαφος έναντι καθεστώτος».

Στην τουρκοκυπριακή πλευρά θα μπορούσαν να προσφερθούν απευθείας πτήσεις, άμεσο εμπόριο και περισσότερες διεθνείς επαφές.

Σε αντάλλαγμα, θα συζητούνταν εδαφικές ρυθμίσεις, με τα Βαρώσια και τη Μόρφου να παραμένουν ανάμεσα στα πλέον ευαίσθητα ζητήματα.

Ο Καντεμίρ επικαλείται μάλιστα ελληνοκυπριακές αναλύσεις, σύμφωνα με τις οποίες μια χαλαρή ομοσπονδία θα μπορούσε σταδιακά να οδηγήσει στη μονιμοποίηση μιας de facto δομής δύο κρατών.

Ο κοινός παρονομαστής

Παρά τις διαφορετικές αφετηρίες τους, Κανλί και Καντεμίρ καταλήγουν στον ίδιο βασικό ισχυρισμό.

Ο πρώτος υποστηρίζει ότι χωρίς πολιτική ισότητα και ίση μεταχείριση των δύο πλευρών δεν μπορεί να υπάρξει κοινό μέλλον.

Ο δεύτερος εκτιμά ότι η γεωπολιτική συγκυρία και η ανάγκη της Ευρώπης για την Τουρκία μπορεί να αλλάξουν τους συσχετισμούς και να αυξήσουν την πίεση προς Αθήνα και Λευκωσία.

Το μήνυμα που επιχειρούν να περάσουν είναι ότι στο τραπέζι δεν βρίσκεται πλέον μόνο η μορφή μιας πιθανής λύσης.

Μαζί με το Κυπριακό διαπραγματεύονται πλέον η ευρωπαϊκή άμυνα, οι σχέσεις της Τουρκίας με τη Δύση και η ισορροπία δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο μπορεί να πέρασε χωρίς ιδιαίτερη δημοσιότητα, ωστόσο στην Τουρκία καταγράφονται αναλύσεις που βλέπουν νέα δυναμική για την επανεκκίνηση των συνομιλιών στο Κυπριακό.

Ο αρθρογράφος της τουρκικής ιστοσελίδας T24, Χακάν Οκτσάλ, υποστηρίζει ότι η επίσκεψη του Γκουτέρες δεν ήταν μια τυπική επίσκεψη, αλλά η πρώτη μετά από 16 χρόνια και η πρώτη σοβαρή προσπάθεια επανεκκίνησης της διαδικασίας μετά το ναυάγιο του Κραν Μοντανά το 2017.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Γκουτέρες διαπίστωσε διάθεση για ειρήνη και από τις δύο πλευρές και εκτίμησε ότι, εφόσον υπάρξει πρόοδος στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, οι συνομιλίες θα μπορούσαν να περάσουν σε μορφή 5+1, με τη συμμετοχή της Τουρκίας, της Ελλάδας και του Ηνωμένου Βασιλείου ως εγγυητριών δυνάμεων.

Ο αρθρογράφος υποστηρίζει ακόμη ότι η εκλογή του Τουρκοκύπριου ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν σηματοδότησε πιο ευέλικτη στάση της τουρκοκυπριακής πλευράς. Όπως αναφέρει, ο Ερχιουρμάν έχει δηλώσει ότι παραμένει ανοικτός σε μια καλά οργανωμένη, χρονικά οριοθετημένη ομοσπονδιακή διαπραγμάτευση, παρά το γεγονός ότι η επίσημη θέση της Άγκυρας εξακολουθεί να είναι η λύση δύο κρατών.

Κατά τον συντάκτη, παρά τις αντιδράσεις εθνικιστικών κύκλων στην Τουρκία, η Άγκυρα δεν επιχείρησε να εμποδίσει αυτή τη στάση.

Στο άρθρο διατυπώνεται επίσης η άποψη ότι τα προβλήματα της Τουρκίας σε θέματα δημοκρατίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων δυσχεραίνουν τη διεθνή εικόνα της στο Κυπριακό. Παράλληλα όμως ο αρθρογράφος ισχυρίζεται ότι τα βασικά επιχειρήματα της Άγκυρας παραμένουν ισχυρά, φτάνοντας μάλιστα να συγκρίνει την τουρκική στρατιωτική επέμβαση του 1974 με τη στρατιωτική επέμβαση του ΝΑΤΟ στη Βοσνία το 1995.