Στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης της Τουρκίας εγκρίθηκε το νομοσχέδιο για την επικύρωση της Συμφωνίας της Μέκκας για την κοινή άμυνα μεταξύ Τουρκίας, Πακιστάν και Σαουδικής Αραβίας.
Η συμφωνία προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι ένοπλη επίθεση εναντίον οποιουδήποτε από τα τρία συμβαλλόμενα κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων, ενώ θεσπίζει ένα ευρύ πλαίσιο συνεργασίας στους τομείς της άμυνας, της καταπολέμησης της τρομοκρατίας και της αμυντικής βιομηχανίας.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων, Φουάτ Οκτάι, δήλωσε ότι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας, καθώς και οι εντάσεις στον Καύκασο, τα Βαλκάνια και τη Βόρεια Αφρική επηρεάζουν άμεσα την περιφερειακή ασφάλεια.
Όπως υποστήριξε, η Συμφωνία της Μέκκας αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος στην περιοχή και την εδραίωση της ειρήνης και της σταθερότητας.
Ο Οκτάι τόνισε επίσης ότι οι συμφωνίες στις οποίες συμμετέχει η Τουρκία δεν αποσκοπούν στην επιθετικότητα, τον επεκτατισμό ή τη δημιουργία ενός συνασπισμού εναντίον τρίτων χωρών.
«Αντιθέτως, η χώρα μας συμμετέχει σε αμυντικές συμφωνίες που ενισχύουν την αποτροπή, θωρακίζουν την περιοχή μας και στοχεύουν στην ειρήνη και τη σταθερότητα», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η συμφωνία δεν προβλέπει ένα αποκλειστικό σύστημα ασφαλείας και αφήνει περιθώρια συμμετοχής και σε άλλους παράγοντες που συμμερίζονται το ίδιο όραμα για την περιφερειακή ειρήνη.
Τι προβλέπει η Συμφωνία της Μέκκας
Η συμφωνία, η οποία αποτελείται από 16 άρθρα, θεμελιώνεται στον σεβασμό της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας των συμβαλλόμενων κρατών.
Σύμφωνα με το δεύτερο άρθρο, οποιαδήποτε εξωτερική ένοπλη επίθεση ή στρατιωτική επιθετικότητα εναντίον ενός από τα συμβαλλόμενα μέρη θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.
Στο πλαίσιο αυτό, τα υπόλοιπα κράτη θα παρέχουν άμεση υποστήριξη στη χώρα που δέχεται την επίθεση, αξιοποιώντας τις διαθέσιμες δυνατότητες αμοιβαίας συνδρομής, συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικών μέσων.
Η σχετική πρόβλεψη εντάσσεται στο πλαίσιο του δικαιώματος νόμιμης άμυνας, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Ωστόσο, όπως επισήμανε ο Φουάτ Οκτάι, η εφαρμογή των διατάξεων περί συλλογικής άμυνας θα γίνεται με σεβασμό στις συνταγματικές υποχρεώσεις, την εθνική νομοθεσία και τις αποφάσεις των αρμόδιων αρχών κάθε χώρας. Παράλληλα, προβλέπεται η λειτουργία μηχανισμών διαβούλευσης και η αναζήτηση κοινής συναίνεσης.
Συνεργασία στην αμυντική βιομηχανία
Η συμφωνία δεν περιορίζεται στη στρατιωτική συνεργασία, αλλά προβλέπει και την ανάπτυξη κοινών δραστηριοτήτων στην αμυντική βιομηχανία.
Ειδικότερα, τα τρία κράτη συμφωνούν να προχωρήσουν σε κοινή παραγωγή αμυντικού εξοπλισμού, να αναπτύξουν προγράμματα έρευνας και καινοτομίας σε τομείς υψηλής τεχνολογίας και να ενισχύσουν την εκπαίδευση εξειδικευμένου προσωπικού.
Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία μηχανισμού εφοδιαστικής υποστήριξης για την προμήθεια πυρομαχικών, όπλων, καυσίμων και ανταλλακτικών τόσο σε περίοδο ειρήνης όσο και σε περιόδους πολέμου ή έκτακτης ανάγκης.
Στρατηγική επιτροπή και μόνιμη γραμματεία
Για τον συντονισμό της συνεργασίας προβλέπεται η σύσταση «Στρατηγικής Πολιτικής και Αμυντικής Επιτροπής», στην οποία θα συμμετέχουν οι υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας, καθώς και οι αρχηγοί των γενικών επιτελείων των τριών χωρών.
Η επιτροπή θα συνεδριάζει τουλάχιστον δύο φορές τον χρόνο, με εκ περιτροπής φιλοξενία των συναντήσεων από τα συμβαλλόμενα κράτη. Παράλληλα, οι ηγέτες των τριών χωρών θα μπορούν να συναντώνται μία φορά τον χρόνο, εφόσον κριθεί αναγκαίο.
Η Σαουδική Αραβία θα φιλοξενεί τη μόνιμη γραμματεία της συμφωνίας, ενώ ο γενικός γραμματέας θα έχει τριετή θητεία με εναλλαγή μεταξύ των χωρών. Πρώτος γενικός γραμματέας προβλέπεται να είναι υπήκοος του Πακιστάν.
Η ένταξη νέων χωρών στη συμφωνία θα είναι δυνατή μόνο με τη συναίνεση των τριών αρχικών συμβαλλόμενων μερών.
Ανταλλαγή πληροφοριών και καταπολέμηση της τρομοκρατίας
Τα άρθρα 9 και 13 της συμφωνίας ρυθμίζουν τη συνεργασία στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας και την ανταλλαγή πληροφοριών και πληροφοριών ασφαλείας.
Η ανταλλαγή θα πραγματοποιείται μέσω ασφαλών διαύλων που θα έχουν συμφωνηθεί μεταξύ των συμβαλλόμενων κρατών. Τα διαβαθμισμένα έγγραφα θα προστατεύονται βάσει της αρχής της πρόσβασης μόνο από όσους έχουν σχετική εξουσιοδότηση, ενώ δεν θα επιτρέπεται η κοινοποίησή τους σε τρίτες χώρες ή εταιρείες.
Δεκαετής δέσμευση και διάρκεια ισχύος
Η συμφωνία θα τεθεί σε ισχύ μετά την κατάθεση των εγγράφων επικύρωσης στη γραμματεία και θα έχει αόριστη διάρκεια.
Παράλληλα, προβλέπεται ότι τα συμβαλλόμενα κράτη δεν θα μπορούν να αποχωρήσουν από τη συμφωνία κατά τα πρώτα δέκα χρόνια από την έναρξη ισχύος της. Μετά την παρέλευση της δεκαετίας, θα έχουν τη δυνατότητα αποχώρησης, εφόσον υποβάλουν γραπτή προειδοποίηση τουλάχιστον τρεις μήνες νωρίτερα.
Το κείμενο έχει συνταχθεί σε τρία πρωτότυπα αντίτυπα, στην τουρκική, την αραβική και την αγγλική γλώσσα. Σε περίπτωση διαφορών ερμηνείας, υπερισχύει το αγγλικό κείμενο.
Αντιδράσεις στην τουρκική Βουλή
Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, ο βουλευτής Εσκισεχίρ του Yeni Parti, Ουτκού Τσακίροζερ, ζήτησε να εξεταστεί η συμφωνία και από την Επιτροπή Εθνικής Άμυνας της τουρκικής Βουλής.
Ο Φουάτ Οκτάι απάντησε ότι είχε ήδη αποσταλεί σχετικό αίτημα προς την αρμόδια επιτροπή για την εκπόνηση εργασίας και την υποβολή έκθεσης, ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, είχε γνωστοποιηθεί ότι δεν θα πραγματοποιούνταν σχετική επεξεργασία ούτε θα υποβαλλόταν έκθεση.
Μετά την ολοκλήρωση της συζήτησης και την παρουσίαση της συμφωνίας από τον υφυπουργό Εξωτερικών, πρέσβη Λεβέντ Γκιουμρούκτσου, το νομοσχέδιο εγκρίθηκε από την Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων.