Της Μαρίας Δήμου
Πριν λίγες μέρες γυρίζοντας σπίτι από την περιοχή του Fatih και λίγο πριν μπούμε στη γέφυρα του Κεράτιου, το μάτι μου έπεσε σε ένα εργοτάξιο στη γειτονιά του Unkapanı. Ένα κτίριο, που έδειχνε να καταλαμβάνει μεγάλη έκταση, μάλλον κατεστραμμένο και ερειπωμένο ήταν το αντικείμενο των εργασιών. Κράτησα το σημείο και το έβαλα σαν προορισμό στην πρώτη βόλτα στην περιοχή.
Κι η ευκαιρία δεν άργησε να έρθει καθώς η στάση του metroπάνω στη γέφυρα από τη μια και η αφετηρία των λεωφορείων της γειτονιάς μας από την άλλη κάνουν το σημείο συχνά πυκνά επισκέψιμο. Μέρα κλασική χειμωνιάτικη για την Πόλη, λίγο κρύο, αρκετή συννεφιά αλλά το βοριαδάκι δεν επέτρεπε τη δημιουργία υγρασίας. Έτσι η βόλτα γινόταν ακόμα πιο ευχάριστη. Άφησα πίσω μου την κεντρική παραλιακή οδό και χώθηκα στα σοκάκια του Unkapanı. H αλήθεια είναι πως δεν είναι και η πιο ευχάριστη διαδρομή. Αποθήκες, εργαστήρια, χονδρεμπορικά, βιοτεχνίες, αλάνες κάνουν την περιοχή μάλλον αφιλόξενη για τον επισκέπτη χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Ήταν πάντοτε έτσι όμως; Κι είναι τυχαίο το όνομα της περιοχής; Ή μήπως συνδέεται με όλες αυτές τις δραστηριότητες;
Από λιμάνι Νεωχωρίου σε Unkapanı
Ο Κεράτιος αποτελούσε πάντα το ασφαλές αραξοβόλι της Πόλης. Ο κλειστός αυτός κόλπος ή μήπως η ανοιχτή εκβολή των ποταμών που χύνονται στον μυχό του, πρόσφερε νηνεμία και ασφαλή ελλιμενισμό στα εμπορικά καράβια που μετέφεραν προμήθειες στην πρωτεύουσα. Αν και τα μεγάλα φορτία σιτηρών από την Αίγυπτο έφταναν στο λιμάνι του Θεοδοσίου, από τη μεριά της Θάλασσας του Μαρμαρά, στο λιμάνι του Κερατίου έφταναν από τη Θράκη, την Προποντίδα και τη Μαύρη Θάλασσα. Η παράδοση συνεχίστηκε και τα οθωμανικά χρόνια και το λιμάνι του Νεωρίου μετονομάστηκε σε Unkapanı. Un είναι το αλεύρι και kappan, ένα είδος ζυγιστικού οργάνου και σήμαινε επίσης τόπο χονδρικής πώλησης. Το γεγονός ότι η αγορά αλευριού, μια από τις σημαντικότερες αγορές όπου μετρούνταν, αξιολογούνταν, τιμολογούνταν και διανέμονταν σιτηρά, τρόφιμα και άλλα είδη πρώτης ανάγκης που έφταναν στην Κωνσταντινούπολη, βρισκόταν εδώ, οδήγησε σταδιακά στην ονομασία της περιοχής με το ίδιο όνομα.
Ο Μύλος κατασκευάστηκε το 1870
Ο Μύλος Unkapanı έλαβε την άδεια κατασκευής του το 1870. Αρχικά ήταν ιδιωτική ιδιοκτησία, αργότερα αναλήφθηκε από το κράτος και λειτούργησε για ένα διάστημα. Όλα τα μηχανήματα που χρησιμοποιούνταν στον μύλο ήρθαν από την Αγγλία. Ο Μύλος Unkapanı, ένα μεγάλο συγκρότημα που αποτελείται από πολλά κτίρια, έχει δύο καμινάδες.
Το 1940, πουλήθηκε από το κράτος και λειτούργησε ξανά ως ιδιωτική επιχείρηση. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου στις εγκαταστάσεις του ξέσπασε φωτιά και αργότερα πουλήθηκε στις Γενικές Αποθήκες. Κατά την κατασκευή του İstanbul Manifaturacılar Çarşısı (İMÇ Blokları) Παζαριού Εμπόρων Υφασμάτων της Κωνσταντινούπολης, το κτίριο του μύλου, το κύριο κτίριο του συγκροτήματος, κατεδαφίστηκε. Τη δεκαετία του 1980, ο Μύλος Unkapanı αγοράστηκε από το Χρηματιστήριο Εμπορευμάτων μέσω διαγωνισμού και μισθώθηκε ως χώρος στάθμευσης.
Σήμερα ένα τεράστιο εργοτάξιο
Αυτός ο μύλος ήταν λοιπόν το κτίριο που έβλεπα πάνω από το δρόμο. Το άλλοτε φημισμένο Unkapanı Değirmeni. Σήμερα είναι ένα τεράστιο εργοτάξιο που όπως ανέφερε και το πανό που κάλυπτε μέρος της περίφραξης θα μετέτρεπε τον παλιό βιομηχανικό χώρο σε πανεπιστημιακό campus. Το ιδιωτικό πανεπιστήμιο Ibn Haldun σε συνεργασία με τον τοπικό Δήμο του Fatih ανέλαβαν το έργο. Όπως λέει και το πρόγραμμα του έργου θα κρατηθούν και θα αποκατασταθούν με σεβασμό όλα τα εναπομείναντα τμήματα του μύλου. Να δούμε… Γιατί η αλήθεια είναι πως το παρελθόν δεν πείθει για το μέλλον.
Πάντως η αναζήτηση πληροφοριών για τον UnkapanıDeğermeni έφερε στην επιφάνεια κι άλλο ένα σημείο ενδιαφέροντος. Η επόμενη βόλτα έχει ήδη βρει προορισμό!
